Việt Nam đạt được nhiều thành tựu trong xóa mù chữ và phổ cập giáo dục

Việt Nam đạt được nhiều thành tựu trong xóa mù chữ và phổ cập giáo dục
Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức, mang lại sự phát triển bền vững, thịnh vượng. Tại Việt Nam, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hướng tới mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước.
Cơ bản đạt được mục tiêu về xóa mù chữ

Biết đọc, biết viết là chìa khóa để tiếp thu kiến thức, kỹ năng sống và là một nhân tố phát triển xã hội và con người. Do đó, xóa nạn mù chữ là đầu tư một cách thông minh cho tương lai và là giai đoạn đầu tiên cho tất cả các hình thức phổ cập giáo dục mới trong thế kỷ XXI. Xóa mù chữ còn là việc làm mấu chốt để hạn chế đói nghèo, giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở trẻ em, ngăn chặn đà tăng trưởng dân số, thiết lập bình đẳng giới và bảo đảm phát triển bền vững, hòa bình và dân chủ.

Do đó, năm 1965, UNESCO đã chọn ngày 8-9 hằng năm là Ngày Quốc tế xoá nạn mù chữ. Ngày này được kỷ niệm lần đầu tiên vào năm 1966 nhằm nâng cao tầm quan trọng của việc biết đọc biết viết đối với mỗi cá nhân và cộng đồng trong xã hội.

Tại Việt Nam, ngay sau Ngày tuyên bố độc lập 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động chiến dịch xoá mù chữ, coi mù chữ như một “quốc nạn”, là một trong 3 loại "giặc" nguy hiểm, bên cạnh giặc đói và giặc ngoại xâm. Chưa đầy một tuần sau, ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ để phụ trách việc chống nạn mù chữ trong cả nước. Chỉ sau một năm hoạt động Bình dân học vụ đã có hơn 2,5 triệu người biết chữ.
Sau ngày thống nhất đất nước, năm 1979, Trung ương và Chính phủ lại chuẩn bị một bước phát triển mới của giáo dục bằng Nghị quyết 14 của Bộ Chính trị, thực hiện khẩu hiệu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài của nước Việt Nam độc lập, thống nhất, hòa bình. Năm 1987, dưới sự chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, ngành giáo dục đã đưa ra khẩu hiệu: Giữ vững ổn định và phát triển, nhằm khôi phục và đưa sự nghiệp giáo dục thoát khỏi khó khăn; tiếp tục thực hiện đường lối phát triển của Đảng, tiếp tục phong trào xóa mù chữ và phổ cập tiểu học...

Kết quả, đến cuối năm 2000, tất cả các tỉnh/thành phố trong cả nước với 98,03% số quận/huyện; 98,53% số xã/phường đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia xóa mù chữ; 94% dân số trong độ tuổi 15-35 đã biết chữ. Đây thực sự là một mốc son lớn trong lịch sử giáo dục nước nhà.

Đến nay, tỷ lệ người biết chữ độ tuổi từ 15-60 là 97,65%, cơ bản đạt được mục tiêu của Đề án xóa mù chữ (đến năm 2020 đạt 98%). Trong đó, số người biết chữ trong độ tuổi 15-35 chiếm tỷ lệ 97,92%; số người biết chữ trong độ tuổi từ 36-60 chiếm tỷ lệ 96,35%. Tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết chữ độ tuổi 15-60 là 93,44%. 100% đơn vị cấp tỉnh, huyện và 99,9% đơn vị cấp xã duy trì đạt chuẩn xóa mù chữ.

Cùng với chữ quốc ngữ, việc dạy tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số tiếp tục được quan tâm. Hiện tại, việc dạy và học 8 thứ tiếng dân tộc thiểu số (Mông, Chăm, Khmer, Gia Rai, Ba Na, Ê Đê, M'Nông, Thái) đang được triển khai tại 23 tỉnh, thành phố có đông đồng bào dân tộc thiểu số.
 
Sư Danh Sóc Kha tại chùa Tà Bết, xã Thạnh Lộc (Châu Thành, Kiên Giang) dạy tiếng Khmer cho các em nhỏ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN
Sư Danh Sóc Kha tại chùa Tà Bết, xã Thạnh Lộc (Châu Thành, Kiên Giang) dạy tiếng Khmer cho các em nhỏ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Hoàn thành sớm phổ cập giáo dục

Cùng với xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Hiến pháp năm 2013 nhấn mạnh: “Công dân có quyền và nghĩa vụ học tập” (Điều 39); “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút nguồn đầu tư khác cho giáo dục; từng bước phổ cập giáo dục trung học; phát triển giáo dục đại học, giáo dục chuyên nghiệp; thực hiện chính sách học bổng, học phí hợp lý. Nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục vùng miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn” (Điều 61).

Kiên trì đường lối phát triển giáo dục như là một bộ phận quan trọng của công cuộc đổi mới, tháng 10-2013, Trung ương đã ra Nghị quyết 29 đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục với tinh thần chủ đạo là chuyển từ phát triển số lượng sang phát triển chất lượng, với khẩu hiệu thực học, thực nghiệp để giáo dục con người Việt Nam, thế hệ trẻ Việt Nam và nguồn nhân lực chất lượng cao theo Nghị quyết Đại hội XI đề ra.

Nhằm bảo đảm điều kiện tốt nhất cho giáo dục, đào tạo, những năm qua, dù nguồn ngân sách còn hạn chế, Nhà nước vẫn ưu tiên duy trì mức chi khoảng 20% tổng ngân sách cho giáo dục, đào tạo. Nhờ đó, nước ta đã xây dựng được một hệ thống giáo dục quy mô và đầy đủ các cấp học ở mọi vùng, miền với các loại hình trường lớp đảm bảo nhu cầu học tập cho học sinh các cấp đúng độ tuổi. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (công bố ngày 15-3-2018) Việt Nam là một trong số 10 nước có hệ thống giáo dục hàng đầu thế giới ở khu vực Đông Á-Thái Bình Dương tiên phong trong đổi mới giáo dục.

Xã hội hóa giáo dục và hợp tác quốc tế được đẩy mạnh, đạt nhiều kết quả quan trọng. Ngành giáo dục cũng đang tích cực triển khai việc đổi mới nhận thức trong cán bộ quản lý, các thầy cô giáo, học sinh, sinh viên và cộng đồng xã hội; đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đồng thời chỉ đạo đổi mới đồng bộ cách tiếp cận và thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo hướng chuyển mạnh từ phương thức giáo dục nặng về trang bị kiến thức một chiều sang chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Sau nhiều nỗ lực, Việt Nam đã hoàn thành phổ cập tiểu học vượt trước 15 năm so với thời hạn của Mục tiêu Thiên niên kỷ (năm 2000). Hiện nay, tất cả các tỉnh, thành phố đều đạt phổ cập trung học cơ sở và đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi; tất cả các địa phương trong cả nước đã được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi. Việt Nam đã được UNESCO đánh giá xếp thứ 64/127 nước về phát triển giáo dục.

Tuy nhiên, công tác giáo dục ở Việt Nam vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Đó là sự bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục, còn tồn tại khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa thành thị và nông thôn, vùng dân tộc thiểu số; việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức cả về nội dung và phương pháp. Giáo dục phổ thông mới quan tâm nhiều đến “dạy chữ”, mà chưa quan tâm đúng mức đến kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên; việc thi cử còn nặng về điểm số…

Để khắc phục những hạn chế trên, theo các chuyên gia, thời gian tới, ngành giáo dục cần tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo hướng chuyển mạnh từ đào tạo, bồi dưỡng kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Đồng thời, xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục; chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế đối với nền giáo dục... .
 
Minh Duyên (tổng hợp)
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Chăm lo Tết cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số

Chăm lo Tết cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số

Ngày 4/2, nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, ông Lương Đức Minh, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phú Thọ đã đến thăm hỏi, chúc Tết Ban Trụ trì, tăng, ni, phật tử chùa Bầu (phường Vĩnh Phúc) và người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã Tam Đảo, Đạo Trù.

Biên thùy rộn rã sắc Xuân

Biên thùy rộn rã sắc Xuân

Những ngày giáp Tết, vùng biên giới Tây Ninh dường như rộn ràng hơn bởi tiếng cười, ánh mắt rạng rỡ của bà con khi đón nhận những phần quà nghĩa tình. Không chỉ là gạo, bánh, nhu yếu phẩm hay tiền mặt, đó còn là hơi ấm của sự sẻ chia, là niềm tin để người dân nơi biên cương bước vào năm mới với hy vọng về một cái Tết đủ đầy, ấm áp hơn.

Giữ hồn Tết từ nồi bánh chưng quê

Giữ hồn Tết từ nồi bánh chưng quê

Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi tiết trời miền trung du Phú Thọ se lạnh, các làng nghề bánh chưng lại bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ sáng sớm đến đêm khuya, bếp lửa đỏ hồng luôn rực cháy, khói lam bảng lảng quyện cùng hương lá dong, mùi gạo nếp mới, tạo nên không gian đậm đặc “hương Tết” nơi làng quê Đất Tổ.

Xã vùng cao 'khát nước' kéo dài

Xã vùng cao 'khát nước' kéo dài

Xã Dũng Tiến, tỉnh Phú Thọ là xã vùng sâu, vùng xa, kinh tế đặc biệt khó khăn, chủ yếu nguồn thu từ phát triển, sản xuất nông nghiệp. Toàn xã có trên 4.200 hộ (khoảng 20.000 nhân khẩu) nhưng tình trạng thiếu nước sinh hoạt chiếm hơn 30%. Ngoài ra, việc thiếu nước tưới tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến vụ mùa hàng năm. Cuộc sống, sinh kế của người dân nơi đây vì thế gặp không ít khó khăn, cần sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời.

Bản nghèo trước nguy cơ sạt lở đất đồi

Bản nghèo trước nguy cơ sạt lở đất đồi

Khu vực Pom Ca Thảy, bản Xuân Sơn, xã biên giới Sơn Điện, tỉnh Thanh Hóa, nhiều năm qua chưa từng xảy ra sạt lở. Tuy nhiên, gần đây do mưa lũ, đồi xuất hiện nhiều vết nứt, đất đá sạt trượt xuống chân núi, khiến gần 40 hộ dân sống trong cảnh thấp thỏm lo âu, sợ hãi.

Tết thắm tình quân nơi nơi vùng cao Điện Biên

Tết thắm tình quân nơi nơi vùng cao Điện Biên

Ngày 3/2, tại xã vùng cao Na Son, tỉnh Điện Biên, Cục Chính trị Quân khu 2 phối hợp với Ban Thanh niên Quân đội, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên và UBND xã Na Son tổ chức Chương trình “Xuân đoàn kết - Tết thắm tình quân dân”, mang mùa xuân ấm áp đến với đồng bào các dân tộc nơi vùng cao Tổ quốc.

Mở cánh cửa tri thức ở vùng dân tộc thiểu số

Mở cánh cửa tri thức ở vùng dân tộc thiểu số

Tại Quảng Trị, những năm qua, công tác xóa mù chữ đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và những cách làm linh hoạt. Hiện, tỉnh đang duy trì vững chắc chuẩn xóa mù chữ mức độ 2, từng bước đưa con chữ đến với đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao dân trí và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng khó khăn.

Câu chuyện vượt núi của những người bán hàng vùng cao

Câu chuyện vượt núi của những người bán hàng vùng cao

Trong làn sóng kinh tế số đang lan tỏa mạnh mẽ, thương mại điện tử (TMĐT) ngày càng khẳng định vai trò như một kênh phân phối quan trọng, không chỉ với doanh nghiệp lớn mà cả với những người sản xuất nhỏ ở vùng sâu, vùng xa. Tại Lai Châu,một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, câu chuyện của Hợp tác xã Pu Ta Leng đang cho thấy TMĐT có thể trở thành “con đường ngắn nhất” để nông sản vùng cao chạm tới thị trường rộng lớn.

Xuân đoàn kết - Tết thắm tình quân dân

Xuân đoàn kết - Tết thắm tình quân dân

Chương trình "Xuân đoàn kết - Tết thắm tình quân dân” và “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” là những hoạt động thiết thực được hai tỉnh Điện Biên, Lạng Sơn tổ chức ngày 3/2, tạo không khí ấm áp, xua đi cái rét ở vùng biên viễn.

Tết ấm no với đồng bào dân tộc

Tết ấm no với đồng bào dân tộc

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần. Những ngày này, tỉnh Phú Thọ triển khai nhiều hoạt động thiết thực, thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số và các địa bàn còn nhiều khó khăn. Với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong tỉnh đã chủ động xây dựng, triển khai kế hoạch, tổ chức các hoạt động chăm lo Tết từ sớm.

Những người lính giữ bình yên cho bầu trời Tổ quốc trên đỉnh Hàm Rồng

Những người lính giữ bình yên cho bầu trời Tổ quốc trên đỉnh Hàm Rồng

Với yêu cầu nâng cao khả năng cảnh giới, bảo vệ vùng trời trong tình hình mới, Đài Quan sát Hàm Rồng (tỉnh Gia Lai) giữ vai trò là tuyến quan sát tiền tiêu quan trọng của Lữ đoàn Pháo phòng không 234 (Quân đoàn 34). Trên đỉnh Hàm Rồng, cao hơn 1.000 m so với mực nước biển, giữa sương mù và gió núi quanh năm, cán bộ, chiến sĩ của Đài vẫn ngày đêm bám trụ, lặng thầm thực hiện nhiệm vụ canh giữ bầu trời Tổ quốc.

Đắk Lắk phân bổ gạo hỗ trợ nhân dân đón Tết Nguyên đán

Đắk Lắk phân bổ gạo hỗ trợ nhân dân đón Tết Nguyên đán

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, nhằm hỗ trợ các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết Nguyên đán, tỉnh quyết định phân bổ trên 1.368 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ cho 32.347 hộ có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 tại 76 xã, phường trên địa bàn tỉnh.

96 năm thành lập Đảng: Dấu ấn của Đảng trong phát triển kinh tế khu vực miền núi

96 năm thành lập Đảng: Dấu ấn của Đảng trong phát triển kinh tế khu vực miền núi

Sau khi sáp nhập và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Trà Tân là một trong những xã miền núi khó khăn nhất của thành phố Đà Nẵng. Nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng ủy xã, bám sát các chủ trương Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Đại hội lần thứ I Đảng bộ thành phố Đà Nẵng, đến nay, địa phương đã có nhiều khởi sắc trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần ổn định cuộc sống của nhân dân.

Đà Nẵng: Nông dân miền núi thoát nghèo nhờ mô hình trang trại

Đà Nẵng: Nông dân miền núi thoát nghèo nhờ mô hình trang trại

Xã Trà Tân là một trong những xã miền núi khó khăn nhất của thành phố Đà Nẵng, với 80% là đồng bào các dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Cor... Nền kinh tế của xã chủ yếu là trồng trọt, chăn nuôi nhỏ, với gần 50% là hộ nghèo, cận nghèo. Thời gian qua, một số mô hình kinh tế trang trại đã được triển khai, từng bước giúp người dân địa phương thoát nghèo, vươn lên từ thế mạnh của núi rừng.

'Thủ đô kháng chiến' đang vươn mình

'Thủ đô kháng chiến' đang vươn mình

Phát huy lợi thế quê hương cách mạng, xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên, đang từng bước hình thành các sản phẩm du lịch lịch sử, văn hóa, sinh thái, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

Mô hình phối hợp giúp học sinh vùng biên 'vững bước đến trường'

'Sợi dây' kết nối đồng bào với Đảng

Công tác phát triển đảng viên là người dân tộc thiểu số luôn được các cấp ủy Đảng tại tỉnh Quảng Ngãi đặc biệt quan tâm. Đây không chỉ là nhiệm vụ then chốt nhằm tăng cường sức chiến đấu cho tổ chức Đảng, mà những đảng viên này còn là “cầu nối” vững chắc đưa chủ trương của Đảng đến với bản làng, bồi đắp niềm tin yêu của nhân dân.

Mô hình phối hợp giúp học sinh vùng biên 'vững bước đến trường'

Mô hình phối hợp giúp học sinh vùng biên 'vững bước đến trường'

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tình trạng học sinh bỏ học tại các xã biên giới của tỉnh Quảng Trị có chiều hướng gia tăng. Trước thực trạng này, mô hình phối hợp giữa Công an, chính quyền và nhà trường mang tên “Vững bước đến trường – cùng học sinh vùng biên” đã được triển khai, bước đầu mang lại những chuyển biến tích cực.

Ấm áp nghĩa tình người lính áo trắng nơi biên giới Nghệ An

Ấm áp nghĩa tình người lính áo trắng nơi biên giới Nghệ An

Những ngày cuối tháng Giêng, tại Nhà văn hóa bản Na Tổng, xã Tam Thái – một xã miền núi biên giới của tỉnh Nghệ An, không khí trở nên rộn ràng và ấm áp hơn bao giờ hết. Nơi đây vừa diễn ra chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí do Bệnh viện Quân y 4 chủ trì, phối hợp với một số bệnh viện, đơn vị tổ chức.

96 năm thành lập Đảng: 'Thầm lặng' đưa chủ trương của Đảng đến với đồng bào

96 năm thành lập Đảng: 'Thầm lặng' đưa chủ trương của Đảng đến với đồng bào

Đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Đồng Nai hiện chiếm 9,4% dân số toàn tỉnh. Trong quá trình hình thành và phát triển tỉnh Đồng Nai, cộng đồng các dân tộc anh em luôn đoàn kết, đồng lòng cùng chung tay xây dựng quê hương; trong đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên người dân tộc thiểu số công tác tại các tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị, địa phương là lực lượng nòng cốt, “thầm lặng” đưa các chủ trương, quyết sách của Đảng đến với đồng bào một cách nhanh chóng.

Lúa Mẹ ở vùng cao Phan Sơn (Lâm Đồng) đạt chứng nhận hữu cơ

Lúa Mẹ ở vùng cao Phan Sơn (Lâm Đồng) đạt chứng nhận hữu cơ

Ngày 1/2, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam phối hợp với UBND xã Phan Sơn (Lâm Đồng) tổ chức trao Giấy chứng nhận Hữu cơ cho sản phẩm lúa Mẹ (loại lúa truyền thống của người dân tộc K'ho, Raglai), đồng thời công bố thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm.

Nghĩa tình chương trình Xuân yêu thương

Nghĩa tình chương trình Xuân yêu thương

Thực hiện chương trình "Tết Nhân ái" do Trung ương Hội Chữ thập đỏ phát động, với tinh thần "Tương thân tương ái", "Lá lành đùm lá rách", ngày 1/2, Câu lạc bộ tình nguyện viên Chữ thập đỏ Bạch Mai Trang (tỉnh Gia Lai) phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Gia Lai tổ chức chương trình Xuân yêu thương 2026, hỗ trợ người dân có hoàn càng khó khăn tại thôn 5, thôn 6, xã An Hòa (tỉnh Gia Lai) vui Tết đón xuân 2026.

'Chắp cánh' cho học sinh khó khăn vững bước vào tương lai

'Chắp cánh' cho học sinh khó khăn vững bước vào tương lai

Ngày 1/2, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn tổ chức Lễ trao học bổng “Cho em đến trường” nhằm động viên tinh thần, tiếp sức, chắp cánh ước mơ cho 350 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường.