Xã Bờ Y thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị là thị trấn Plei Kần và 2 xã Đăk Xú và Pờ Y của huyện Ngọc Hồi (tỉnh Kon Tum cũ), nay là tỉnh Quảng Ngãi. Bờ Y có vị trí chiến lược quan trọng nằm ở ngã ba Đông Dương, có đường biên giới tiếp giáp với 2 nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào và Vương quốc Campuchia, nơi “1 con gà gáy, 3 nước nghe”. Bờ Y là nơi cư ngụ của nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống. Để giúp đồng bào các dân tộc thiểu số ổn định cuộc sống, chính quyền nơi đây luôn đồng hành cùng người dân.
Chăm lo cho đồng bào
Xã Bờ Y có hơn 35.000 người, thuộc 15 dân tộc sinh sống tại 30 thôn, làng. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 45% dân số. Người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp để sản xuất nhưng phong tục, tập quán, sản xuất kiểu tự phát nên hiệu quả không cao. Để giúp hộ nghèo, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số phát triển, những năm qua xã Bờ Y luôn quan tâm giúp người dân an cư, phát triển kinh tế gia đình.
Từ cuộc vận động “Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm của đồng bào dân tộc thiểu số, làm cho đồng bào vươn lên thoát nghèo bền vững”, xã Bờ Y đã chứng minh hiệu quả bằng những chuyển biến cụ thể. Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, chính quyền xã kiên trì thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc”. Những cách làm gần dân, sát dân ấy đã dần thay đổi nhận thức, giúp bà con mạnh dạn cải tạo vườn tạp, áp dụng mô hình kinh tế vườn để phát triển sinh kế.
Đến nay, nhiều hộ đã hoàn thành cải tạo vườn, từng bước hình thành những khu vườn xanh, sạch, có giá trị kinh tế. Từ sự thay đổi nhỏ trong tư duy sản xuất, người dân đã tự tin hơn trên con đường thoát nghèo, vươn lên làm chủ cuộc sống.
Mô hình nuôi vịt của người dân Bờ Y (Quảng Ngãi).
Ông Thao Lợi ở làng Đăk Mế cho biết: Người Brâu (một trong sáu dân tộc ít người nhất cả nước) trước quen sống du canh dọc biên giới, cuộc sống bấp bênh, thiếu thốn đủ đường. Nhưng nhờ sự quan tâm của chính quyền, diện mạo buôn làng đã khác. Điện, đường, trường, trạm, nhà sinh hoạt cộng đồng… được đầu tư đồng bộ; người dân còn được hỗ trợ cây, con giống để ổn định sản xuất, giúp cuộc sống ngày càng phát triển.
Sự đổi thay ấy không chỉ đến từ những công trình hạ tầng, mà còn từ những chính sách dân tộc được triển khai kịp thời, quyết liệt. Đặc biệt, đến tháng 6/2025, toàn xã Bờ Y đã xóa xong nhà tạm, nhà dột nát – một bước ngoặt quan trọng để đồng bào có nền tảng vươn lên. Đây không chỉ là câu chuyện xây nhà, mà là quá trình dựng niềm tin và mở ra cơ hội sống tốt hơn cho người dân nơi vùng biên.
Hoạt động tại Trung tâm hành chính công của xã Bờ Y (Quảng Ngãi).
Ông Đinh Cao Cường, Bí thư Đảng ủy xã Bờ Y, chia sẻ: Để giúp dân ổn định cuộc sống, từng bước vươn lên thoát nghèo, chính quyền xã luôn xác định phương châm “5 dân”: trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân. Từ cách làm đó, cán bộ cơ sở đã trở thành điểm tựa của người dân: sát dân hơn, biết lắng nghe, đối thoại và kịp thời giải quyết những bức xúc chính đáng. Niềm tin ấy tạo sự đồng thuận, giúp chủ trương, đường lối đi vào thực tiễn một cách bền vững.
Kết quả đã hiện rõ: Tỷ lệ hộ nghèo ở Bờ Y theo chuẩn nghèo đa chiều giảm từ hơn 3% năm 2021 xuống còn 1,18% năm 2025. Đặc biệt, 100% hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở xã đều có đất ở, đất sản xuất – yếu tố căn bản để phát triển lâu dài.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể thấy Bờ Y không chỉ thay đổi diện mạo kinh tế – xã hội, mà còn từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân. Từ những vườn tạp được cải tạo, từ những ngôi nhà vững chãi mọc lên thay nhà tạm, câu chuyện ở Bờ Y là minh chứng rõ rệt cho sức mạnh của sự đồng hành giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Đó cũng là nền tảng để vùng biên này tiếp tục vươn lên, thoát nghèo bền vững, khẳng định sự đổi thay từ gốc rễ trong tư duy và đời sống cộng đồng.
Cột mốc ba biên, điểm thu hút du khách khi đến thăm Bờ Y.
Tâm thế mới, quyết tâm cao
Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng bộ chính quyền xã Bờ Y đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân 11%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 125 triệu/người/năm. Địa phương phấn đấu xóa nghèo vào năm 2030.
Để thực hiện được mục tiêu trên, ông Đinh Cao Cường cho biết: Bờ Y phải dựa trên tiềm năng, lợi thế, chuyển diện tích cây mỳ, bời lời… hiệu quả không cao sang cây trồng khác, có giá trị như cây cao su, cà phê, cây ăn quả ở các vùng đất phù hợp. Xã phấn đấu đến năm 2030 giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 đơn vị diện tích đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt ít nhất 200 triệu đồng/ha/năm.
Xã Bờ Y ngày nay.
Thừa nhận sự chuyển mình của mảnh đất Bờ Y trong thời gian qua là nhờ các quyết sách đúng của chính quyền, ông A Lào, người có uy tín ở làng Đăk Răng cho biết: Núi, đồi ở xã vùng biên Bờ Y giờ đã được phủ lên màu xanh của cây công nghiệp như cao su, cà phê. Đó là màu xanh của niềm tin. Cuộc sống của đồng bào nơi đây đã ổn định và từng bước nâng cao. Tất cả đều nhờ chính quyền biết quan tâm, chăm lo cho dân.
Với lợi thế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y, xã xác định thương mại, dịch vụ, du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng; chú trọng phát triển kinh tế vùng biên mậu. Xã phối hợp với các cơ quan của tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh phát triển hạ tầng logistics và các dịch vụ liên quan tại Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y; phát triển dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu, kết nối hành lang vận tải từ khu vực tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia đến các cảng biển khu vực Duyên hải miền Trung...
Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số ở xã Bờ Y (Quảng Ngãi) là điểm nhấn trong thu hút khách du lịch.
Đánh giá cao quyết tâm của xã, ông Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi gợi ý: Để phát triển, Bờ Y cần sớm xây dựng quy hoạch gắn với Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y, thực hiện khẩn trương, đồng bộ. Nếu chính sách ưu đãi chưa tương xứng như Khu kinh tế Dung Quất thì phải kiến nghị với Chính phủ, bởi cả hai cùng nằm trên địa bàn tỉnh. Muốn thu hút doanh nghiệp, địa phương cần có cơ chế vượt trội. Xã cũng phải xây dựng chương trình hành động cụ thể, khơi dậy khát vọng, khí thế mới, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, năng động, quyết liệt trong cả hệ thống chính trị, từ cán bộ, đảng viên đến người dân.
Cột mốc ba biên, điểm thu hút du khách khi đến thăm Bờ Y (Quảng Ngãi).
Ấn tượng trước mục tiêu nâng thu nhập bình quân từ 70 triệu đồng lên 125 triệu đồng/người/năm vào cuối nhiệm kỳ 2025–2030 của xã Bờ Y, bà Bùi Thị Quỳnh Vân, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi đánh giá, đây là con số thể hiện tinh thần chiến đấu rất cao. Theo bà, để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng này, Bờ Y cùng các ngành chức năng của tỉnh phải đồng hành, hướng dẫn và hỗ trợ người dân. Đặc biệt, với mục tiêu tăng giá trị canh tác lên 200 triệu đồng/ha/năm, sản xuất nông nghiệp ở Bờ Y không thể dựa vào “ba trông” (trông trời, trông đất, trông mây) như trước, mà phải gắn liền với khoa học công nghệ, tập huấn kỹ thuật và sự hỗ trợ từ cơ quan chuyên môn. Đây chính là bước chuyển để thay đổi nếp nghĩ, cách làm, giúp nông dân chủ động hơn trong phát triển kinh tế vườn và cây công nghiệp như cao su, cà phê.
Bên cạnh đó, Bờ Y còn có truyền thống và bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số, vốn là lợi thế quan trọng để phát triển du lịch. Nhấn mạnh điều này, bà Bùi Thị Quỳnh Vân khẳng định: bảo tồn văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa, mà còn là nền tảng để thúc đẩy kinh tế du lịch.
Xã Bờ Y ngày nay.
Với quyết tâm của chính quyền, sự đồng lòng của nhân dân, xã vùng biên Bờ Y đang từng ngày đổi thay theo hướng ấm no, hạnh phúc và giàu bản sắc./.
