Vừa bước vào đầu mùa mưa lũ nhưng nhiều địa phương tại tỉnh Sơn La đã xảy ra mưa to đến rất to, trên diện rộng dẫn đến mực nước tại nhiều hồ, đập chứa tăng lên. Tuy nhiên, hiện nay nhiều đập, hồ thủy lợi đã bị bồi lắng, hư hỏng, xuống cấp, giảm công năng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Trước tình hình đó, tỉnh Sơn La đang rà soát để khắc phục, gia cố các công trình hồ, đập nhằm bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ.
Công trình hồ chứa nước Tho Lóng (xã Mường Giàng, huyện Quỳnh Nhai) có dung tích chứa gần 100.000m3. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN
Công trình hồ chứa nước Đen Phường, xã Chiềng Chăn, huyện Mai Sơn có nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho khoảng 30 ha lúa. Tuy nhiên, hồ đã được xây dựng nhiều năm, thân đập được đắp bằng đất nên đã xuống cấp. Hiện nay, hồ chứa này đã có hiện tượng bồi lắng do mưa lũ và hoạt động canh tác của người dân ở thượng nguồn. Đáng chú ý, công trình này còn xuất hiện tình trạng thấm nước ở phần thân đập, khiến công trình có nguy cơ mất an toàn cao khi có mưa lớn.
Ông Lò Đức Hương, Trưởng Chi nhánh Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại huyện Mai Sơn, thông tin, trên địa bàn huyện có hơn 200 công trình thủy lợi, 24 hồ chứa, 47 đập xây. Hiện nay, vấn đề khó khăn nhất trong việc quản lý là việc các hồ đã xây dựng từ lâu, không thể đảm bảo được an toàn tuyệt đối. Nhất là với với xu hướng diễn biến phức tạp của mưa lũ và thời tiết bất thường như thời gian vừa qua.
Công trình hồ chứa nước Đen Phường (xã Chiềng Chăn, huyện Mai Sơn) bị bồi lắng phù sa trong mùa mưa lũ. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN
Theo đánh giá, tại huyện Mai Sơn có 10 hồ chứa đang trong tình trạng xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Để đảm bảo an toàn các công trình trong mùa mưa bão, đơn vị đã phân công cán bộ phụ trách các hồ, đập thủy lợi, thường xuyên theo dõi, kiểm tra công trình trước. Cùng đó, phối hợp với các tổ thủy lợi các bản tổ chức vận hành thử toàn bộ các cửa van điều tiết nước, cống lấy nước đầu mối phát hiện những thiết bị hư hỏng để kịp thời sửa chữa thay thế đảm bảo công trình vận hành tốt không bị gián đoạn khi có mưa bão. Đồng thời, lập các báo cáo và xin hỗ trợ nguồn kinh phí để duy tu, sửa chữa các hồ chứa xuống cấp.
Còn công trình hồ chứa nước Tho Lóng, xã Mường Giàng, huyện Quỳnh Nhai cũng gặp tình trạng tương tự. Sau khi chủ đầu tư nâng cấp để tăng dung tích chứa từ 80.000m3 lên 100.000m3 thì đã xuất hiện nhiều vị trí thấm trên đập.
Công trình hồ chứa nước Tho Lóng (xã Mường Giàng, huyện Quỳnh Nhai) xuất hiện nhiều điểm xung yếu. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN
Ông Lềm Văn Bình, Trưởng Chi nhánh Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại huyện Quỳnh Nhai thông tin, vào đợt mưa lũ từ ngày 22/5-24/5/2022 khi mực nước hồ chứa đạt cao trình 410,7m thì bắt đầu xuất hiện 3 vị trí thấm. Do đó, công trình này đang gặp sự cố nên không cho tích nước và dự trữ nước để đảm bảo an toàn vùng hạ du và an toàn công trình.
Hiện trên địa bàn tỉnh Sơn La có hơn gần 2.700 công trình thủy lợi; trong đó, có 110 hồ chứa và 132 đập dâng được giao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La quản lý, vận hành. Tuy nhiên, nhiều công trình hồ, đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh Sơn La đã và đang vào giai đoạn hỏng hóc, xuống cấp. Qua kiểm tra đánh giá của cơ quan chức chức năng, hiện Sơn La có 19 hồ chứa bị xung yếu, bị thấm hoặc biến dạng mái đập.
Trước thực trạng các công trình hồ, đập bị xuống cấp, hàng năm Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La được Trung ương hỗ trợ nguồn vốn khai thác khoảng 25 tỷ đồng nhằm gia cố, khắc phục, sửa chữa nhỏ. Tuy nhiên, so với số lượng hồ chứa và công trình thủy lợi hiện có thì nguồn vốn này mới chỉ đáp ứng phần nào việc duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa các công trình nhỏ. Còn đối với các hồ chứa lớn đã xuống cấp nghiêm trọng, cần nguồn kinh phí lớn để sửa chữa thì chưa thể thực hiện được.
Công trình hồ chứa nước Đen Phường (xã Chiềng Chăn, huyện Mai Sơn) có nhiệm vụ cung cấp nước tưới tiêu cho khoảng 30ha lúa. Ảnh: Hữu Quyết - TTXVN
Ông Nguyễn Xuân Trường, Phó Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La cho biết, hàng năm đơn vị thường xuyên tiến hành kiểm tra, rà soát, đánh giá hiện trạng tất cả các công trình thủy lợi, hồ đập trên địa bàn nhằm phát hiện các hạng mục hư hỏng, xuống cấp. Từ đó, phân bổ, ưu tiên kinh phí để tổ chức sửa chữa khắc phục đảm bảo an toàn cho các công trình. Cùng đó, công ty cũng chú trọng xây dựng phương án đảm bảo an toàn công trình đập, hồ chứa, thủy lợi nhằm phòng, chống, ứng phó với các tình huống thiên tai có thể xảy ra.
Từ năm 2017 đến nay, bằng nhiều nguồn vốn hỗ trợ từ Trung ương và địa phương tỉnh Sơn La đã đầu tư nâng cấp, xây dựng được 20 đập, hồ chứa nước cấp bách, xung yếu tại các huyện Thuận Châu, Mai Sơn, thành phố Sơn La. Đối với các công trình còn lại, tỉnh Sơn La kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục tăng cường bố trí nguồn vốn để nâng cấp kiên cố và đồng bộ hệ thống các hồ nhằm đảm bảo an toàn lâu dài.
Hữu Quyết
