Việt Nam đạt được nhiều thành tựu trong xóa mù chữ và phổ cập giáo dục

Việt Nam đạt được nhiều thành tựu trong xóa mù chữ và phổ cập giáo dục
Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức, mang lại sự phát triển bền vững, thịnh vượng. Tại Việt Nam, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hướng tới mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước.
Cơ bản đạt được mục tiêu về xóa mù chữ

Biết đọc, biết viết là chìa khóa để tiếp thu kiến thức, kỹ năng sống và là một nhân tố phát triển xã hội và con người. Do đó, xóa nạn mù chữ là đầu tư một cách thông minh cho tương lai và là giai đoạn đầu tiên cho tất cả các hình thức phổ cập giáo dục mới trong thế kỷ XXI. Xóa mù chữ còn là việc làm mấu chốt để hạn chế đói nghèo, giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở trẻ em, ngăn chặn đà tăng trưởng dân số, thiết lập bình đẳng giới và bảo đảm phát triển bền vững, hòa bình và dân chủ.

Do đó, năm 1965, UNESCO đã chọn ngày 8-9 hằng năm là Ngày Quốc tế xoá nạn mù chữ. Ngày này được kỷ niệm lần đầu tiên vào năm 1966 nhằm nâng cao tầm quan trọng của việc biết đọc biết viết đối với mỗi cá nhân và cộng đồng trong xã hội.

Tại Việt Nam, ngay sau Ngày tuyên bố độc lập 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động chiến dịch xoá mù chữ, coi mù chữ như một “quốc nạn”, là một trong 3 loại "giặc" nguy hiểm, bên cạnh giặc đói và giặc ngoại xâm. Chưa đầy một tuần sau, ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ để phụ trách việc chống nạn mù chữ trong cả nước. Chỉ sau một năm hoạt động Bình dân học vụ đã có hơn 2,5 triệu người biết chữ.
Sau ngày thống nhất đất nước, năm 1979, Trung ương và Chính phủ lại chuẩn bị một bước phát triển mới của giáo dục bằng Nghị quyết 14 của Bộ Chính trị, thực hiện khẩu hiệu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài của nước Việt Nam độc lập, thống nhất, hòa bình. Năm 1987, dưới sự chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, ngành giáo dục đã đưa ra khẩu hiệu: Giữ vững ổn định và phát triển, nhằm khôi phục và đưa sự nghiệp giáo dục thoát khỏi khó khăn; tiếp tục thực hiện đường lối phát triển của Đảng, tiếp tục phong trào xóa mù chữ và phổ cập tiểu học...

Kết quả, đến cuối năm 2000, tất cả các tỉnh/thành phố trong cả nước với 98,03% số quận/huyện; 98,53% số xã/phường đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia xóa mù chữ; 94% dân số trong độ tuổi 15-35 đã biết chữ. Đây thực sự là một mốc son lớn trong lịch sử giáo dục nước nhà.

Đến nay, tỷ lệ người biết chữ độ tuổi từ 15-60 là 97,65%, cơ bản đạt được mục tiêu của Đề án xóa mù chữ (đến năm 2020 đạt 98%). Trong đó, số người biết chữ trong độ tuổi 15-35 chiếm tỷ lệ 97,92%; số người biết chữ trong độ tuổi từ 36-60 chiếm tỷ lệ 96,35%. Tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết chữ độ tuổi 15-60 là 93,44%. 100% đơn vị cấp tỉnh, huyện và 99,9% đơn vị cấp xã duy trì đạt chuẩn xóa mù chữ.

Cùng với chữ quốc ngữ, việc dạy tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số tiếp tục được quan tâm. Hiện tại, việc dạy và học 8 thứ tiếng dân tộc thiểu số (Mông, Chăm, Khmer, Gia Rai, Ba Na, Ê Đê, M'Nông, Thái) đang được triển khai tại 23 tỉnh, thành phố có đông đồng bào dân tộc thiểu số.
 
Sư Danh Sóc Kha tại chùa Tà Bết, xã Thạnh Lộc (Châu Thành, Kiên Giang) dạy tiếng Khmer cho các em nhỏ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN
Sư Danh Sóc Kha tại chùa Tà Bết, xã Thạnh Lộc (Châu Thành, Kiên Giang) dạy tiếng Khmer cho các em nhỏ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Hoàn thành sớm phổ cập giáo dục

Cùng với xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Hiến pháp năm 2013 nhấn mạnh: “Công dân có quyền và nghĩa vụ học tập” (Điều 39); “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút nguồn đầu tư khác cho giáo dục; từng bước phổ cập giáo dục trung học; phát triển giáo dục đại học, giáo dục chuyên nghiệp; thực hiện chính sách học bổng, học phí hợp lý. Nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục vùng miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn” (Điều 61).

Kiên trì đường lối phát triển giáo dục như là một bộ phận quan trọng của công cuộc đổi mới, tháng 10-2013, Trung ương đã ra Nghị quyết 29 đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục với tinh thần chủ đạo là chuyển từ phát triển số lượng sang phát triển chất lượng, với khẩu hiệu thực học, thực nghiệp để giáo dục con người Việt Nam, thế hệ trẻ Việt Nam và nguồn nhân lực chất lượng cao theo Nghị quyết Đại hội XI đề ra.

Nhằm bảo đảm điều kiện tốt nhất cho giáo dục, đào tạo, những năm qua, dù nguồn ngân sách còn hạn chế, Nhà nước vẫn ưu tiên duy trì mức chi khoảng 20% tổng ngân sách cho giáo dục, đào tạo. Nhờ đó, nước ta đã xây dựng được một hệ thống giáo dục quy mô và đầy đủ các cấp học ở mọi vùng, miền với các loại hình trường lớp đảm bảo nhu cầu học tập cho học sinh các cấp đúng độ tuổi. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (công bố ngày 15-3-2018) Việt Nam là một trong số 10 nước có hệ thống giáo dục hàng đầu thế giới ở khu vực Đông Á-Thái Bình Dương tiên phong trong đổi mới giáo dục.

Xã hội hóa giáo dục và hợp tác quốc tế được đẩy mạnh, đạt nhiều kết quả quan trọng. Ngành giáo dục cũng đang tích cực triển khai việc đổi mới nhận thức trong cán bộ quản lý, các thầy cô giáo, học sinh, sinh viên và cộng đồng xã hội; đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đồng thời chỉ đạo đổi mới đồng bộ cách tiếp cận và thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo hướng chuyển mạnh từ phương thức giáo dục nặng về trang bị kiến thức một chiều sang chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Sau nhiều nỗ lực, Việt Nam đã hoàn thành phổ cập tiểu học vượt trước 15 năm so với thời hạn của Mục tiêu Thiên niên kỷ (năm 2000). Hiện nay, tất cả các tỉnh, thành phố đều đạt phổ cập trung học cơ sở và đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi; tất cả các địa phương trong cả nước đã được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi. Việt Nam đã được UNESCO đánh giá xếp thứ 64/127 nước về phát triển giáo dục.

Tuy nhiên, công tác giáo dục ở Việt Nam vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Đó là sự bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục, còn tồn tại khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa thành thị và nông thôn, vùng dân tộc thiểu số; việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức cả về nội dung và phương pháp. Giáo dục phổ thông mới quan tâm nhiều đến “dạy chữ”, mà chưa quan tâm đúng mức đến kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên; việc thi cử còn nặng về điểm số…

Để khắc phục những hạn chế trên, theo các chuyên gia, thời gian tới, ngành giáo dục cần tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo hướng chuyển mạnh từ đào tạo, bồi dưỡng kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Đồng thời, xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục; chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế đối với nền giáo dục... .
 
Minh Duyên (tổng hợp)
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Bảy Núi vào mùa trâm: Quà quê tím ngọt gọi mời

Trâm chín tím triền núi hút khách về vùng Bảy Núi - An Giang

Những ngày đầu tháng 5/2026, khi nắng đầu hạ phủ vàng triền núi, vùng Bảy Núi (xã Tri Tôn, tỉnh An Giang) bước vào mùa trâm chín rộ. Từng chùm trâm rừng chuyển màu tím đen, căng mọng, tỏa hương thơm dịu, mang theo vị chua ngọt đặc trưng, trở thành thức quà dân dã hấp dẫn du khách gần xa.

Gần dân, sát dân từ mô hình chính quyền mới

Gần dân, sát dân từ mô hình chính quyền mới

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước tạo ra những chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Giúp người dân biên giới có thêm nguồn lực vươn lên thoát nghèo bền vững

Giúp người dân biên giới có thêm nguồn lực vươn lên thoát nghèo bền vững

Với phương châm “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc”, trong giai đoạn 2015 - 2025, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai hiệu quả hàng chục mô hình, chương trình sinh kế. Những việc làm thiết thực của các chiến sĩ quân hàm xanh không chỉ giúp đồng bào vùng biên giới, biển đảo thoát nghèo bền vững mà còn góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Tuyên Quang: Khẩn trương khắc phục thiệt hại sau dông lốc

Tuyên Quang: Khẩn trương khắc phục thiệt hại sau dông lốc

Ngay sau trận mưa dông kèm lốc, sét xảy ra trong đêm 7/5 và rạng sáng ngày 8/5, các địa phương trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và sản xuất.

Chủ động vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tạo động lực phát triển mới

Chủ động vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tạo động lực phát triển mới

Trong hai ngày 7 và 8/5, Đoàn kiểm tra, giám sát số 20 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư do đồng chí Hoàng Công Huấn, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Đảng ủy HĐND tỉnh và Đảng ủy UBND tỉnh Tuyên Quang về việc lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai một số nhiệm vụ chính trị trọng tâm theo Quyết định số 20-QĐNS/TW ngày 23/2/2026 của Bộ Chính trị.

Tây Ninh: Lớp học tiếng Việt giúp trẻ em dân tộc tự tin vào lớp Một

Tây Ninh: Lớp học tiếng Việt giúp trẻ em dân tộc tự tin vào lớp Một

Tỉnh Tây Ninh hiện có 17 dân tộc thiểu số sinh sống với 13.594 hộ và hơn 36.900 người, chiếm khoảng 1,13% dân số toàn tỉnh. Trong hành trình xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng biên, những lớp học tiếng Việt dành cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một ở Tây Ninh được triển khai nhằm tháo gỡ rào cản ngôn ngữ, tạo cơ hội tiếp cận tri thức công bằng cho trẻ em dân tộc thiểu số, góp phần hình thành thế hệ công dân mới có tri thức, nhưng vẫn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Đổi thay trên quê hương cách mạng Pú Nhung

Đổi thay trên quê hương cách mạng Pú Nhung

Xã Pú Nhung, tỉnh Điện Biên là xã anh hùng, căn cứ cách mạng quan trọng trong kháng chiến chống Pháp, đồng thời là quê hương của Anh hùng liệt sĩ Vừ A Dính.

Từ một vùng đất còn nhiều khó khăn, nay trên những sườn đồi ở Pú Nhung, màu xanh của cà phê, mắc ca đang dần thay thế diện tích hoa màu kém hiệu quả. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân.

Gia Lai đầu tư 288 tỷ đồng nâng cấp y tế cơ sở vùng biên giới, đặc biệt khó khăn

Gia Lai đầu tư 288 tỷ đồng nâng cấp y tế cơ sở vùng biên giới, đặc biệt khó khăn

Ngày 7/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, tỉnh đang triển khai kế hoạch đầu tư toàn diện hệ thống y tế cơ sở, tập trung tại các xã biên giới, vùng đặc biệt khó khăn nhằm nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và giảm tải cho tuyến trên.

Chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số

Chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số

Tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đủ phẩm chất, uy tín và năng lực, chuyên nghiệp hóa để đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới. Đặc biệt, nhấn mạnh việc gắn mục tiêu phát triển nguồn nhân lực này với mục tiêu giảm nghèo đa chiều bền vững tại cơ sở. Đây được xem là bước đi mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Nghệ An dự kiến ngày 20/5 sẽ hoàn thành 95 căn nhà cho người dân vùng thiên tai

Nghệ An dự kiến ngày 20/5 sẽ hoàn thành 95 căn nhà cho người dân vùng thiên tai

Ngày 7/5, ông Mạc Văn Nguyên, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai, tỉnh Nghệ An cho biết, do chịu ảnh hưởng nặng nề của các cơn bão số 3, 5 và 10 năm trước, địa bàn xã biên giới Nhôn Mai chịu thiệt hại lớn về tài sản và nhà ở của nhân dân. Trong đó, nhiều khu vực ở các bản làng xảy ra sạt lở đất, lũ quét, khiến hàng trăm ngôi nhà bị cuốn trôi, hư hỏng nặng và phải tổ chức di dời khẩn cấp nhằm đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân.

Lào Cai: Nhiều nhà dân nứt, lún nghi do ảnh hưởng công trình xây dựng lớn

Lào Cai: Nhiều nhà dân nứt, lún nghi do ảnh hưởng công trình xây dựng lớn

Nhiều hộ dân tại thôn 11, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai bức xúc và lo sợ khi tường nhà xuất hiện nhiều vết nứt, sụt lún do một công trình liền kề đang thi công gây ra. Công trình này đã hoàn thiện phần thô 4 tầng, đang dựng dầm cột để lên tầng 5 với diện tích xây dựng mặt sàn gần 3.000m2. Xung quanh công trình có quây rào kín. Tuy nhiên, phần thi công trên cao không có rào hay quây bạt chắn nên có hiện tượng vữa, xi măng, vật liệu xây dựng rơi xuống đường và vào khu vực nhà người dân sinh sống xung quanh.

72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Khởi sắc ở vùng căn cứ địa cách mạng

72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Khởi sắc ở vùng căn cứ địa cách mạng

Xã Mường Phăng (tỉnh Điện Biên) là vùng căn cứ địa cách mạng, nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tại đây, bằng tài thao lược quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Tổng tham mưu đã đưa ra những quyết sách đúng đắn làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.” Năm tháng qua đi, Mường Phăng đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.

Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp ở Đồng Nai đặc biệt quan tâm phong trào thi đua “Dân vận khéo”. Phong trào đã nâng cao nhận thức, trách nhiệm và thực hiện phong cách dân vận của công chức, viên chức, đảng viên theo phương châm: “Gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với nhân dân” góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.

Khánh Hòa chủ động kiểm soát sốt rét, hướng tới mục tiêu loại trừ

Khánh Hòa chủ động kiểm soát sốt rét, hướng tới mục tiêu loại trừ

Từ đầu năm đến nay, tỉnh Khánh Hòa ghi nhận 4 ca mắc sốt rét, tập trung tại khu vực miền núi Khánh Vĩnh. Ngành Y tế tỉnh khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt rét; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền với phương châm "gõ cửa từng nhà".

Tạo đà bứt phá kinh tế từ 'đòn bẩy' cơ sở hạ tầng

Tạo đà bứt phá kinh tế từ 'đòn bẩy' cơ sở hạ tầng

Nằm ở phía Bắc của tỉnh Tuyên Quang, Thắng Mố là xã vùng cao núi đá với địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. Toàn xã hiện có 2.627 hộ với 15.866 nhân khẩu, trong đó tỷ lệ hộ nghèo chiếm trên 50%, hộ cận nghèo hơn 13%. Nguồn nước sinh hoạt và sản xuất chưa ổn định… Những con số ấy không chỉ phản ánh thực trạng, mà còn gợi lên một vùng đất vẫn đang loay hoay tìm hướng thoát nghèo bền vững.

Đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân miền núi

Đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân miền núi

Thời gian qua, việc ứng dụng Kiosk thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mậu A, tỉnh Lào Cai đã giúp người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện hơn; qua đó góp phần nâng cao chất lượng phục vụ ngay từ cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử.

Nỗi lo nước sạch của người dân vùng biên Thanh Thủy

Nỗi lo nước sạch của người dân vùng biên Thanh Thủy

Tại xã Thanh Thủy, Tuyên Quang, hệ thống cấp nước sinh hoạt xuống cấp sau nhiều năm khai thác, khiến nguồn nước không ổn định và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh. Chính quyền địa phương đang triển khai các giải pháp khắc phục, hướng tới nâng cấp hệ thống nhằm bảo đảm nhu cầu sinh hoạt cho người dân.

Ngôi nhà Đại đoàn kết - biểu tượng xây dựng nông thôn mới tại Ninh Bình

Ngôi nhà Đại đoàn kết - biểu tượng xây dựng nông thôn mới tại Ninh Bình

Trên những miền quê Ninh Bình đã có rất nhiều ngôi nhà khang trang được dựng nên từ chương trình xây nhà Đại đoàn kết. Đây chính là biểu tượng của sự sẻ chia, giúp những gia đình nghèo có cơ hội vươn lên trong đời sống, góp phần tô thắm thêm truyền thống đoàn kết dân tộc và là biểu tượng trong xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Điện Biên tăng tốc xây dựng trường nội trú ở biên giới

Điện Biên tăng tốc xây dựng trường nội trú ở biên giới

Hiện nay, tại các xã biên giới tỉnh Điện Biên, nhiều dự án Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở đang được triển khai đồng loạt. Với yêu cầu tiến độ cao, các đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, máy móc, đẩy nhanh tiến độ để kịp đưa công trình vào sử dụng trong năm học mới.