Hệ thống đường bê tông liên thôn, xã tại huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum).
Được thành lập từ ngày 9/6/2005, Tu Mơ Rông là huyện miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh Kon Tum, với xuất phát điểm thấp về kinh tế, hạ tầng và dịch vụ công. Trải qua 20 năm xây dựng và phát triển, huyện đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, thử thách để trở thành một trong những điểm sáng về phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, Tu Mơ Rông cũng đã xây dựng và phát triển thành công thương hiệu sâm Ngọc Linh trở thành sản phẩm chủ lực, giúp người dân - đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững.
Vùng khó vươn mình phát triển
Trước đây, Tu Mơ Rông được xem là một trong những huyện nghèo nhất của tỉnh Kon Tum, với tỷ lệ hộ nghèo trên 70%. Đời sống người dân, chủ yếu là đồng bào Xơ Đăng, gặp rất nhiều khó khăn do tập quán canh tác lạc hậu, sản xuất mang tính tự cung tự cấp, thiếu điều kiện tiếp cận với khoa học kỹ thuật và thị trường tiêu thụ.
Ông A Dao (61 tuổi, làng Ty Tu, xã Đăk Hà, huyện Tu Mơ Rông) cho biết, thời gian đầu mới thành lập, cuộc sống của người dân vô cùng vất vả, chủ yếu do thiếu đường giao thông. Mùa mưa, các phương tiện gần như không thể di chuyển. Trẻ con gặp khó khăn khi đến trường, người bệnh không thể tới trạm xá vào ban đêm. Nông sản làm ra chỉ đủ dùng chứ không thể đưa ra thị trường.
Để cải thiện đời sống nhân dân, huyện Tu Mơ Rông đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông. Các tuyến đường liên huyện được Nhà nước quan tâm sửa chữa, nâng cấp, giúp mở ra cơ hội kết nối giao thương, tiêu thụ nông sản. Bên cạnh đó, 100% hộ dân được tiếp cận điện lưới quốc gia; cơ sở vật chất trường học, trạm y tế và các công trình an sinh xã hội được đầu tư bài bản, kiên cố.
Ông Dương Đăng Khoa - Chủ tịch UBND xã Đăk Hà chia sẻ, việc đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng, giao thông đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Năm 2024, thu nhập bình quân của các hộ dân trong xã đạt 35 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn gần 17%. Đây là bàn đạp quan trọng giúp người dân phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới thoát nghèo bền vững.
Phát triển sâm Ngọc Linh trở thành quốc kế dân sinh
Đồng bào Xơ Đăng tại huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum) vươn lên làm giàu từ cây sâm Ngọc Linh.
Với diện tích hơn 3.000 ha sâm Ngọc Linh và hàng nghìn ha dược liệu quý khác, Tu Mơ Rông đã trở thành vùng dược liệu trọng điểm không chỉ của tỉnh Kon Tum mà còn của toàn khu vực Tây Nguyên. Đặc biệt, việc trồng sâm Ngọc Linh dưới tán rừng không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, mà còn nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ rừng. Nhờ đó, huyện đã hình thành được chuỗi sản xuất bền vững dưới tán rừng, kết hợp giữa trồng trọt, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái – dần khẳng định thương hiệu “thủ phủ sâm” trên bản đồ quốc tế.
Ông A Sỹ (xã Tê Xăng), một trong những hộ trồng sâm có kinh nghiệm lâu năm cho biết, toàn bộ phần củ, thân, lá và hạt của sâm Ngọc Linh đều có giá trị kinh tế cao. Đây được xem là cây làm giàu của đồng bào Xơ Đăng. Hàng trăm hộ dân đã trở thành tỷ phú nhờ sâm. Người dân dần thay đổi tư duy sản xuất, từ làm nương rẫy chuyển sang bảo vệ rừng để phát triển kinh tế xanh.
Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông, ông Võ Trung Mạnh nhận định, người dân tộc thiểu số giờ đây đã không còn trông chờ, ỷ lại. Họ chủ động tích lũy, vay vốn, đầu tư vào phát triển kinh tế gia đình, đặc biệt là trồng sâm Ngọc Linh. Cây sâm trở thành tài sản quý giá và niềm tự hào của mỗi gia đình. Nhiều hộ có thu nhập hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi năm. Các hủ tục lạc hậu dần được loại bỏ, đời sống văn hóa, tinh thần ngày càng nâng cao.
Việc đưa sâm Ngọc Linh trở thành “quốc kế dân sinh” đã giúp tỷ lệ hộ nghèo tại Tu Mơ Rông giảm xuống dưới 30%; thu nhập bình quân đầu người tăng từ 18 triệu lên 47 triệu đồng/năm; thu ngân sách huyện cũng tăng từ 40 tỷ đồng lên gần 70 tỷ đồng vào năm 2024.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa Tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh huyện Tu Mơ Rông và huyện Đăk Glei (Kon Tum) vào danh mục Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.
Ngày 9/6, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa Tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh tại huyện Tu Mơ Rông và huyện Đăk Glei (tỉnh Kon Tum) vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là tiền đề quan trọng để huyện có định hướng vững chắc trong phát triển kinh tế. Song song đó, việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, cùng bảo vệ và phát triển rừng là yếu tố then chốt để phát triển du lịch sinh thái, gắn với vườn dược liệu – một hướng đi tiềm năng và phù hợp với xu thế hiện nay.
Người Xơ Đăng ở huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum) giữ gìn văn hóa truyền thống.
Từ một vùng đất gian khó, huyện Tu Mơ Rông đã vươn mình trở thành một huyện miền núi phát triển, có bản sắc riêng và vị thế rõ rệt. Trong thời gian tới, huyện tiếp tục tập trung vào các chiến lược trọng điểm như phát triển du lịch sinh thái, gìn giữ văn hóa Xơ Đăng và gắn liền với hệ sinh thái dược liệu. Với định hướng phát triển bền vững và tiềm năng sẵn có, Tu Mơ Rông kỳ vọng sẽ bước vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ và tự tin vươn xa cùng cả nước./.
