Tục bắt chồng của một số dân tộc thiểu số Việt Nam

Tục bắt chồng của một số dân tộc thiểu số Việt Nam
Dân tộc Chu-ru ở vùng Tây Nguyên theo chế độ mẫu hệ nên con gái phải đi hỏi chồng với chi phí khá tốn kém. Vì những nghi lễ tốn kém đó mà người Chu-ru ở huyện các huyện Đơn Dương, Lạc Dương (tỉnh Lâm Đồng) có tục “bắt’’ chồng khá độc đáo.

Tục bắt chồng của dân tộc Chu-ru
Tục bắt chồng của dân tộc Chu-ru

Người con gái tự dệt 3 chiếc khăn thổ cẩm màu trắng, hồng, chàm sẫm, rộng 80cm, dài khoảng 3m để mang sang nhà trai dạm hỏi. Chọn một “đêm thiêng”, cô gái cùng khoảng 10 người trong thân tộc lặng lẽ mang lễ sang nhà chàng trai. Ông Trưởng đoàn (thường là cậu ruột) tiến lên gõ cửa. Mặc dù sự viếng thăm này đột ngột nhưng nhà trai vẫn ra mở cửa mời khách vào nhà. Nếu cha mẹ chàng trai không đồng ý thì cũng tìm cách khước từ một cách tế nhị để nhà gái về mà không cảm thấy bẽ mặt. Thế nhưng hầu như 10 đám “bắt chồng’’ đều được cả 10 bởi trước đó đôi trai gái đã yêu thương nhau tha thiết, song do nhà gái không có tiền đi của cưới cho nhà trai và để làm đám cưới nên đành chọn cách “bắt chồng”. Khi nhà trai đã đồng ý thì gọi con trai ra hỏi lần cuối cùng, người con trai chắp tay cúi đầu thưa: “Con đồng ý lấy cô ấy và thề sẽ ăn ở với nhau trọn đời’’. Ngay lúc đó, cô gái dâng khăn cho chàng trai, chàng trai nhận xong thì bỏ xuống bàn chờ ý kiến cha mẹ đôi bên. Chủ nhà trai tuyên bố: “Kể từ giờ phút này, cô gái sẽ là con dâu của gia đình’’. Đại diện nhà gái cũng chấp thuận chàng trai là rể thì tiến hành ngay lễ hợp hôn. Cô dâu và chú rể được đứng kề nhau, ông cậu ruột của cô dâu giở chiếc khăn trắng trùm lên đầu hai người, cha chú rể đưa cho con một cây liềm (để chém ma tà cản trở) rồi cả hai bước vào phòng chú rể. Hai người cứ ngồi trong đó đợi người lớn bàn tính chuyện tương lai, đến khoảng 1-2 giờ sáng thì nhà gái xin đưa chú rể cùng cô dâu qua nhà mình ngay trong đêm. Đêm này được coi là “đêm thiêng”, vợ chồng sẽ ghi nhớ suốt đời. Vợ chồng chỉ ở nhà gái từ đêm đó đến gần tối hôm sau thì trở lại nhà trai. Trong một tuần lễ ở nhà chồng, cô dâu ngoài việc trổ tài làm nội trợ và làm các công việc nặng nhọc khác còn phải tự bỏ tiền túi ra sắm sửa một số đồ dùng cần thiết cho chồng. Đến ngày thứ 8 hoặc thứ 10 thì đằng gái mới đem lễ vật, có thể là một con heo trên 20 kg hoặc số lượng lương thực, thực phẩm đủ làm 5-7 mâm cỗ cho nhà trai, gái đãi thân tộc, họ hàng. Từ đây, “con trai đã có nơi, có chỗ tử tế’’, cha mẹ hai bên cũng chính thức kết nghĩa sui gia. Tàn cuộc vui thì nhà gái đưa các con về ở bên nhà mình.

Tục bắt chồng của người Bh’noong
Tục bắt chồng của người Bh’noong

Với người Bh’noong, tục bắt chồng được thực hiện vào đêm thứ 3 của lễ ăn mừng chiến thắng (Pơ-tuh), được tổ chức tại nhà rông với sự tham gia của cả làng, mời họ hàng thân thuộc, bà con anh em láng giềng, con cháu dâu rể hoặc đi làm ăn xa. Hội đồng già làng họp và phân công từ 10 đến 16 người cả trai lẫn gái khỏe mạnh tham gia vào cuộc bắt chồng. Tục bắt chồng được thực hiện bí mật nên hầu hết cha mẹ, họ hàng nhà trai và chàng trai không hề biết gì. Họ bí mật đi tìm những chàng trai đã được chỉ định. Tại đây, hội đồng già làng tiến hành lễ ăn thề với lễ vật là tiết gà và rượu cần. Già làng dùng que tre chấm vào ché rượu vung lên đầu của chàng trai và cô gái, lấy huyết gà làm phép rồi bôi lên trán của họ, tiếp đó đưa chén rượu cần cho từng cô gái uống trước, chàng trai uống sau. Cứ thế hết cặp này đến cặp kia trong tiếng hò reo, vui mừng của mọi người. Sau đó, mọi người mời rượu cho những cặp trai gái đó và không quên những lời chúc tốt lành. Khi những cặp trai gái này thấm rượu, mọi người lần lượt khiêng từng cặp vào góc nhà rông và lấy những tấm đồ đẹp nhất đắp cho họ. Lúc này, tục bắt chồng cơ bản đã hoàn tất. Sau lễ ăn mừng chiến thắng, cặp trai gái này qua lại hai bên cha mẹ để giúp gia đình mọi việc như: bửa củi, làm nương rẫy... Sau khoảng 2 tháng đến một năm, gia đình tổ chức đám cưới.

Người K’ho ở huyện Lạc Dương (tỉnh Lâm Đồng), sau khi nhà trai đồng ý để nhà gái bắt con về làm rể, ngay trong đêm đó nhà trai sẽ giết một vài con gà làm cơm cho cả hai bên quây quần ăn mừng và uống rượu cần. Họ cùng nhau bàn về tương lai của chàng trai, cô gái, nhất là chuyện sinh con cái để gia đình nhà gái sớm được mổ heo, giết trâu mời nhà trai, họ hàng gần xa kéo tới ăn mừng. Trong lúc hai bên gia đình đang ăn uống giữa nền nhà, cô gái sẽ vào phòng trong phụ giúp chàng trai chuẩn bị đổ đạc để theo về nhà gái làm chồng ngay trong đêm. Khi gà cất tiếng gáy thì cuộc ăn mừng cho đôi trai gái thành vợ, nên chồng của người K’ho cũng vừa tàn. Lúc này, mai mối sẽ đứng dậy hoàn tất những nghi thức và trịnh trọng tuyên bố xin phép được bắt chàng trai đem về làm chồng cho cô gái. Lời người mai mối vừa dứt, chàng trai ngay lập tức bị những thành viên trong gia đình nhà gái, mà tiên phong là cô gái bắt đi mất hút trong đêm.

Hình ảnh lễ hội bắt chồng của Người K’ho ở huyện Lạc Dương (tỉnh Lâm Đồng)
Hình ảnh lễ hội bắt chồng của Người K’ho ở huyện Lạc Dương (tỉnh Lâm Đồng)

Tập tục “bắt chồng”, tảo hôn của người dân tộc Raglai ở Tà Nôi vẫn còn diễn ra khá phổ biến. Từ lâu, con gái Raglai ở tuổi 12-13 đã được quyền xem mặt “bắt” người con trai mà mình yêu thích về làm chồng. Khi cô gái thích chàng trai nào thì sẽ trao cho người đó chiếc vòng cổ hoặc chiếc vòng tay bằng đồng để gọi là “thông báo” với mọi người trong làng rằng người con trai ấy đã có... chủ. Sau đó, hai gia đình gặp nhau để bàn bạc, hẹn ngày nhà gái tiến hành qua nhà trai “bắt” chú rể về. Kể từ đó, người con rể sống suốt đời bên nhà vợ, quanh năm làm lụng nương rẫy và chịu sự quản lý của vợ mình...

Tục bắt chồng vốn là một tập tục truyền thống của những tộc người theo dòng mẫu hệ, song bên cạnh những nét văn hóa đặc sắc riêng, thì nhiều hủ tục lạc hậu vẫn còn dai dẳng đeo bám, ở một số nơi đã biến thái thành những hành vi thực dụng. Có những gia đình luôn cầu Giàng đẻ thật nhiều con gái để “bắt rể”. Điều này dẫn đến hệ lụy nhiều gia đình đói nghèo do quá đông con cái. Đói nghèo do bắt chồng sớm và đẻ nhiều con như cái vòng luẩn quẩn cứ đeo bám họ suốt đời này sang đời khác...
Theo thegioidissan.vn

Có thể bạn quan tâm

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Ngày 13/9, tại sân đua bò Chùa Rô (xã An Cư, tỉnh An Giang), UBND xã An Cư, Ban Quản trị Chùa Rô phối hợp với Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ XII năm 2026.

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Lễ cơm mới (Kin khảu máư) là nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Thái. Hằng năm, vào khoảng tháng 5 - 6 theo lịch Thái, tương ứng với tháng 9 - 10 dương lịch, khi lúa ngoài đồng đã chín, thóc mới được đưa về đầy bồ, các gia đình tổ chức nghi lễ để mừng thành quả sau một mùa lao động.

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đang được xã Mường Lát xác định gắn với phát triển kinh tế xã hội, trong đó chú trọng phục dựng các giá trị truyền thống, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng.

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Múa kỳ lân không chỉ tạo không khí rộn ràng trong những ngày lễ, Tết, mà còn thể hiện tinh thần thượng võ, khát vọng về cuộc sống bình an, no đủ của đồng bào Nùng. Loại hình nghệ thuật dân gian này đang được gìn giữ, quảng bá như một nét văn hóa đặc sắc của vùng cao Cao Bằng.

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa của người Nùng tại Cao Bằng được tổ chức vào “đắp nọi”, ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi lễ truyền thống thể hiện lòng biết ơn thần linh, gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình an, no ấm.

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Giàng Thị Sinh, cô gái dân tộc Mông vùng cao ở xã Sà Phìn (Tuyên Quang), đạt 27,31 điểm khối C00 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 và trúng tuyển ngành Sư phạm Lịch sử - Địa lí, Trường Đại học Sư phạm 2 Hà Nội. Với Sinh, kết quả ấy là niềm vui sau những năm tháng cố gắng và cũng là bước đầu để em theo đuổi ước mơ trở thành cô giáo.

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Lễ hội Thắk Côn là một lễ hội truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng Khmer tại thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngày 3/6/2025.

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Thực hiện đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045”, năm 2027, An Giang tập trung nâng cao chất lượng dạy và học ngôn ngữ, chữ viết của đồng bào Khmer; tăng tốc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, tiếng Pháp; phát triển đội ngũ giáo viên, học liệu, cơ sở vật chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong dạy học ngoại ngữ. Tỉnh đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai một số ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Trung Quốc, tiếng Hàn theo nhu cầu thực tế.

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Chiều 2/8/2026, trong khuôn khổ Ngày hội Bánh dân gian Nam Bộ - An Giang 2026 (phường Long Xuyên), các nghệ nhân người Khmer đã trình diễn chế biến bánh rây và phục vụ miễn phí 200 chiếc bánh cho người dân, du khách.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.