Đồng bào vùng cao Tây Bắc ở các tỉnh như Yên Bái, Lào Cai, Lai Châu… có tập quán cấy một vụ, đó là vụ lúa hè thu. Còn vào mùa đông, mùa xuân, từ tháng 10 cho đến tháng 6 năm sau, những thửa ruộng bậc thang nằm ngủ im lìm để tích tụ màu mỡ, chuẩn bị cho vụ sau. Vì thế, vào thời điểm đầu cho đến giữa hè, đồng bào vùng cao hối hả với những công việc để chuẩn bị gieo cấy lúa như cày, cuốc, dẫn nước về ruộng. Khi ấy, những vòng cung ruộng bậc thang ở Tây Bắc mang trên mình một sắc màu mới - sắc màu đặc trưng của mùa nước đổ.
Ruộng bậc thang Tây Bắc vào mùa nước đổ không xanh thẫm như khi lúa còn con gái, không vàng tươi như khi vào gặt hoặc không nâu sẫm sau mỗi mùa thu hoạch. Mùa nước đổ, ruộng bậc thang Tây Bắc có sự đan xen, phối hợp của nhiều sắc màu. Đó là màu nâu đỏ của bờ ruộng được đồng bào xới sạch cỏ để lộ ra những đường viền đậm nét rõ rệt. Sắc màu mạ non xanh mơn mởn trên những thửa ruộng được gieo từ mấy tuần trước làm nên một màu sắc tươi mới và mềm mại. Nhìn từ trên cao xuống theo những đường cong uốn lượn, du khách có cảm giác như đó là những dải lụa xanh tơ mềm mại đang tung bay bên triền núi. Không còn khô cứng như những tháng ngày mùa đông, vào mùa nước đổ, ruộng bậc thang Tây Bắc như được hồi sinh và giàu sức sống bởi những đường cày thẳng tắp làm cho màu đất chuyển thành màu nâu nhạt. Mùa nước đổ, ruộng bậc thang Tây Bắc lấp loáng màu nước. Sắc màu của sự sinh sôi, của một mùa mới được bắt đầu. Những dòng nước trong vắt được bà con dẫn bằng những ống tre từ trên đỉnh núi xuống các thửa ruộng làm cho nước lúc nào cũng xăm xắp bờ. Du khách sẽ rất ngạc nhiên và khâm phục đồng bào vùng cao Tây Bắc bởi tài tìm ra những nguồn nước và dẫn nước về ruộng từ trên những triền núi cao.
Mỗi buổi chiều về, nắng mặt trời tạt xiên những ngọn núi chiếu xuống những cung ruộng bậc thang khiến cho cả cánh đồng trở nên lung linh, lấp loáng và thơ mộng đến huyền ảo, cùng với những làn khói đốt đồng bảng lảng khắp không gian làm nên một sắc màu đặc trưng chỉ có ở Tây Bắc vào mùa nước đổ.
Sẽ là một cảm nhận tuyệt vời nếu trong hành trình ở Tây Bắc xa xôi, dừng chân nơi những đỉnh đèo cao, chiêm ngưỡng bức tranh ruộng bậc thang vào mùa nước đổ. Tận hưởng bức họa đa sắc của những thửa ruộng bậc thang, du khách sẽ thấy thán phục tài kiến tạo của những “họa sĩ” nông dân vùng cao trong việc tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp và đầy sức sống.
