Nông dân vùng Đồng Tháp Mười (tỉnh Đồng Tháp) đã khai hoang, trồng được gần 15.400 ha dứa chuyên canh, lớn nhất khu vực sông Tiền. Diện tích trên tập trung ở 4 xã trọng điểm Tân Phước 1, Tân Phước 2, Tân Phước 3 và xã Hưng Thạnh.
Ưu điểm cây dứa là thích hợp thổ nhưỡng vùng đất nhiễm phèn Đồng Tháp Mười, cho năng suất, sản lượng cao và đầu ra thuận lợi. Với năng suất bình quân 20 tấn/ha, mỗi năm toàn vùng đạt sản lượng khoảng 300.000 tấn quả. Đây là mặt hàng nông sản có giá trị tiêu dùng và xuất khẩu cao.
Nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh cây dứa, các địa phương có vùng chuyên canh quan tâm đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông – thủy lợi phục vụ sản xuất nhằm bảo đảm hiệu quả vùng chuyên canh vừa thích ứng biến đổi khí hậu, giảm nhẹ thiên tai.
Bảo vệ an toàn vùng chuyên canh theo chủ trương "chung sống với lũ", các xã đã huy động nguồn lực, đắp gần 800 km đê bao kết hợp phát triển giao thông kết nối tiểu vùng và kết nối vùng, hoàn thiện 131 ô đê bao, bảo vệ 100% diện tích dứa chuyên canh. Đồng thời, đầu tư lắp đặt 198 trạm bơm điện bơm chống lũ, tiêu úng, phòng chống hạn mặn khi cần thiết; góp phần giảm nhẹ thiên tai vừa đảm bảo phát triển bền vững vùng dứa địa phương.
Mặt khác, để nâng cao hiệu quả cây trồng đặc hữu vùng Đồng Tháp Mười, ngành nông nghiệp và môi trường chú trọng chuyển giao khoa học kỹ thuật, phục tráng giống dứa, đưa thêm những giống mới như giống dứa MĐ 2 có nhiều ưu điểm vượt trội vào sản xuất nhằm tăng năng suất, sản lượng và chất lượng nông sản hàng hóa.
Hiện nay, với kỹ thuật xử lý cho trái rải vụ được ngành nông nghiệp và môi trường đúc kết, chuyển giao và nông dân vùng Đồng Tháp Mười đang áp dụng một cách rộng rãi đã tạo nên cuộc cách mạng trên lĩnh vực thâm canh cây trồng đặc sản. Nhờ vậy, dứa tại đây cho thu hoạch gần như quanh năm, giúp tránh được tình trạng trùng mùa, dội chợ, mất giá. Bà con vùng đất mới khai hoang lập nghiệp hết sức phấn khởi, an tâm đẩy mạnh sản xuất, thâm canh.
Gần đây, việc sơ chế, chế biến nhằm đa dạng hóa sản phẩm từ trái dứa phục vụ nhu cầu thị trường được địa phương quan tâm còn giúp nâng giá trị và thương hiệu dứa Đồng Tháp Mười. Từ trái dứa tươi, người dân trong vùng chế biến ra nhiều sản phẩm giá trị cao như kẹo dứa, nước màu dứa, nước giải khát… đưa ra phục vụ thị trường. Chỉ riêng nghề làm kẹo dứa và chế biến các sản phẩm từ trái dứa đang phát triển mạnh tại xã Tân Phước 1 và vùng lân cận đã giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động nông nhàn vừa tạo ra giá trị gia tăng từ trái dứa – nguồn lợi quan trọng của nông dân vùng Đồng Tháp Mười.
Đáng mừng là vài năm trở lại đây, dứa Đồng Tháp Mười có giá, đầu ra thuận lợi. Cụ thể, trong năm nay, giá dứa thương phẩm dao động từ 7.000 - 9.000 đồng/kg, tùy theo thời điểm. Với giá này, mỗi ha dứa bà con đạt giá trị sản xuất đến khoảng 200 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi trên 100 triệu đồng, gấp đôi năm trước.
Nhờ cây dứa chuyên canh, nhiều nông dân mới vào khai hoang, định cư lập nghiệp trên miền đất mới, sau vài năm bội thu, trúng mùa, trúng giá đã tạo dựng cơ nghiệp vững vàng, nghiễm nhiên trở thành tỷ phú trên vùng Đồng Tháp Mười hoang hóa khi xưa.
Nông dân Tiền Giang thu hoạch dứa (ảnh tư liệu).
Điển hình như nông dân Nguyễn Văn Diện, cư ngụ tại xã Tân Phước 1. Vào lập nghiệp trên vùng Đồng Tháp Mười cách đây 20 năm, ông khai hoang trồng được 5 ha dứa. Nhờ được Trung tâm dịch vụ nông nghiệp chuyển giao kỹ thuật thâm canh, ông canh tác đạt năng suất bình quân 25 tấn/ha, mức cao nhất trong vùng.
Mỗi năm, ông đạt sản lượng dứa thương phẩm khoảng 100 tấn quả, bán trừ chi phí còn lãi khoảng nửa tỷ đồng. Ngoài ra, còn giải quyết công ăn việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động tại địa phương.
Nông dân Nguyễn Thành Hiển, cư ngụ tại xã Hưng Thạnh cho biết, sau nhiều năm khai hoang, phục hóa vùng Đồng Tháp Mười, ông sở hữu 11 ha đất canh tác gồm 4 ha dứa, 5 ha khoai mỡ, 2 ha lúa nếp, trung bình mỗi năm thu nhập khoảng 1,150 tỷ đồng.
Từ kinh nghiệm nhiều năm thâm canh, ông Nguyễn Thành Hiển đánh giá, năm nay, dứa Đồng Tháp Mười luôn giữ giá cao bởi nhu cầu thị trường lớn đồng thời nông dân vùng chuyên canh quan tâm ứng dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật thâm canh nên đã tăng năng suất, sản lượng và đảm bảo chất lượng nông sản hàng hóa, người tiêu dùng ưa chuộng, khẳng định được thương hiệu cây trồng đặc sản vùng Đồng Tháp Mười.
Ngoài ra, việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị với sự tham gia tích cực của các nông hộ vùng chuyên canh, hợp tác xã và doanh nghiệp, thương nhân cũng đã giúp giải quyết đầu ra, đưa thương hiệu cây dứa địa phương ngày một thăng hoa. Theo ngành chức năng, toàn vùng đã thành lập được 16 hợp tác xã nông nghiệp nông nghiệp. Mạng lưới các hợp tác xã tăng cường ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm của thành viên với các đơn vị, doanh nghiệp, vựa thu mua tiêu thụ như: Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Bình Minh liên kết với vựa dứa Công Hậu tiêu thụ trái dứa của thành viên; Hợp tác xã Thương mại – Dịch vụ - Nông nghiệp Phú Mỹ đã ký hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ dứa với vựa thu mua dứa Minh Hùng... Sản lượng hợp đồng tiêu thụ theo mô hình liên kết chuỗi giá trị tại các xã vùng chuyên canh lên đến hàng ngàn tấn quả/năm.
Nhờ liên kết tiêu thụ, nông dân bán cao hơn thị trường bình quân 500 đ/kg, đầu ra thuận lợi, bà con rất phấn khởi. Từ đó, mở ra tương lai mới cho sự phát triển bền vững vùng dứa chuyên canh trên vùng Đồng Tháp Mười trong bối cảnh hội nhập hiện nay.
Bí thư Đảng ủy xã Hưng Thạnh (tỉnh Đồng Tháp) Trần Hoàng Phong đánh giá, nhờ cây dứa đã giúp diện mạo nông nghiệp – nông dân – nông thôn vùng Đồng Tháp Mười thay đổi đến tận gốc rễ, giàu đẹp và thịnh vượng hẳn lên. Các xã vùng chuyên canh dứa: Hưng Thạnh, Tân Phước 1, Tân Phước 2, Tân Phước 3 của tỉnh đều đã được công nhận hoàn thành và ra mắt xã nông thôn mới năm 2024, về trước 1 năm so với lộ trình đề ra./.
