Trong nhịp sống hiện đại, ở Cao Bằng nhiều lễ hội truyền thống vẫn đang được chính quyền địa phương và nhân dân lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị như một cách thức bảo vệ văn hóa truyền thống, từng bước thúc đẩy phát triển du lịch địa phương.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng thông tin, tại địa phương hội tụ nhiều dân tộc như Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô… sinh sống, góp phần tạo nên không gian văn hóa đa dạng. Lễ hội truyền thống của đồng bào được coi là mạch nguồn nuôi dưỡng bản sắc và gắn kết cộng đồng. Ở địa phương có khoảng 100 lễ hội, trên 70 lễ hội diễn ra thường niên, chủ yếu vào mùa xuân. Điển hình là Lễ hội Lồng tồng của người Tày, Nùng với nghi thức cúng thần nông, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Sau phần lễ là phần hội rộn ràng với tung còn, kéo co, đánh quay, hát Then, đàn tính… tạo nên không khí tưng bừng giữa núi rừng. Cùng với đó là Lễ hội Nàng Hai - nghi lễ huyền thoại cầu mùa rất đặc sắc của người Tày; Lễ hội tranh đầu pháo Quảng Uyên với múa rồng tranh cầu lửa; Lễ hội Thanh Minh của người Nùng An để tướng nhớ về cha mẹ và các bậc tiền nhân; Lễ hội chọi bò Bảo Lâm nhằm thúc đẩy người dân chăn nuôi bò; Lễ hội Kỳ Sầm tưởng nhớ danh tướng Nùng Trí Cao…
Những năm gần đây, nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức bài bản, trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Trong đó có Lễ hội về nguồn Pác Bó (Trường Hà) kết hợp văn hóa bản địa với lịch sử cách mạng, tri ân công lao của Bác Hồ thu hút đông đảo người dân và du khách khắp nơi đổ về tham dự. Lễ hội tranh đầu pháo với hình ảnh rồng múa tranh cầu lửa bay lên không trung là biểu tượng may mắn đầu năm. Ở Bảo Lâm, Bảo Lạc, các lễ hội vùng cao với trang phục rực rỡ của đồng bào các dân tộc, tiếng khèn, tiếng trống vang vọng giữa núi rừng đã tạo nên sức hút riêng...
Cao Bằng xác định lễ hội không chỉ là sinh hoạt văn hóa mà còn là công cụ quảng bá du lịch. Do đó, việc tổ chức lễ hội an toàn, văn minh, gắn với giới thiệu sản phẩm làng nghề giúp kéo dài thời gian lưu trú của du khách, nâng cao giá trị trải nghiệm. Không gian lễ hội của Cao Bằng mang đến cho du khách trong nước ấn tượng với sự thân thiện của người dân, nghi lễ và trò chơi dân gian nguyên vẹn. Du khách quốc tế thích thú với trang phục dân tộc, âm nhạc và nghi lễ truyền thống, coi đó là trải nghiệm văn hóa độc đáo. Ẩm thực của đồng bào cũng là nét văn hóa bản địa hấp dẫn du khách.
Anh Nguyễn Đức Minh, du khách Hà Nội, chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng với không khí lễ hội ở Cao Bằng. Người dân thân thiện, các nghi lễ và trò chơi dân gian vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Đó là trải nghiệm rất đặc biệt”. Anh David Martin, du khách Anh quốc rất thích cách người dân giữ gìn truyền thống. Những bộ trang phục dân tộc, âm nhạc và nghi lễ truyền thống đã góp phần tạo nên một không gian văn hóa sống động, thu hút.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Quốc Trung thông tin: Tỉnh xác định văn hóa là nền tảng, lễ hội là điểm nhấn trong quá trình phát triển du lịch bền vững. Khi kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và khai thác du lịch, lễ hội sẽ trở thành động lực thúc đẩy kinh tế xanh. Sức sống của lễ hội không chỉ thể hiện ở quy mô tổ chức mà còn ở sự tham gia và gìn giữ của cộng đồng. Nhờ sự quan tâm của chính quyền và sự chung tay của cộng đồng, nhiều lễ hội được phục dựng, tổ chức ngày càng bài bản hơn. Văn hóa lễ hội không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn cộng đồng mà còn trở thành sức hấp dẫn đặc biệt của vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc./.
