Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng đang trở thành một trong những điều kiện quan trọng để nông sản Lâm Đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ mở rộng diện tích được cấp mã số, tỉnh đang tăng cường hậu kiểm, quản lý dữ liệu và kiểm soát chặt nguồn gốc nông sản để tạo “luồng xanh” cho xuất khẩu chính ngạch.
Kiểm soát chặt từ vùng nguyên liệu
Với hơn 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp và nhiều ngành hàng chủ lực như cà phê, rau, hoa, sầu riêng, thanh long, hồ tiêu..., Lâm Đồng có lợi thế phát triển nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, khi các nước nhập khẩu ngày càng nâng cao tiêu chuẩn, lợi thế về sản lượng không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng cạnh tranh. Việc chứng minh nguồn gốc, kiểm soát quá trình sản xuất và truy xuất được từng lô hàng ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với nông sản xuất khẩu.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, đến nay toàn tỉnh đã được cấp 1.005 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 45.411 ha và 380 mã số cơ sở đóng gói. Cùng với xây dựng hệ thống mã số vùng trồng, tỉnh đang nhân rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, Rainforest Alliance và các tiêu chuẩn khác, đây là cơ sở để kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc tạo thuận lợi cho nông sản tham gia các chuỗi xuất khẩu chính ngạch.
Trong nhóm ngành hàng chủ lực, sầu riêng và thanh long đang có quy mô lớn, là những cây ăn quả được chuẩn hóa mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu khá nhanh. Lâm Đồng hiện có khoảng 45.550 ha sầu riêng, lớn nhất cả nước, sản lượng năm 2026 ước đạt khoảng 310.000 tấn. Đến nay, toàn tỉnh có 351 mã số vùng trồng sầu riêng với diện tích 13.321 ha và 70 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng đáp ứng yêu cầu về sơ chế, phân loại phục vụ xuất khẩu chính ngạch, chủ yếu sang thị trường Trung Quốc. Đối với thanh long, Lâm Đồng đã được cấp 571 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 25.213 ha, chiếm 97,6% diện tích canh tác toàn tỉnh.
Ngoài sầu riêng và thanh long, hệ thống mã số vùng trồng còn được cấp cho nhiều loại nông sản khác như dừa, bưởi, xoài, chuối, đu đủ, ớt và chanh dây. Hơn 32.700 hộ dân đã tham gia liên kết sản xuất thông qua các vùng trồng được cấp mã số, tạo nền tảng hình thành chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Sản phẩm nông sản Lâm Đồng đã xuất khẩu tới nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.
Thực tế tại các vùng sản xuất tập trung cho thấy mã số vùng trồng đang tác động trực tiếp đến phương thức tổ chức sản xuất của người dân. Tại xã Đạ Tẻh, một trong những vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm phía Nam của tỉnh với diện tích hơn 1.000 ha; trong đó hơn 500 ha đang cho thu hoạch. Đến nay, địa phương có khoảng 250 ha sầu riêng đạt chứng nhận VietGAP và được cấp 10 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 200 ha phục vụ xuất khẩu, chủ yếu sang thị trường Trung Quốc.
Ông Cao Tấn Mãnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Sầu riêng Hương Thanh (xã Đạ Tẻh) cho biết, Hợp tác xã hiện có 51 thành viên liên kết sản xuất với khoảng 120 ha sầu riêng Dona, trong đó gần một nửa diện tích được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP. Khoảng 60% diện tích đang trong thời kỳ cho thu hoạch, năng suất bình quân đạt khoảng 15 tấn/ha. Từ năm 2024 hợp tác xã đã được cấp mã số vùng trồng, sản phẩm sầu riêng sau thu hoạch được doanh nghiệp liên kết bao tiêu, phục vụ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Việc cấp và duy trì mã số vùng trồng, chuẩn hóa quy trình canh tác và minh bạch thông tin sản xuất là những yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh ngành hàng sầu riêng. Mã số vùng trồng không chỉ giúp sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng mà còn tạo niềm tin cho doanh nghiệp trong thu mua, xuất khẩu. Đối với hợp tác xã và người dân, đây là cơ sở để nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, xây dựng uy tín vùng sản xuất và ổn định đầu ra, ông Cao Tấn Mãnh chia sẻ.
Đơn giản hóa thủ tục
Để nâng cao hiệu quả quản lý, Lâm Đồng đang triển khai quy định mới về đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, đồng thời tăng trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý và hậu kiểm. Ngày 3/8 vừa qua, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành văn bản số 12677/ UBND-NNMT yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng UBND các xã, phường triển khai ngay Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan đầu mối cấp tỉnh, tổng hợp danh sách mã số đã được cấp, đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu gửi về cơ quan đầu mối thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chuyển nước nhập khẩu phê duyệt; đồng thời công khai, cập nhật đầy đủ tình trạng hoạt động của từng mã số trên Hệ thống xử lý nghiệp vụ để các tổ chức, cá nhân tra cứu.
Quy định mới nêu rõ, UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trong việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn. Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện thủ tục hành chính về cấp, cấp lại mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói; phê duyệt mã số trong trường hợp nước nhập khẩu đồng ý để cơ quan có thẩm quyền Việt Nam tự phê duyệt. Đồng thời, thực hiện việc thu hồi, tạm dừng, khôi phục mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo quy định; tổ chức hậu kiểm đối với trường hợp mã số được cấp theo quy định trong trường hợp tối đa 3 tháng kể từ ngày mã số được cấp và trả lời ngay cho tổ chức, cá nhân.
UBND tỉnh cũng giao Sở Tài chính chủ trì tham mưu bố trí kinh phí phục vụ công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Các sở, ngành và địa phương được yêu cầu nghiêm túc triển khai; trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc phải kịp thời báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo.
Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng coi trọng tính minh bạch của chuỗi cung ứng, việc quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng sẽ giúp Lâm Đồng hình thành các vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc khi hàng hóa xuất khẩu. Đây không chỉ là giải pháp tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu trước mắt mà còn là nền tảng nâng cao giá trị, uy tín và sức cạnh tranh của nông sản Lâm Đồng trên thị trường quốc tế trong gian đoạn mới./.
