Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.
Khám phá vùng đất du lịch mới
Từ thành phố Hà Nội, du khách đi trên cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn hơn 100 km, sau đó rẽ xuống nút giao Quốc lộ 279 (qua trạm thu phí) rồi đi thêm khoảng 20 km để đến thôn Bắc Hoa. Hành trình đến với Bắc Hoa là một trải nghiệm đáng nhớ với thung lũng xanh mát trải dài, nơi sắc xanh của cây cối hòa quyện cùng màu trời trong vắt. Những con đường uốn lượn len lỏi giữa ruộng nương và triền đồi, mở ra khung cảnh yên bình hiếm có.
Nếu đi vào sáng sớm, du khách có thể cảm nhận được những làn mây trắng bồng bềnh còn vương trên đỉnh núi, tạo nên một không gian huyền ảo, thơ mộng. Trong làn sương nhẹ, Bắc Hoa dần hiện ra, vừa gần gũi vừa kỳ bí. Ngôi làng cổ với những mái ngói âm dương, nếp nhà trình tường, bà con dân tộc Nùng vẫn mặc trang phục truyền thống, lao động sinh hoạt tạo nên khung cảnh với những vẻ đẹp mộc mạc. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh làng quê yên ả, thanh bình.
Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên, Bắc Hoa còn hấp dẫn bởi nhịp sống chậm rãi của người dân địa phương. Sự thân thiện, hiếu khách cùng nét văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ góp phần làm nên sức hút riêng cho vùng đất này.
Chòi du lịch phục vụ du khách.
Chị Nguyễn Thị Huyền, phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng cho biết, sau khi xem những hình ảnh check-in của du khách trên mạng xã hội, chị cùng hai người bạn đã tranh thủ dịp cuối tuần tìm đến Bắc Hoa để chụp ảnh. Điểm check-in được các bạn trẻ yêu thích nhất là cánh đồng hoa cải vàng rực trải dài hai bên đường vào thôn, cùng những góc chụp bên những bức tường đất mộc mạc nhuộm màu nắng vàng óng ả.
Trong ánh lửa bập bùng từ bếp củi nấu rượu, bà Lường Thị Lan, thôn Bắc Hoa, chia sẻ rằng gia đình bà đã nhiều thế hệ sinh sống trong ngôi nhà trình tường đắp đất truyền thống. Không chỉ duy trì nếp sinh hoạt thường ngày, vào mỗi tối, người Nùng trong thôn còn tổ chức những buổi hát giao lưu sloong hao trực tiếp hoặc ghép đôi qua điện thoại với bạn hát ở các tỉnh khác. Theo bà Lan, việc gìn giữ nếp nhà và lối sinh hoạt ấy không chỉ bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của bà con nơi đây.
Bà Ma Thị Sá, thôn Bắc Hoa, cho biết vào những ngày thường bà làm đồng như bao người dân trong thôn. Tuy nhiên, mỗi mùa du lịch từ sau Tết Âm lịch đến hết tháng Ba, gia đình bà lại dựng các chòi nhỏ để đón khách tham quan và phục vụ ẩm thực địa phương. Bà cũng tự may, đồng thời mua thêm hàng chục bộ trang phục dân tộc truyền thống để bán cho du khách, cho khách thuê chụp ảnh và bán các loại khăn nhiều màu sắc làm quà lưu niệm. Theo bà Sá, mỗi khi được giới thiệu bản sắc văn hóa quê hương tới du khách, bà đều cảm thấy rất tự hào và mong ngày càng có nhiều người biết đến vẻ đẹp của Bắc Hoa. Qua đó, bà kỳ vọng chính quyền và người dân địa phương sẽ có thêm động lực phát triển du lịch bài bản, đưa Bắc Hoa trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trong tương lai.
Để du lịch cộng đồng trở thành thế mạnh
Bản Bắc Hoa tại xã Tân Sơn (Bắc Ninh).
Thôn Bắc Hoa hiện có gần 160 hộ dân với hơn 700 nhân khẩu, trong đó 17 hộ vẫn gìn giữ nếp nhà trình tường truyền thống. Đến với thôn Bắc Hoa, ngoài khám phá nhà trình tường, du khách còn có thể tìm hiểu, trải nghiệm những nét văn hóa đậm bản sắc của dân tộc Nùng qua điệu sloong hao, hình ảnh những cụ bà cần mẫn dệt vải, nhuộm chàm bên khung cửi, thưởng thức chén rượu ấm nồng do đồng bào tự tay chưng cất hay mâm lễ ngày Tết phong phú chế biến từ các sản vật do gia đình tự chăn nuôi, cấy trồng, các loại quả và xôi ba màu, ngũ sắc, bánh dầy tự giã, kẹo lạc mật mía…
Theo ông Vi Văn An, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Sơn, tỉnh Bắc Ninh: Bắc Hoa có lợi thế lớn về không gian nhà cổ và bản sắc văn hóa dân tộc Nùng. Mục tiêu của xã là phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, để người dân vừa giữ được nếp sinh hoạt truyền thống, vừa có thêm sinh kế từ du lịch. Phát triển du lịch tại Bắc Hoa được xác định là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Để đẩy mạnh phát triển du lịch, những năm qua, địa phương tập huấn, hướng dẫn bà con cách làm du lịch, vận động bà con trồng thêm cây đào, cây mận ở những nơi đất trống, đồi trọc và ven đường, trước Tết trồng cây cải cúc tạo cảnh quan đón khách du lịch dịp lễ hội đầu năm.
Theo đó, hằng năm vào ngày 10 - 12 tháng Giêng, UBND xã tưng bừng mở hội Hát Sloong hao và Phiên chợ xuân vùng cao Tân Sơn theo hướng bài bản, gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Không gian hội được mở rộng với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao dân gian như đẩy gậy, ném còn, bóng chuyền hơi; trưng bày, quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương. Tại đây, người dân khắp nơi trong vùng xúng xính trong trang phục áo chàm truyền thống rộn ràng xuống núi; người từ các bản làng đổ ra, người từ mạn Chi Lăng (tỉnh Lạng Sơn) cũng tìm về. Họ tụm lại thành từng nhóm trên triền đồi, bên nhà văn hóa, dọc hai bên đường, rì rầm kể nhau nghe chuyện cũ, chuyện mới sau một năm xa cách và cùng hát cho nhau nghe những câu đối đáp, giao duyên.
Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn (Bắc Ninh).
Hội hát Sloong hao là một loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, được hình thành, nuôi dưỡng và lưu truyền qua nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc vùng cao xã Tân Sơn. Những câu hát mộc mạc, chân thành, giàu hình ảnh không chỉ phản ánh đời sống lao động, sinh hoạt, tình yêu đôi lứa, mà còn gửi gắm khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc; thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng; ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương đất nước và con người trong thời kỳ đổi mới.
Hội hát Sloong hao đã trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần, là niềm tự hào của nhân dân các dân tộc xã Tân Sơn; là “sợi dây” gắn kết quá khứ với hiện tại, truyền thống với hiện đại, góp phần làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa phi vật thể của địa phương.
Tuy nhiên, quá trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng cũng đặt ra không ít khó khăn, trong đó, thách thức lớn nhất hiện nay là việc di dời, sắp xếp lại một số hộ dân nhằm bảo tồn nguyên vẹn khu nhà cổ theo quy hoạch, đồng thời đầu tư hạ tầng giao thông, chỉnh trang cảnh quan, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng phục vụ khách du lịch. Đặc biệt, để phát triển du lịch nơi đây, rất cần có sự vào cuộc của các cấp chính quyền, doanh nghiệp sẵn sàng đưa Bắc Hoa vào tuyến du lịch kết nối với các điểm đến lân cận trong khu vực. Điều này không chỉ giúp tăng lượng khách mà còn tạo đầu ra ổn định cho các sản phẩm du lịch cộng đồng của người dân./.
