Huyện vùng cao Tam Đường được ví như “viên ngọc sáng” trong phát triển du lịch của tỉnh Lai Châu. Nơi đây có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc, đặc biệt là sự mến khách, khung cảnh nên thơ của những bản du lịch cộng đồng đã giữ chân được nhiều du khách khi đến tham quan, khám phá.
Nhiều điểm đến thu hút khách
Những năm gần đây, huyện vùng cao Tam Đường được đông đảo du khách trong nước, quốc tế biết đến là địa phương có nhiều điểm du lịch hấp dẫn, nổi tiếng ở Lai Châu nói riêng và khu vực Tây Bắc nói chung. Tam Đường sở hữu những đỉnh núi cao nhất của Việt Nam như Pu Ta Leng, Tả Liên Sơn với rừng hoa đỗ quyên bạt ngàn hương sắc; các khu du lịch sinh thái nổi tiếng như Cầu kính Rồng Mây, Cổng trời Ô Quy Hồ; các hang động đẹp Chin Chủ Chải, Động Tiên Sơn… Huyện còn có những bản du lịch cộng đồng đẹp, hấp dẫn, làm say đắm lòng người.
Bản Lao Chải (xã Khun Há, huyện Tam Đường) có 100% người dân là đồng bào dân tộc Mông. Nơi đây có cảnh quan bản làng tươi đẹp, khí hậu trong lành, mát mẻ. Từ định hướng của huyện, xã, người dân đã tích cực chỉnh trang nhà cửa, trồng hoa, cây cảnh, làm đường bê tông, dựng các homestay, gìn giữ nét văn hóa truyền thống tốt đẹp để trở thành bản du lịch cộng đồng đón khách tham quan, trải nghiệm văn hóa đặc sắc dân tộc Mông.
Từ một bản nghèo khó, Lao Chải đã thay đổi, khoác lên mình diện mạo mới tươi đẹp. Bản được công nhận sản phẩm du lịch OCOP 3 sao của tỉnh, mỗi năm thu hút trên 15.000 lượt du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan. Hiện bản có 7 hộ gia đình làm homestay. Từ khi phát triển du lịch cộng đồng, thu nhập của các hộ dân trong bản ngày càng nâng cao.
Gia đình anh Cứ A Ly là một trong những hộ tiên phong làm du lịch cộng đồng của bản Lao Chải, năm 2021, gia đình anh bắt đầu nhận khách lưu trú tại homestay. Homestay của gia đình anh hiện có 5 phòng nghỉ sạch sẽ, đầy đủ tiện nghi. Với nguồn thu từ lưu trú, cộng thêm kinh doanh dịch vụ ăn uống khác đã giúp gia đình anh có khoản thu nhập ổn định hơn 150 triệu đồng mỗi năm.
Là bản du lịch cộng đồng nổi tiếng của Lai Châu, Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường) nằm ở độ cao trên 1.400m so với mực nước biển. Với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, khí hậu trong lành, mát mẻ, nơi đây là địa điểm lý tưởng để du khách thưởng ngoạn, ngắm cảnh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, hưởng trọn không gian yên bình, tươi mát, tìm hiểu văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Dao cùng với sự đón tiếp thân thiện.
Anh Phạm Ngọc Sơn, du khách từ thành phố Yên Bái cho biết, qua giới thiệu của bạn bè và tìm hiểu trên mạng xã hội, anh quyết định chọn Sì Thâu Chải để cùng gia đình tham quan, trải nghiệm du lịch cộng đồng, tìm hiểu văn hóa đặc sắc của đồng bào Dao. “Khí hậu ở Sì Thâu Chải trong lành, mát mẻ, cảnh quan yên bình, thơ mộng, rất thích hợp để du lịch nghỉ dưỡng. Chắc chắn anh và gia đình có dịp sẽ quay trở lại”, anh Sơn chia sẻ.
Bản Sì Thâu Chải hiện có 15 hộ dân làm homestay, có khả năng đón tiếp khoảng hơn 300 du khách đến lưu trú qua đêm. Để thu hút khách du lịch, bà con trong bản tích cực giữ gìn vệ sinh môi trường, tạo cảnh quan sạch đẹp. Bên cạnh đó, các hộ chủ động học hỏi nhằm nâng cao các dịch vụ phục vụ cho khách du lịch như ăn uống, tắm lá thuốc người Dao, hướng dẫn viên…
Sinh kế bền vững cho đồng bào các dân tộc
Hiện điểm đến Sì Thâu Chải ngày càng được nhiều du khách trong nước và quốc tế lựa chọn đến tham quan, trải nghiệm và sử dụng các dịch vụ du lịch. Trung bình mỗi năm, bản Sì Thâu Chải đón khoảng 10.000 lượt khách, góp phần nâng cao thu nhập cho các dân trong bản từ vài chục triệu đồng lên tới hơn 100 triệu đồng/năm.
Trưởng bản Sì Thâu Chải Lù A Nghi cho hay, khách du lịch đến bản đông nhất vào dịp cuối năm và đầu năm mới. Vào những dịp này, bà con trong bản tất bật chỉnh trang, sắp xếp nhà cửa, bổ sung cơ sở vật chất để sẵn sàng đón khách, đưa các dịch vụ vào phục vụ với phương châm để lại ấn tượng tốt đẹp nhất cho du khách. Nhờ được hướng dẫn, học tập và bà con tự giúp đỡ lẫn nhau nên mô hình du lịch cộng đồng tại bản đã trở nên chuyên nghiệp hơn.
Với đồng bào dân tộc Lự tại bản Thẳm (xã Bản Hon, huyện Tam Đường), phát triển du lịch cộng đồng, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa luôn được người dân trong bản duy trì và phát huy. Cùng với việc sửa sang nhà cửa làm dịch vụ lưu trú homestay, bà con còn tích cực gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa độc đáo để phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm như tục nhuộm răng đen, nghề dệt thổ cẩm, các bài hát, múa, thổi sáo... Hằng năm, tại bản Thẳm thường xuyên tổ chức các lễ hội truyền thống như: Lễ hội mừng cơm mới, Lễ hội Sú Khon Khoài. Nhờ làm du lịch cộng đồng, nhiều hộ dân trong bản đã có thu nhập ổn định, thoát nghèo và vươn lên trở thành hộ khá. Các chị em trong bản cũng có thêm nguồn thu từ dịch vụ thuê đội văn nghệ múa, hát.
Bà Tao Thị Ngọt, người dân bản Thẳm cho hay, từ khi bản bắt đầu vận động làm du lịch cộng đồng thì gia đình bà đã chủ động sửa sang, dọn dẹp nhà cửa để đón khách du lịch đến tham quan, nghỉ qua đêm. Gia đình bà cũng làm các bộ váy dân tộc cho khách thuê chụp ảnh, kiếm thêm thu nhập trang trải cho sinh hoạt hằng ngày.
Nhằm tăng cường quảng bá giới thiệu tiềm năng du lịch, văn hóa và các mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu của huyện tới du khách trong và ngoài nước, hằng năm huyện Tam Đường tổ chức các sự kiện văn hóa gắn với kích cầu du lịch như: Lễ hội Putaleng, Giải dù lượn đường trường quốc tế, các giải chạy chinh phục các đỉnh núi… Nhờ đó, năm 2024, toàn huyện Tđón hơn 500.000 lượt khách du lịch; tăng 17% so với năm 2023; doanh thu từ du lịch, dịch vụ đạt trên 186,4 tỷ đồng.
Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Đường Vũ Xuân Thịnh cho biết, xác định phát triển du lịch cộng đồng góp phần quan trọng trong việc tạo sinh kế bền vững cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn, huyện chỉ đạo cơ quan chuyên môn, UBND xã, thị trấn tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia làm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái kết hợp nghỉ dưỡng; bảo tồn, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Việc phát triển du lịch cộng đồng đã và đang là hướng đi đúng của huyện Tam Đường. Từ mô hình này, địa phương đã khai thác hiệu quả tiềm năng về du lịch để tạo ra nguồn sinh kế bền vững cho hàng nghìn người dân tại các bản, làng. Qua đó, thực hiện hiệu quả Nghị quyết của tỉnh, huyện về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.
Việt Dũng
