Sinh năm 1930, tên khai sinh là Lê Văn Ngọ, bút danh Y Na, nhạc sĩ Hoàng Vân từng theo học Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Khi tham gia cuộc trường kỳ kháng chiến của dân tộc, thay vì hội họa, năng khiếu âm nhạc của ông được phát lộ. Dạo đó, khi đại quân ta bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ oanh liệt, bên cạnh các tác phẩm của Đỗ Nhuận như “Hành quân xa,” “Trên đồi Him Lam,” những người lính đã tiếp nhận thêm điệu hò đặc biệt, đó là “Hò kéo pháo” của Hoàng Vân.
Nhạc sỹ Hoàng Vân. Ảnh: dantri.com.vn Ca từ của điệu hò có một không hai đó vang khắp chiến trường khích lệ các chiến sĩ bộ đội vượt qua “mưa bom bão đạn”, vượt qua những gian khổ, hy sinh để có được những chiến thắng oanh liệt. Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, bài hát được trao giải Nhất tại Đại hội Liên hoan toàn quân. Hoàng Vân cũng được thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba và Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên. Tiếp đó, ông được Tổng cục Chính trị cử đi học Đại học âm nhạc 5 năm tại Trung Quốc, rồi trở thành Nhạc trưởng Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam, là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Trưởng Ban sáng tác thanh nhạc…
Sinh thời nhạc sĩ Hoàng Vân lao động không biết mệt mỏi, ông được bạn bè ví như một “chiến mã lực lưỡng” trong nền âm nhạc Việt Nam. Nhạc sĩ Trần Tất Toại, tác giả ca khúc "Buổi sáng trên đồng nội” đã từng trầm trồ về năng lực làm việc của Hoàng Vân rằng, cuốn sổ tay của nhạc sĩ lúc nào cũng có những nét nhạc chủ đề cho một ca khúc, những nét nhạc dành cho những bản phối khí các tác phẩm của những nhạc sĩ khác và những nét nhạc chủ đề dành cho những tác phẩm nhạc không lời.
Bất kể những năm tháng rực lửa chiến tranh hay thời điểm đất nước thanh bình, Hoàng Vân đều có những ca khúc đi vào lòng người, như “Quảng Bình quê ta ơi,” “Nổi trống lên rừng núi ơi,” “Trên đường tiếp vận,” “Tiếng cồng giải phóng, tiếng cồng chiến thắng,” “Chào mùa Xuân đại thắng-Chào anh giải phóng quân”… Đến những ca khúc thiếu nhi thật trong trẻo như “Mùa hoa phượng đỏ,” “Con chim vành khuyên…”
Ngay trong ngày đạn bom ác liệt, âm nhạc Hoàng Vân vẫn vượt lên hòa nhập thế giới bằng những tư duy rất “rock” trong “Bài ca trên đường xa”, hay rất hùng tráng trong “Người chiến sĩ ấy”. Rồi một Hoàng Vân hành trình không nghỉ qua những sáng tạo trong thanh bình như “Bài ca xây dựng," “Tình ca Tây Nguyên,”… tràn đầy hơi thở nhạc nhẹ như “Tuổi trẻ đi xa”…
Hoàng Vân bắt đầu sáng tác từ năm 1951 với những ca khúc được phổ biến rộng rãi tại vùng Tây Bắc, Việt Bắc như "Chiến thắng Hòa Bình", "Tin chiến thắng", "Chiến thắng Tây Bắc",...Song tác phẩm làm nên tên tuổi của ông từ những 50 của thế kỷ trước lại là "Hò kéo pháo". Từ đây sự nghiệp sáng tác của ông bắt đầu nở rộ với hàng loạt ca khúc, hợp xướng, hòa tấu. Ngoài ra ông còn viết nhạc cho phim, kịch nói, chèo, cải lương.
Ngoài công việc sáng tác, nhạc sĩ Hoàng Vân còn tham gia công tác giảng dạy ở Nhạc viện Hà Nội. Ông cũng đã xuất bản các sách nhạc: Hai chị em; 6 ca khúc Hoàng Vân; Ca khúc Hoàng Vân; Tuyển chọn ca khúc Hoàng Vân kèm theo băng cassette audio. Đặc biệt, nhạc sĩ cũng có nhiều xuất bản phẩm ở nước ngoài như: Tổng phổ giao hưởng Thành đồng Tổ quốc (in tại Cộng hoà Dân chủ Đức và Bulgaria), Hành khúc con voi (Voi kéo gỗ) (Nhà xuất bản Âm nhạc Moskva, Liên Xô).
Nhạc sỹ Hoàng Vân vừa qua đời ở tuổi 88. Ảnh: dantri.com.vn Khi về già, tuy bị căn bệnh tim quái ác nhưng nhạc sĩ Hoàng Vân vẫn duy trì khả năng làm việc đáng nể. 86 tuổi, ông hoàn thành Tổ hợp giao hưởng về thần thái và tâm linh, trong đó có bản giao hưởng 7 chương ghi lại những xúc cảm mà con người trải qua trong cuộc đời. Đồng thời, ông bắt tay vào sáng tác một hợp xướng khác về nguồn gốc loài người gồm 5 chương. Thời gian ấy ông vẫn viết thư pháp và dịch các bản sách của Shakespeare sang tiếng Pháp mà theo ông để “cho trẻ em học được dễ dàng hơn.”
Cách đây ít lâu, người viết có dịp đến thăm người thầy của nhiều nhạc sĩ đã thành danh như Trương Ngọc Ninh, Văn Thành Nho, Phú Quang… những ngày ông còn nằm trong Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô điều trị viêm phổi. Nằm trên giường bệnh, nửa tỉnh, nửa mê, người nhạc sĩ bình dị ấy vẫn kể những câu chuyện về một thời khói lửa. Xen lẫn những hồi ức không đầu, không cuối đó, tôi có thể cảm nhận được một niềm tự hào của ông về một gia đình thành đạt với người vợ thảo hiền, tiến sĩ y khoa hơn 80 tuổi nhưng vẫn hăng hái làm việc thiện; 2 người con đều là những người thành công ở lĩnh vực âm nhạc trong và ngoài nước; người cháu ngoại tuổi còn trẻ nhưng đã viết được 3 cuốn tiểu thuyết tiếng Pháp và hiện giảng dạy văn học Pháp tại thủ đô Paris.
Nhạc sĩ Hoàng Vân đã nhiều đóng góp quý báu cho nền nghệ thuật âm nhạc nước nhà với tấm lòng, tâm huyết và tài năng của một nhạc sĩ cách mạng. Ông đã vinh dự được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000 cùng nhiều giải thưởng âm nhạc cao quý khác.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.
Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Lấy người dân làm trung tâm, phát huy vai trò chủ thể trong sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời gắn hoạt động văn hóa với nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.
Lễ hội Katê 2026 khép lại nhưng với tình yêu văn hóa cùng những cách làm sáng tạo của người trẻ Khánh Hòa, di sản Chăm đang tiếp tục được đưa đến gần hơn với cộng đồng.
Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.
Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.
Tọa lạc tại phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp, Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia chùa Vĩnh Tràng là địa điểm thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Tối 11/10, tại phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026 bế mạc sau những ngày diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu cộng đồng.
Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.
Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc.
Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.
Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.
