Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Phú Yên xuất hiện nhiều điểm du lịch tự phát. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng tỉnh và các địa phương phát hiện những cơ sở này sử dụng đất sai mục đích, xây dựng công trình không phép, không phù hợp quy hoạch, chưa hoàn tất thủ tục đầu tư, chưa đăng ký kinh doanh, chưa đăng ký thuế. Sau khi bị xử phạt, nhiều chủ cơ sở mong muốn được hỗ trợ pháp lý và tạo điều kiện để hoạt động hợp pháp, góp phần phát triển du lịch địa phương.
Cơ sở du lịch cộng đồng Sông Ba Farm (thành phố Tuy Hòa) chưa được cấp phép hoạt động du lịch và bị thu hồi giấy phép xây dựng do thi công sai thiết kế. Ảnh: Tường Quân - TTXVN
Sử dụng đất rừng, đất nông nghiệp làm du lịch
Cơ sở hoạt động du lịch với tên gọi “Khu du lịch nông nghiệp công nghệ cao BB Farm” tọa lạc tại thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa. Theo nội dung ghi trên biển quảng cáo, đây là điểm tham quan vườn dâu tây, cà chua, dưa lưới, ớt ngọt, vườn rau thủy canh. Các nhân viên cho biết, giá thuê phòng để lưu trú tại đây là 550.000 đồng/phòng/ngày, dịch vụ ăn uống được tính với giá 520.000 đồng/người/ngày, vé vào cổng dành cho người lớn là 25.000 đồng/vé, giá thuê lều 250.000 đồng/lều/ngày, dịch vụ lửa trại 300.000 đồng/chảo.
Ghi nhận tại “khu du lịch” này, bên cạnh vườn rau trồng trên đất và rau thủy canh, nhiều công trình nhà ở, lưu trú, buôn bán kinh doanh được xây dựng trên diện tích gần 3.000 m2. Trong đó, khu nhà hàng ăn uống hai tầng diện tích khoảng 500m2, một số công trình vệ sinh, nhà pha chế, bếp ăn được xây dựng kiên cố, gần 30 phòng lưu trú được xây dựng bằng vật liệu nhựa, gương, sắt với diện tích khoảng 20m2/phòng nằm rải rác trên các sườn đồi. Nhiều bãi đất trống được lát gạch và trồng cỏ để làm bãi đỗ xe, trồng cây xanh, dựng đá… phục vụ hoạt động vui chơi, ăn uống, nghỉ dưỡng.
Theo ông Tô Phương Bắc, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sơn Hòa, trước đây, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ BB xin chủ trương trồng cây nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại khu đất thuộc thôn Suối Phèn, xã Sơn Long. Huyện đã hướng dẫn Hợp tác xã này thủ tục thành lập, xây dựng công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nếu sản xuất nông nghiệp đơn thuần hợp tác xã không cần chuyển mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, sau này, Hợp tác xã kinh doanh thêm dịch vụ du lịch. Do vậy, cơ quan chức năng huyện đã lập biên bản xử phạt Hợp tác xã về việc sử dụng đất nông nghiệp không đúng mục đích.
Đây là một trong 7 khu du lịch tự phát có thu phí tại Phú Yên bị cơ quan chuyên môn của tỉnh kiểm tra trong năm 2021. Các cơ sở hoạt động du lịch còn lại gồm: Long Vân Garden (xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa), Suối Mơ (xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa), sinh thái vườn của hộ ông Huỳnh Chí (xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa), thác Cây Đu (xã Xuân Lâm, thị xã Sông Cầu), H’Ly (xã Sông Hinh, huyện Sông Hinh), Sơn Thủy - Suối Lạnh (xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa).
Qua công tác kiểm tra rà soát, cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên nhận thấy các cơ sở trên đều chưa thực hiện thủ tục để được công nhận là điểm du lịch theo quy định của Luật Du lịch năm 2017; hầu hết hoạt động kinh doanh du lịch tự phát được đầu tư xây dựng trên diện tích đất trồng cây lâu năm, đất trồng cây hàng năm khác, đất rừng đặc dụng, đất rừng sản xuất… không phù với quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất tại địa phương; chưa hoàn tất thủ tục đầu tư theo quy định của pháp luật; sử dụng đất sai mục đích; xây dựng hạng mục công trình trái phép, vi phạm trật tự xây dựng; có thu tiền cung cấp sản phẩm, dịch vụ, nhưng chưa thực hiện việc đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế với cơ quan thuế địa phương.
Sau khi phát hiện sai phạm nêu trên, đầu năm 2022, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên đã có văn bản yêu cầu các huyện, thị xã, thành phố thành lập đoàn kiểm tra công tác cấp phép, quản lý trật tự xây dựng, quản lý đất đai tại cơ sở có sử dụng đất sai mục đích, xây dựng hạng mục công trình trái phép, vi phạm trật tự xây dựng và có thu tiền cung cấp sản phẩm, dịch vụ, nhưng không có đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế theo quy định tại địa phương mình.
Các hạng mục nhà ở lưu trú được xây dựng trên đất nông nghiệp tại cơ sở hoạt động du lịch nông nghiệp công nghệ cao BB Farm, huyện Sơn Hòa. Ảnh: Tường Quân - TTXVN
Ngày 29/4/2022, Ủy ban nhân dân huyện Tuy An đã thành lập đoàn kiểm tra các điểm du lịch tự phát trên địa bàn. Sau khi kiểm tra, đoàn đã thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và dừng hoạt động kinh doanh đối với 3 điểm du lịch tự phát là Sky Panorama, Đá Đĩa Farmstay và Nhà hàng Đồi Tím.
Ngày 23/8/2022, huyện Sơn Hòa thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ, dịch vụ du lịch trên địa bàn. Đoàn kiểm tra các cơ sở, gồm: Quán Đại Long Sơn, Phú Yên Camping Trip, Nghị - Rose Garden, Hợp tác xã rau củ quả hữu cơ Trusty Veg, Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ BB (BB Farm). Đoàn kiểm tra đang tổng hợp kết quả, báo cáo Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo xử lý. Qua kiểm tra, đa số các cơ sở này xây dựng hạng mục công trình sai quy định trên đất nông nghiệp. Do vậy, cơ quan chức năng huyện Sơn Hòa đang xử lý sai phạm theo quy định.
Ngày 7/9/2022, các phòng chức năng thuộc Ủy ban nhân dân thị xã Đông Hòa và Ban Quản lý rừng đặc dụng Đèo Cả kiểm tra 8 hộ kinh doanh du lịch sinh thái vườn tự phát trên lâm phần do Ban quản lý. Ủy ban nhân dân thị xã Đông Hòa cũng đang xử lý theo quy định pháp luật.
Cuối tháng 9/2022, Ủy ban nhân dân thị xã Sông Cầu cũng kiểm tra đối với điểm du lịch thác Cây Đu và điểm du lịch Riverhouse (xã Xuân Lâm). Địa phương đang tổng hợp kết quả kiểm tra để xử lý.
Tại thành phố Tuy Hòa, mới đây, chính quyền địa phương đã kiểm tra, ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hai hộ dân tại xã An Phú thực hiện hành vi lấn chiếm đất rừng sản xuất và đất nông nghiệp để xây dựng các hạng mục công trình như một khu du lịch sinh thái. Tổng số tiền xử phạt hơn 210 triệu đồng.
Trước đó, Ủy ban nhân dân thành phố đã thu hồi giấy phép xây dựng đối với Công ty Cổ phần Truyền thông và Du lịch Phú Yên vì tổ chức thi công xây dựng nhà ở thuộc Dự án vườn rau sạch công nghệ cao kết hợp du lịch cộng đồng tại xã Bình Ngọc (Tuy Hòa) sai với hồ sơ thiết kế. Cơ sở du lịch này chưa được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp phép hoạt động.
Khu nhà hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống được xây dựng kiên cố tại cơ sở hoạt động du lịch nông nghiệp công nghệ cao BB Farm. Ảnh: Tường Quân - TTXVN
Các địa phương còn lại đã thành lập đoàn kiểm tra cơ sở hoạt động du lịch tự phát trên địa bàn và đang tổng hợp gửi báo cáo cơ quan chuyên môn cũng như đề xuất hướng xử lý theo quy định.
Xử lý vi phạm và tìm hướng tháo gỡ
Ghi nhận của phóng viên TTXVN những ngày gần đây, mặc dù bị chính quyền địa phương và cơ quan chức năng xử phạt vi phạm hành chính, ban hành quyết định cưỡng chế, yêu cầu dừng hoạt động để bổ sung, thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định, nhưng hầu hết cơ sở du lịch tự phát trên địa bàn tỉnh Phú Yên vẫn tổ chức hoạt động đón khách tham quan, lưu trú, sử dụng dịch vụ ăn uống.
Theo anh V.L.H.V - chủ cơ sở du lịch tự phát tại huyện Tuy An, sau khi chính quyền địa phương, cơ quan chức năng kiểm tra, ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, anh chấp hành nghiêm. Tuy nhiên, anh mong muốn được chính quyền địa phương và cơ quan chức năng tạo điều kiện thực hiện thủ tục chuyển đổi đất theo đúng mục đích sử dụng, tiếp tục hoạt động du lịch sinh thái.
Anh V cam kết đảm bảo hoạt động trồng rừng, giữ gìn vệ sinh môi trường, đăng ký kinh doanh, an toàn thực phẩm, an toàn cho du khách theo đúng quy định, vừa phát triển kinh tế vừa tạo việc làm cho người dân địa phương. Đây cũng là mong muốn chung của nhiều chủ cơ sở hoạt động du lịch tự phát trên địa bàn.
Ông Tô Phương Bắc, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sơn Hòa cho biết, sau khi xử bị phạt vi phạm, một số cơ sở du lịch tự phát trên địa bàn có nguyện vọng được hỗ trợ pháp lý để kinh doanh hoạt động du lịch hợp pháp. Do vậy, địa phương xử lý nghiêm sai phạm theo quy định pháp luật nhưng hướng dẫn cho cơ sở xin chủ trương; đồng thời rà soát để đưa vào kế hoạch sử dụng đất phù hợp trong giai đoạn tiếp theo. Nếu đảm bảo quy định pháp luật, cơ sở có thể chuyển mục đích sử dụng đất và xin cấp giấy phép xây dựng, giấy phép hoạt động du lịch.
Nhiều hạng mục công trình được xây dựng kiên cố tại cơ sở hoạt động du lịch Nghị - Rose Garden. Ảnh: Tường Quân - TTXVN
Quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Yên Nguyễn Thị Hồng Thái cho biết, việc các tổ chức, cá nhân tận dụng nơi ở, đất xây dựng nhà ở để tổ chức điểm kinh doanh dịch vụ ăn uống, giải khát, vui chơi, giải trí, phục vụ khách du lịch trong và ngoài tỉnh là nhu cầu cần thiết, phù hợp xu hướng phát triển du lịch của tỉnh. Tuy nhiên, việc sử dụng đất sai mục đích, đầu tư xây dựng không đúng trình tự thủ tục theo quy định về Luật Đất đai, Luật Xây dựng cũng như một số quy định pháp luật có liên quan ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường, nhất là tại khu vực gần danh lam thắng cảnh, di tích và việc thu hút đầu tư của tỉnh về lâu dài.
Để ngăn chặn, xử lý kịp thời tình trạng hoạt động du lịch mang tính tự phát, Sở đã kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh tiếp tục chỉ đạo Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố thường xuyên kiểm tra các cơ sở kịp thời phát hiện, chấn chỉnh sai phạm về trật tự xây dựng, đất đai, đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế theo quy định.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Thái, các sai phạm trên lĩnh vực xây dựng và đất đai tại cơ sở du lịch tự phát thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương. Khi địa phương hướng dẫn các cơ sở này thực hiện đảm bảo quy định pháp luật về đất đai, xây dựng thì bước tiếp theo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện thủ tục về đăng ký kinh doanh dịch vụ du lịch để cơ sở hoạt động theo đúng quy định.
Tường Quân
