Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng

Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) đánh đàn T’rưng. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN
Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) đánh đàn T’rưng. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Đối với cộng đồng người Jơ Lâng (nhánh của dân tộc Bahnar) đang sinh sống tại làng Kon Cheo Leo thuộc thôn 5, thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum), bà Y Trieng, 55 tuổi, được ví như “linh hồn” của làng khi am hiểu và thông thạo nhiều loại hình văn hóa truyền thống. Bà Y Trieng có thể chơi các loại nhạc cụ như K’lông pút, đàn T’rưng, đánh cồng chiêng và múa xoang. Đặc biệt, bà Y Trieng còn là nghệ nhân hát thành thục và biết nhiều bài hát dân ca truyền thống của dân tộc Bahnar.

Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng ảnh 1Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) đánh đàn T’rưng. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Bà Y Trieng bén duyên với các loại hình văn hóa truyền thống thông qua người mẹ và các lễ hội được tổ chức trong làng. Chính người mẹ đã tận tình chỉ dạy cho bà tạo nên bộ thổ cẩm rực rỡ màu sắc. Bà Y Trieng cho biết, “lúc đó, đời sống người dân trong làng còn nhiều khó khăn. Mỗi bộ thổ cẩm làm ra sẽ mang đi đổi được một gùi lúa hoặc con heo để ăn. Do đó, nghề dệt thổ cẩm vừa trở thành nguồn sống giúp gia đình vượt qua khó khăn, vừa là cơ hội để bảo tồn văn hóa truyền thống sau này".

Ngoài ra, tại các lễ hội của làng, bà Y Trieng bị thu hút bởi âm thanh rộn rã của tiếng cồng chiêng, kết hợp với các loại nhạc cụ truyền thống và điệu nhảy múa xoang uyển chuyển của các cô gái. Từ đó, bà quyết tâm đi theo già làng để học hỏi các loại hình văn hóa truyền thống. Giờ đây, không chỉ thạo đánh cồng chiêng, múa xoang, bà còn sử dụng được các loại đàn như K’lông pút, T’rưng, ting ning…

Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng ảnh 2Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) và chồng biểu diễn bài hát dân ca của người Jơ Lâng. Ảnh: Khoa Chương – TTXVN

Bà Y Trieng cho biết, bên cạnh loại hình nghệ thuật truyền thống, cộng đồng người Jơ Lâng xem hát dân ca là “món ăn” tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày. Bà đã được nghe dân ca thông qua người bà, người mẹ và tại các mùa lễ hội của làng. Nhờ đó, các bài dân ca như hát ru em ngủ, hát ru cho cả nhà nghe đã hằn sâu trong tâm trí của bà.

Những bài dân ca được bà Y Trieng thể hiện một cách mượt mà, thu hút. Một số bài hát với câu từ đơn giản, mộc mạc, dễ nghe, lúc nhẹ nhàng, sâu lắng. Người dân làng Kon Cheo Leo đã tin tưởng cử bà làm đại diện tham gia nhiều cuộc thi hát dân ca cấp xã, huyện.

Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng ảnh 3Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) biểu diễn nhạc cụ K’lông pút. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum, nhờ chất giọng trong trẻo, bà Y Trieng đã thể hiện nhiều bài hát dân ca mang đậm bản sắc của cộng đồng người Jơ Lâng. Trong đó, nhiều bài hát đã tạo nên thương hiệu của bà Y Trieng là xa bao nao (hát ăn lúa mới), xa sôk (ăn con dúi), bắt ko oh (nhớ em), pơ lung oh (ru em ngủ), me lung Kon (mẹ ru con), tanh brai (dệt vải), gô réch (đuổi chim), năm tơ mir (đi lên rẫy), tơ vih kong tơ gai (trả vòng cầu hôn).

Với định hướng phát triển, đưa làng Kon Cheo Leo trở thành điểm trải nghiệm du lịch cộng đồng, chính quyền thị trấn Đăk Rve luôn chú trọng công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Trong đó, bà Y Trieng được xem là “hạt nhân” giúp khôi phục và giữ gìn nét văn hóa đặc trưng tại địa phương.

Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng ảnh 4Nghệ nhân Y Trieng hướng dẫn các em nhỏ tại làng Kon Cheo Leo ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) tập đánh cồng chiêng. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Ông A Ngắc (Bí thư Chi bộ thôn 5, thị trấn Đăk Rve) cho biết, bà Y Trieng thường xuyên hướng dẫn thế hệ thanh niên trong làng đánh cồng chiêng, múa xoang, hát dân ca dịp lễ hội. Đây cũng là cách để bảo tồn và phát huy những nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng dân tộc thiểu số tại địa phương.

Bà Y Trieng là người tiên phong vận động chị em trong làng truyền dạy lại những bài hát dân ca cho con cháu để tránh sự mai một, lưu giữ nét văn hóa của dân tộc Jơ Lâng. Bà Y Trieng tự sáng tác nhiều bài dân ca về đời sống thường ngày để truyền lại cho con cháu, từ đó tạo sự lan tỏa trong cộng đồng. Bà đã nhận đào tạo kỹ thuật hát và truyền lại những bài dân ca truyền thống cho 10 học trò trong làng. Nổi bật trong đó là chị Y Ren (40 tuổi) và Y Manh (44 tuổi) được chọn vào đội văn nghệ của làng để tham gia biểu diễn tại nhiều sự kiện cấp xã, huyện, ông A Ngắc chia sẻ thêm.

Người lưu giữ nét văn hóa của người Jơ Lâng ảnh 5Nghệ nhân Y Trieng ở thị trấn Đăk Rve, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) giới thiệu về góc trưng bày những sản phẩm đặc trưng của người Jơ Lâng (nhánh của dân tộc Bahnar) tại ngôi nhà của mình. Ảnh: Khoa Chương – TTXVN

Qua nhiều năm thực hành và bảo vệ di sản văn hóa truyền thống tại địa phương, bà Y Trieng đã được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Kon Rẫy tặng Giấy khen vì đã có thành tích xuất sắc trong Ngày hội văn hóa các dân tộc năm 2017. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” đối với bà Y Trieng.

Khoa Chương

Khoa Chương ((TTXVN))
Dân tộc Ba Na

Tên tự gọi: Ba Na.

Tên gọi khác: Bơ Nâm, Roh, Kon Kđe, Ala Kông, Kpang Kông...

Nhóm địa phương: Rơ Ngao, Rơ Lơng (hay Y Lăng), Tơ Lô, Gơ Lar Krem.

Dân số: 227.716 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khơ Me (ngữ hệ Nam Á).

Lịch sử: Dân tộc Ba Na là một trong những cư dân sinh tụ lâu đời ở Trường Sơn - Tây Nguyên đã kiến lập nên nền văn hoá độc đáo ở đây. Họ là tộc người có dân số đông nhất, chiếm vị trí rất quan trọng trong các lĩnh vực văn hoá, xã hội ở các cao nguyên miền Trung nước ta.

Hoạt động sản xuất: Người Ba Na canh tác lúa trên ruộng khô và rẫy. Cái cuốc là công cụ chủ yếu trong canh tác nông nghiệp ở tộc người này. Với ruộng khô thì việc thâm canh không bỏ hóa là đặc điểm khác với rẫy. Ruộng khô thường ở vùng ven sông suối. Từ đầu thế kỷ XX, việc làm ruộng nước bằng cày đã ngày càng phát triển ở nhiều nơi. Vườn chuyên canh và vườn đa canh cũng xuất hiện từ lâu. Công việc chăn nuôi và các nghề thủ công như: đan, dệt, gốm, rèn còn chưa phát triển.

Ở: Ðịa bàn cư trú của người Ba Na trải rộng trên các tỉnh Gia Lai, Kon Tum và miền Tây của Bình Ðịnh, Phú Yên và Khánh Hòa. Họ cư trú trên nhà sàn, cửa ra vào mở về phía mái, trên hai đầu đốc đều có trang trí hình sừng, ở giữa làng được xây cất một ngôi nhà công cộng - nhà làng, nhà rông với hai mái vồng và cao vút. Ðó là nhà khách của làng, nơi diễn ra mọi sinh hoạt chung của cộng đồng làng như giáo dục thanh thiếu niên, tổ chức nghi lễ, hội làng, xử án...

Phương tiện vận chuyển: Chủ yếu là cái gùi cõng trên lưng, cho nam, nữ và cho mọi lứa tuổi. Gùi nhiều kích cỡ to nhỏ và nhiều chủng loại, đan mau và thưa nhưng đều theo một mô típ cổ truyền.

Quan hệ xã hội: Làng là đơn vị xã hội hoàn chỉnh và duy nhất. Tàn dư mẫu hệ vẫn thể hiện rõ trong quan hệ gia đình, tộc họ và trong hôn nhân. Sự tan rã của chế độ mẫu hệ ở đây đã nâng cao địa vị của nam giới nhưng phía mẹ vẫn gần gũi hơn. Sau hôn nhân còn phổ biến tập quán cư trú phía nhà vợ. Xã hội có người giàu, người nghèo và tôi tớ.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Ba Na

Có thể bạn quan tâm

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Cuối tháng 10, khi những cánh đồng lúa ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu ngả sang màu vàng, cũng là thời điểm bước vào mùa lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Bahnar. Với bà con Bahnar nhánh Giơ Lâng là Lễ Ét Đông (Lễ ăn con dúi), còn với bà con Xơ Đăng là Lễ Mừng lúa mới được tổ chức với cùng mong muốn và tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu, mang lại sự ấm cúng, bình yên cho dân làng. Những nét văn hóa đặc sắc trong mùa lễ hội của đồng bào Xơ Đăng, Bahnar nơi đây đã cùng vẽ nên “bức tranh” đầy màu sắc của cộng đồng các dân tộc giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Nơi cuối nguồn Tây Nam của tổ quốc, bên dòng sông Hậu hiền hòa bao đời ôm lấy những xóm làng trù phú, có một cộng đồng hình thành từ bao đời nay, gìn giữ và bồi đắp nên một nét đẹp văn hóa đặc sắc với những dấu ấn rất riêng. Đó là đồng bào Chăm Islam An Giang.

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Giữa không gian núi đá trùng điệp nơi cực Bắc Tổ quốc, những thanh âm trống đồng, sắc màu trang phục truyền thống và các điệu múa dân gian của đồng bào Lô Lô đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc tại xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang.

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh có 17 dân tộc thiểu số với 35.589 người, nhiều cộng đồng sinh sống tại các xã biên giới giáp Campuchia. Tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào. 

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Chiều 22/10, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao Nhà rông văn hóa tặng nhân dân thôn Giang Lố 1, xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, do Binh đoàn 20 hỗ trợ, Binh đoàn 15 làm chủ đầu tư, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 phối hợp triển khai thực hiện.

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Sáng 22/10, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang trang trọng tổ chức lễ Dâng y Kathina năm 2026, với sự tham dự của chư Tôn trưởng lão Hòa thượng, Thượng tọa, chư Tăng, sư trụ trì 66 chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đông đảo đồng bào, Phật tử.