Để thúc đẩy phát triển kinh tế dưới tán rừng, tỉnh Lai Châu đã tận dụng nhiều chính sách, nguồn lực để phát huy, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế phát triển ngành lâm nghiệp. Từ đó, tạo động lực giúp nhân dân mở rộng sản xuất, phát triển rừng theo hướng bền vững; góp phần thay đổi thói quen, tập quán sản xuất trong việc tận dụng diện tích đất trống dưới tán rừng để phát triển kinh tế và làm giàu từ rừng.
Cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Than Uyên kiểm tra cây quế giống tại vườn ươm trước khi bàn giao cho người dân. Ảnh: Đinh Thùy-TTXVN
Hỗ trợ phát triển kinh tế
Lai Châu có diện tích tự nhiên hơn 9.000 km2, là vùng đầu nguồn phòng hộ đặc biệt xung yếu của sông Đà với 479.538 ha diện tích rừng, trong đó có gần 445.600 ha rừng tự nhiên, tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 51%. Loại đất chủ yếu dưới tán rừng là đất đỏ vàng và đất mùn đỏ vàng trên núi phù hợp để phát triển các loại cây dược liệu quý với trên 10.700ha các loại như: sâm Lai Châu, bảy lá một hoa, lan kim tuyến, thảo quả, sa nhân, tam thất, đương quy, hà thủ ô…
Phát triển kinh tế dưới tán rừng hiện đang được tỉnh Lai Châu xác định là hướng đi phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ tỉnh Lai Châu xác định một trong những chương trình trọng điểm là phát triển rừng bền vững. Đồng thời, ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề, chính sách đẩy mạnh phát triển rừng và kinh tế rừng; tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng tỉnh phát triển nhanh và bền vững.
Theo ông Hà Trọng Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, với trên 70% dân số của tỉnh có cuộc sống liên quan đến rừng từ canh tác, thu hoạch sản phẩm, sản vật từ rừng. Tỉnh xác định phát triển rừng bền vững là nhiệm vụ quan trọng và tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Theo đó, Lai Châu đẩy mạnh phát triển kinh tế rừng thông qua việc hình thành, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung với các loại cây có giá trị kinh tế cao như: cao su, quế, mắc ca và một số mô hình sinh kế gắn với rừng mang lại hiệu quả. Đặc biệt, tỉnh chú trọng nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong việc quản lý, bảo vệ rừng, nhất là với các loại dược liệu quý hiếm, có giá trị kinh tế cần được bảo tồn, phát triển.
Cùng với đó, tỉnh tận dụng nhiều nguồn chính sách để hỗ trợ người dân phát triển như: đối với cây dược liệu thì hỗ trợ 50% giống, vật tư phân bón; với phát triển đàn ong, hỗ trợ ban đầu 700 nghìn đồng/thùng… Mặt khác, Lai Châu tập trung nguồn lực, kêu gọi đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển các loại hình du lịch, kết nối du lịch các địa phương trong và ngoài tỉnh. Thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng gắn với chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Khởi sắc từ kinh tế rừng
Với diện tích 32% rừng có độ cao từ 1.400-3.100 mét so với mực nước biển cùng với khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm mang đến tiềm năng lớn cho Lai Châu phát triển một số loại cây đem lại giá trị kinh tế cao từ 20 triệu đồng đến gần 100 triệu đồng/ha như: sa nhân tím, thảo quả, địa lan, sơn tra. Dưới tán rừng còn có 12.500ha diện tích rừng tre nứa mang đến tiềm năng cho khai thác măng ngoài tự nhiên. Cùng với đó, diện tích chè cổ thụ phân bố tự nhiên trên địa bàn tỉnh hơn 700ha, thu nhập khoảng 250 triệu đồng/ha và diện tích cây ăn quả lớn, hệ thực vật đa dạng phong phú với nhiều loại cây ra hoa quanh năm là nguồn cung cấp nguyên liệu phấn hoa làm mật cho đàn ong phát triển.
Cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Than Uyên kiểm tra mức độ sinh trưởng của cây quế tại bản Chít, xã Pha Mu. Ảnh: Đinh Thùy-TTXVN
Với tiềm năng, lợi thế từ phát triển kinh tế dưới tán rừng, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã đẩy mạnh phát triển chăn nuôi dê, gia cầm mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đồng thời, nuôi ong dưới tán rừng với tổng số 1.138 hộ nuôi 3.623 đàn ong; sản lượng thu hoạch từ 5-6 lít mật/tổ, giá bán trên 200 nghìn đồng/lít.
Anh Kháng A Chính, xã Pha Mu, huyện Than Uyên chia sẻ, tận dụng lợi thế, thế mạnh của địa phương, năm 2020, anh và các thành viên trong Hợp tác xã Thanh niên Pha Mu mạnh dạn đầu tư, phát triển mô hình nuôi ong lấy mật dưới tán rừng. Hiện đã phát triển trên 300 thùng ong với quy trình kỹ thuật áp dụng khoa học hiện đại và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ mật ong trong và ngoài huyện. Mật ong được bán với giá trung bình từ 200-300 nghìn đồng/lít, thu về trên 160 triệu đồng. Điều này mở ra triển vọng, hướng phát triển kinh tế mới giúp người dân xóa đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống.
Cao nguyên huyện Sìn Hồ, Lai Châu được đánh giá là một trong 8 vùng dược liệu trọng điểm của cả nước với nhiều loại dược liệu quý như: đương quy, đỗ trọng, sâm cát cánh, thất diệp nhất chi hoa, atiso. Hiện tỉnh Lai Châu đang phát triển chuỗi liên kết tạo ra các sản phẩm từ cây atiso mang thương hiệu cao nguyên Sìn Hồ, tạo việc làm cho lao động địa phương có thu nhập ổn định từ 5-6 triệu đồng/tháng/người và định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần giảm nghèo bền vững.
Anh Giàng A Dơ, bản Sà Dề Phìn, xã Sà Dề Phìn, huyện Sìn Hồ chia sẻ: Năm 2021 gia đình tôi trồng gần 1.000m2 cây sâm đương quy với thu nhập gần 30 triệu đồng. Năm nay, gia đình tôi tiếp tục nhân giống để mở rộng diện tích. Đồng thời, mong muốn Nhà nước, tỉnh Lai Châu tiếp tục quan tâm, hỗ trợ cho bà con trồng, phát triển cây sâm đương quy và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm để bà con yên tâm.
Huyện Phong Thổ là một trong những huyện có nhiều cây chè cổ thụ của tỉnh Lai Châu với khoảng 8.000 cây chè cổ thụ tập trung ở các xã: Mồ Sì San, Tung Qua Lìn, Pa Vây Sử, Dào San, Sin Suối Hồ, Hoang Thèn, Sì Lở Lầu. Tại xã Mồ Sì San hiện có gần 2.000 gốc chè cổ thụ. Năm 2021, toàn xã xuất bán gần 1,5 tấn chè khô với giá bình quân từ 2 triệu đến 2,5 triệu đồng/kg đem lại nguồn thu nhập cho người dân.
Ông Tẩn Chỉn Lùng, Chủ tịch UBND xã Mồ Sì San cho hay, để bảo tồn diện tích chè hiện có, xã đã xây dựng đề án bảo tồn cây chè cổ thụ trên địa bàn. Trong đó, xã giao nhiệm vụ cho cán bộ nông nghiệp phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý rừng phòng hộ huyện và kiểm lâm địa bàn tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, thu hái chè đúng quy trình không để ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây. Việc bảo vệ chè vừa giúp xã phát triển kinh tế vừa kết hợp với bảo vệ rừng.
Có thể khẳng định, phát triển rừng và kinh tế rừng đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh của tỉnh Lai Châu. Từ đó, giúp nhân dân tăng thu nhập, giảm nghèo bền vững, làm giàu nhờ rừng.
Thời gian tới, Lai Châu tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các chính sách phát triển kinh tế dưới tán rừng, lồng ghép với chính sách phát triển kinh tế-xã hội, mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh. Mặt khác, tỉnh tăng cường công tác tuyên truyền về phát triển kinh tế dưới tán rừng cũng như các chính sách hỗ trợ để thu hút tổ chức, cá nhân trồng, phát triển cây dược liệu, nhất là các loại dược liệu quý có giá trị kinh tế cao; tích cực vận động người dân tập trung bảo tồn và phát triển dược liệu quý đang có nguy cơ tuyệt chủng như sâm Lai Châu.
Việt Hoàng - Đinh Thùy
