Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung”

Các nhà sư cầu phúc, chúc mừng năm mới mọi người. Ảnh: Phương Loan
Các nhà sư cầu phúc, chúc mừng năm mới mọi người. Ảnh: Phương Loan

Trong chuỗi các hoạt động “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” năm 2023 tại không gian chùa Khmer, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô - Sơn Tây - Hà Nội), đồng bào dân tộc Khmer đến từ tỉnh Sóc Trăng tổ chức đón Tết Chol Chnam Thmay. Các nhà sư, tăng ni, Phật tử và đồng bào đã đến chiêm bái và thực hiện các nghi thức.

Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 1
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 2Vào những ngày Tết Chol Chnam Thmay, người Khmer mặc những bộ trang phục đẹp nhất để lên chùa làm lễ. Ảnh: Phương Loan

Bun Chol Chnam Thmay - Tết Nguyên Đán, còn gọi là Tết vào năm mới được tổ chức hằng năm vào các ngày từ 13 - 15/4 (nếu là năm nhuận thì tổ chức từ ngày 14 - 16/4) dương lịch. Tết Nguyên Đán của người Khmer nhằm tháng Chetr hoặc Pih sak âm lịch Khmer, là tháng hoàn tất công việc đồng áng, rảnh rỗi hơn các tháng khác trong năm và là tháng vui chơi thoải mái nhất. Trước khi vào Bun Chol Chnam Thmay, ngôi chùa cũng như nhà cửa đều được trang hoàng sạch sẽ để đón năm mới.

Ngày thứ nhất gọi là Thngay Chol Chnam Thmay (ngày vào năm mới) (lễ rước “Mâh Sangkran mới”). Lễ này có thể tổ chức sớm hay muộn trong ngày, miễn là chọn đúng giờ tốt. Mọi người tắm gội, mặc quần áo đẹp, mang nhang đèn, lễ vật đến chùa dâng lên các vị sư và được nghe chúc tụng năm mới. Dưới sự điều hành của ông Achar, mọi người xếp hàng đi vòng quanh chính điện 3 vòng để làm lễ chào mừng năm mới.

Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 3
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 4Người Khmer cùng nhau xếp hàng đi vòng quanh chánh điện 3 vòng để làm lễ chào mừng năm mới. Ảnh: Phương Loan
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 5Các nhà sư cầu phúc, chúc mừng năm mới mọi người. Ảnh: Phương Loan

Ngày thứ hai gọi là Thngay Von-boch. Theo phong tục truyền thống, mỗi gia đình làm lễ dâng cơm buổi sớm và buổi trưa cho các vị sư sãi. Theo Phật giáo Tiểu thừa thì các ngày lễ tín đồ đi chùa lạy Phật có bổn phận mang cơm và thức ăn dâng cho sư sãi và lắng nghe các vị chúc tụng, cầu an, thuyết pháp giảng đạo; các thanh niên nam nữ vui chơi trước sân chùa. Buổi chiều, tiến hành lễ đắp núi cát, gọi là Puôn-phnum-khsach. Để đắp núi cát, người Khmer dùng cát sạch đổ thành đống bên ngoài hành lang trước sân chùa. Theo sự hướng dẫn của các vị Achar, người ta lấy cát đắp 9 ngọn núi nhỏ, gồm 8 ngọn ở 8 hướng và 1 ngọn ở chính giữa. Ngọn chính giữa tượng trưng cho trung tâm trái đất, còn lại tượng trưng cho bốn phương, tám hướng của vũ trụ. Đắp núi xong, người ta dùng tre (hoặc vật liệu khác) rào quanh 9 ngọn núi này.

Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 6
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 7
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 8Mọi người cùng nhau đắp núi cát để mong muốn tích phúc, an lành cho năm mới. Ảnh: Phương Loan

Tiếp theo là đến phần lễ quy y cho núi rồi làm lễ xuất thế. Tất cả các nghi lễ này đến nay vẫn được gìn giữ gọi là Anisong Puôn Phnom khsach, nghĩa là phúc duyên đắp núi cát. Tục đắp núi cát có ý nghĩa ngăn trở ma quỷ và những điều xấu, đồng thời nhắc nhở mọi người nên tích phúc. Người Khmer dù bận bịu đến đâu thì Tết đến cũng phải đi chùa, đặt biệt là tham gia đắp núi cát. Họ coi đây như là hành động tưởng nhớ tổ tiên, vừa để tích đức giúp cuộc sống được tốt đẹp hơn.

Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 9
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 10
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 11
Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào dân tộc Khmer tại “Ngôi Nhà chung” ảnh 12Ngày thứ ba là ngày cuối cùng của Tết, các vị sư làm lễ tắm Phật tại chùa và bà con cùng tham gia tắm Phật để tỏ lòng biết ơn đức Phật, gột rửa những điều không may mắn của năm cũ, lấy may cho năm mới. Ảnh: Phương Loan

Ngày thứ ba gọi là Thngay Lơn-săk (ngày thêm tuổi), cũng là ngày cuối Tết. Tương tự như hai ngày đầu, sau khi đã dâng cơm sáng cho các vị sư ở chùa, người ta làm lễ tắm tượng Phật bằng nước có ướp hương thơm để tỏ lòng tưởng nhớ và biết ơn đức Phật, rồi chúc mừng cha mẹ, ông bà, dâng bánh trái để tạ ơn, đồng thời cũng để rửa những điều không may của năm cũ để sang năm mới vạn sự như ý.

Tết Chol Chnam Thmay có ý nghĩa rất quan trọng đối với người Khmer vì đây vừa là ngày mở đầu năm mới, mở đầu thời vụ mới, vừa là ngày hạnh phúc, tươi vui trong năm. Tết Chol Chnam Thmay đã trở thành một trong những di sản văn hóa độc đáo của người Khmer, hiện đang được bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị...

Phương Loan

Phương Loan ((DTMN))

Có thể bạn quan tâm

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Cuối tháng 10, khi những cánh đồng lúa ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu ngả sang màu vàng, cũng là thời điểm bước vào mùa lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Bahnar. Với bà con Bahnar nhánh Giơ Lâng là Lễ Ét Đông (Lễ ăn con dúi), còn với bà con Xơ Đăng là Lễ Mừng lúa mới được tổ chức với cùng mong muốn và tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu, mang lại sự ấm cúng, bình yên cho dân làng. Những nét văn hóa đặc sắc trong mùa lễ hội của đồng bào Xơ Đăng, Bahnar nơi đây đã cùng vẽ nên “bức tranh” đầy màu sắc của cộng đồng các dân tộc giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Nơi cuối nguồn Tây Nam của tổ quốc, bên dòng sông Hậu hiền hòa bao đời ôm lấy những xóm làng trù phú, có một cộng đồng hình thành từ bao đời nay, gìn giữ và bồi đắp nên một nét đẹp văn hóa đặc sắc với những dấu ấn rất riêng. Đó là đồng bào Chăm Islam An Giang.

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Giữa không gian núi đá trùng điệp nơi cực Bắc Tổ quốc, những thanh âm trống đồng, sắc màu trang phục truyền thống và các điệu múa dân gian của đồng bào Lô Lô đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc tại xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang.

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh có 17 dân tộc thiểu số với 35.589 người, nhiều cộng đồng sinh sống tại các xã biên giới giáp Campuchia. Tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào. 

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Chiều 22/10, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao Nhà rông văn hóa tặng nhân dân thôn Giang Lố 1, xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, do Binh đoàn 20 hỗ trợ, Binh đoàn 15 làm chủ đầu tư, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 phối hợp triển khai thực hiện.

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Sáng 22/10, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang trang trọng tổ chức lễ Dâng y Kathina năm 2026, với sự tham dự của chư Tôn trưởng lão Hòa thượng, Thượng tọa, chư Tăng, sư trụ trì 66 chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đông đảo đồng bào, Phật tử.

Giữ hồn thổ cẩm trong nhịp sống đương đại

Giữ hồn thổ cẩm trong nhịp sống đương đại

Tháng 6/2025, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Thái ở Nghệ An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tạo thêm cơ hội bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Gìn giữ sắc chàm của người Nùng An

Gìn giữ sắc chàm của người Nùng An

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, Nùng Indigo (xóm Khào, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng) trở thành điểm đến góp phần gìn giữ và lan tỏa sắc chàm đặc trưng của người Nùng An, mang đến trải nghiệm văn hóa gần gũi cho du khách.

Lan tỏa sắc màu văn hóa các dân tộc xứ Thanh

Lan tỏa sắc màu văn hóa các dân tộc xứ Thanh

Với chủ đề “Sắc màu văn hóa xứ Thanh”, từ ngày 22 - 24/11, tỉnh Thanh Hóa tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Thanh Hóa năm 2026 tại Quảng trường Lam Sơn, phường Hạc Thành.