Mỗi lần ra khơi, tai ương rình rập nên người dân miền biển rất sâu sắc với tín ngưỡng thờ cúng cá Ông - thần Nam Hải độ trì, cưu mang họ mỗi khi gặp rủi ro. Trong tín ngưỡng đó, tục cầu ngư liên tục diễn ra trong những ngày này khi ngư dân thực hiện chuyến “mở biển” đầu năm. Từ mùng 6 tết, cộng đồng ngư dân làng biển thuộc thôn Bình Tịnh (xã Bình Minh, Thăng Bình - Quảng Nam) rộn ràng tổ chức lễ hội cầu ngư.
Theo truyền thuyết, mỗi lần cá Ông cứu người thì sẽ hy sinh, trôi dạt vào bờ. Bởi vậy, khi người dân làng biển phát hiện cá Ông lụy vào bờ sẽ làm lễ cúng rất linh đình, chôn cất và thờ tự.
Trong lễ hội cầu ngư được người dân làng biển Bình Tịnh tổ chức mới đây, lễ nghinh Ông diễn ra hết sức uy nghiêm, sinh động. Người dân tiến hành rước linh vị cá Ông đến biển, về lại nơi thờ tự trong cờ hoa và chiêng trống. Sau phần nghinh cá Ông, các bậc trưởng thượng làm lễ cúng tiền hiền, hậu hiền, chánh tế. Phần lễ kết thúc, hội cầu ngư tiếp nối, mang đậm dấu ấn văn hóa miền biển, nổi bật với màn hát múa bả trạo. Quá trình cá Ông cứu người qua mô phỏng của người dân đã được tái hiện rõ nét qua hình thức diễn xướng này.
Gìn giữ vốn văn hóa
Theo ông Trần Văn Tám - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh, lễ hội cầu ngư là hình thức văn hóa của cộng đồng làng biển, gắn chặt với tâm linh, tín ngưỡng của ngư dân. Lễ hội này vừa mang tính chất truyền thống vừa có các yếu tố hiện đại qua trang phục, âm nhạc, diễn xướng, gần gũi với sinh hoạt thường nhật và điều kiện sản xuất của ngư dân.
Hát múa bả trạo cần được truyền đạt lại cho thế hệ trẻ. Ảnh:V.PHIN Ông Tám cho biết, suốt quãng thời gian dài, loại hình hát mùa bả trạo bị mai một ở địa phương. Thế nhưng, bằng sự giúp đỡ nhiệt tình của nghệ sĩ Xa Văn Hùng, địa phương đã gầy dựng được đội diễn xướng, hoạt động sôi nổi vào nhiều dịp trong năm. “Để tạo không khí phấn khởi cũng như cầu mong trời yên, biển lặng, hải sản dồi dào trước khi ra khơi đầu năm, ngư dân hăng hái tham gia lễ hội cầu ngư, hát múa bả trạo. Mỗi khi cá Ông lụy vào bờ, địa phương cũng tổ chức các nghi lễ thờ cúng.
Trước đây, đội hát múa bả trạo hoạt động tự phát nhưng bây giờ đã đi vào nền nếp nhờ diễn xướng bài bản theo nhạc điệu rõ ràng” - ông Tám nói.
Đội hát múa bả trạo của xã Bình Minh là đầu tàu, luôn đi diễn vào các lễ hội cầu ngư ở khắp miền biển của huyện Thăng Bình, như ở các xã Bình Hải, Bình Dương, Bình Nam.
Đội văn nghệ này gồm 22 thành viên, 3 tổng mũi, tổng khoang, tổng lái dẫn đầu, 18 con trạo diễn xướng theo nhịp hô của các tổng và 1 người phụ trợ phụ trách các vật dụng cần thiết trong lễ hội.
“Duy trì đội hát múa bả trạo vừa rất khó, lại vừa đơn giản nếu có cách thực hiện phù hợp. Trước đây, mỗi khi 3 người làm tổng về già là địa phương hiếm có người thay thế. Chúng tôi đã xây dựng đội bả trạo có 3 tổng, thuộc 3 thế hệ khác nhau, già có, trung niên có, trẻ tuổi có, luôn kế thừa. Các con trạo chủ yếu là học sinh từ bậc tiểu học đến trung học. Các em rất thiết tha với loại hình nghệ thuật này vì muốn bày tỏ tình cảm, cầu mong cho cha, anh, người thân của mình bình yên trước sóng gió khi sản xuất trên biển” - ông Tám cho biết thêm.
Hoạt động của đội hát múa bả trạo xã Bình Minh có nhiều thuận lợi nhưng các đội ở Núi Thành lại khó duy trì. Ví dụ như ở xã Tam Hòa, tổng mũi là ông Lê Văn Minh đã già yếu nhưng không có người kế thừa. Đội bả trạo Tam Hải chưa thể gầy dựng lại. Ông Nguyễn Đường - Phó Trưởng phòng Văn hóa - thông tin huyện Núi Thành chia sẻ, hát múa bả trạo trên địa bàn đang mai một. “Có nơi sưu tầm, biên tập nội dung và các làn điệu diễn xướng không đầy đủ, chưa lột tả được thần thái của bả trạo. Có địa phương sử dụng lễ phục chưa đầy đủ, thiếu tính truyền thống. Có xã chỉ sử dụng nhạc cụ là trống và cặp phách, thiếu thanh la, nạo, bạt nên không hấp dẫn” - ông Đường nói.
Trước thực trạng đó, ngành văn hóa huyện Núi Thành đang tập trung nhiều giải pháp khôi phục truyền thống văn hóa hát múa bả trạo. “Chúng tôi đang đề xuất với huyện triển khai giảng dạy hát múa bả trạo trong trường học qua các lớp ngoại khóa. Điều đó không chỉ tạo hiểu biết, yêu thích trong học sinh mà còn thôi thúc các em tham gia các đội hát múa bả trạo. Đề xuất khác của chúng tôi là cấp huyện và cấp tỉnh cần có cơ chế khuyến khích thiết thực, giúp các cộng đồng dân cư ven biển khôi phục lại hoạt động bả trạo vốn gần gũi, ăn sâu, bám rễ trong tiềm thức của họ” - ông Đường cho biết.
Nguyễn Quang Việt (Theo baoquangnam.vn)(Theo baoquangnam.vn)
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.
Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Lấy người dân làm trung tâm, phát huy vai trò chủ thể trong sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời gắn hoạt động văn hóa với nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.
Lễ hội Katê 2026 khép lại nhưng với tình yêu văn hóa cùng những cách làm sáng tạo của người trẻ Khánh Hòa, di sản Chăm đang tiếp tục được đưa đến gần hơn với cộng đồng.
Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.
Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.
Tọa lạc tại phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp, Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia chùa Vĩnh Tràng là địa điểm thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Tối 11/10, tại phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026 bế mạc sau những ngày diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu cộng đồng.
Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.
