Sau trận lũ ống, lũ quét xảy ra vào ngày 29/9, đến nay bản Na Ngân nằm giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã Nga My (Nghệ An) hơn 20km vẫn bị cô lập do tuyến đường độc đạo, huyết mạch xuyên rừng, men theo lưng núi Pù Hiêng còn điểm sạt lở vách núi nghiêm trọng chưa được khắc phục.
Hành trình chở lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm bằng xe máy xuyên đại ngàn Pù Huống vào hỗ trợ cho bà con dân bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An). Ảnh: TTXVN phát
Đã 13 ngày bị cô lập nhưng với sự đoàn kết tự thân vươn lên khắc phục khó khăn của dân bản; sự quan tâm tích cực, chủ động với các phương án tiếp cận, hỗ trợ tối ưu được cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai và sự ủng hộ của các địa phương, các tổ chức, cá nhân hảo tâm trong và ngoài tỉnh, người dân bản Na Ngân đã bước đầu thoát khỏi tình trạng khó khăn, không lo thiếu đói. Bản làng từng bước hồi sinh.
“Đại hành trình” xuyên đại ngàn cứu trợ bản cô lập
Ông Lương Tuấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My cho biết, ngày 11/10, cấp ủy, chính quyền xã Nga My đã tiến hành một cuộc hành trình có quy mô bậc nhất về số lượng người tham gia, phương tiện xe máy được huy động để chở lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm xuyên rừng cho bản Na Ngân, nơi có 153 hộ dân với 730 nhân khẩu là đồng bào Thái hiện vẫn còn cô lập.
Tổng cộng có gần 60 xe máy và 2 xe đầu kéo loại nhỏ được huy động để chở những tấn lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm đầu tiên vào bản Na Ngân. Ngoài lực lượng dân quân, Ban Chỉ huy quân sự, đoàn viên thanh niên xã, lực lượng kiểm lâm Trạm quản lý bảo vệ rừng Nga My (Khu bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống), Mặt trận Tổ quốc xã còn có đông đảo người dân bản trong xã tham gia.
Sáng sớm, tại trung tâm xã Nga My, việc bốc xếp hàng hóa, lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm từ các xe tải của các đoàn thiện nguyện, tổ chức, cá nhân hảo tâm trong và ngoài tỉnh ủng hộ địa phương được bốc dỡ và xếp lên các xe máy, xe đầu kéo. Trưa cùng ngày, hành trình xuyên đại ngàn Pù Huống tiếp tế, hỗ trợ lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm cho bà con Na Ngân được “phát lệnh” khởi hành.
Hơn 15 km của quãng đường đầu tiên, đoàn chở hàng phải di chuyển trên cung đường men theo lưng núi Pù Hiêng với vô số điểm sạt lở, cây đổ, sụt trượt vách ta-luy âm xuống suối Nậm Ngân đã được khắc phục, xử lý tạm thông tuyến trước đó. Riêng đối với xe đầu kéo, do không thể vượt qua được những điểm sụt lún, sạt lở nên phải dừng lại hành trình khi di chuyển được chặng đường gần 10 km. Hàng hóa phải bốc dỡ, tập kết bên đường để điều thêm xe máy chở tiếp.
Anh Vi Minh Thủy, Ban Xây dựng Đảng xã Nga My, thành viên tham gia chở hàng cứu trợ, tiếp tế cho biết “hành trình di chuyển rất vất vả, khó khăn do con đường hẹp, lắm dốc cao, nhiều đoạn qua bờ vực sâu hàng chục mét phía dưới là suối Nậm Ngân. Mỗi xe máy chở từ 30 đến hơn 40 kg, tuy không nặng nhưng rất cồng kềnh, mặt đường rất trơn trượt do những cơn mưa rừng bất ngờ ập tới. Hành trình di chuyển đoàn cũng mang theo dao, cuốc, xẻng để vừa đi vừa sửa đường và hỗ trợ nâng đỡ, đẩy xe máy cho nhau qua những điểm, đoạn đường khó khăn, hiểm trở.
Anh Nguyễn Viết Phòng, Trạm phó Trạm quản lý bảo vệ rừng Nga My (Khu bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống) cho biết, đoàn gặp mưa, đường rất trơn trượt, ai cũng lo sợ ngã xe. Toàn bộ hành trình di chuyển cơ bản phải sử dụng số 1 và số 2 để xe máy vượt qua được các con dốc. Máy ủi cũng tích cực san gạt đất đá, lấp những hố sụt để hỗ trợ hành trình của đoàn xe máy được tiếp tục và nhanh hơn.
Tuy nhiên, khi đến khu vực eo Co Pọng, cách bản Na Ngân khoảng 7 km thì hành trình di chuyển của đoàn chở hàng phải dừng lại vì điểm sạt lở án ngữ con đường. Hàng trăm khối đất, đá, cây rừng từ ta-luy dương vách núi Pù Hiêng đã đổ ập xuống trên suốt chiều dài hàng chục mét khiến tuyến đường vắt qua lưng chừng núi, cách suối Nậm Ngân ở độ cao hàng chục mét không thể qua lại bằng xe máy. Do đó, số hàng hóa trên những chuyến xe máy phải hạ xuống và được mọi người gùi, vác thủ công từng lượng nhỏ đi qua điểm sạt lở. Phía bên kia, bà con dân tộc Thái bản Na Ngân đang chờ sẵn để tiếp nhận, kiểm kê và xếp lên xe máy chở về bản.
Anh Lương Văn Ủn, Phó Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, tuyến đường từ điểm sạt lở eo Co Pọng vào bản cũng bị sạt lở núi, sụt trượt ta-luy âm và xuất hiện những cung trượt gây đứt gãy, nứt toác mặt đường nghiêm trọng. Đặc biệt, lũ ống, lũ quét ngày 29/9 đã cuốn trôi các cây cầu gỗ dân sinh bắc qua suối tại các đoạn khe Hưng, khe Bống, khe Đền. Ngày 10/10, dân bản đã đồng loạt góp sức người, mang cuốc, xẻng, dao, cưa xăng tập trung san gạt, dọn dẹp, khai mở được tuyến đường từ bản ra điểm sạt lở tại eo Co Pọng. Hàng cứu trợ tiếp nhận từ các đoàn từ điểm sạt núi eo Co Pọng được người dân chở bằng xe máy. Đến các vị trí phải qua suối, người dân tiếp tục dỡ hàng, gùi vác qua rồi xếp lên những xe máy chờ sẵn để tiếp tục hành trình.
Bản làng hồi sinh sau lũ dữ
Chiều 11/10, bản Na Ngân đã tiếp nhận được 87 bao gạo, 129 thùng quà gồm: nước mắm, mì tôm, nước uống, bánh kẹo, các loại thuốc men… đã đóng sẵn. Trước mắt, Ban quản lý bản sẽ trao tận tay đến các hộ khó khăn trong tổng số 153 hộ dân trong bản. Ngoài lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm, dân bản cũng được Viettel cấp 10 can xăng để chạy máy phát điện phục vụ việc thắp sáng, phát sóng điện thoại và sử dụng vào mục đích sinh hoạt cho dân bản.
Ông Lương Văn Ủn, Phó Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, với sự quan tâm sát sao, tích cực của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự chung tay của các đoàn thiện nguyện, các tổ chức, cá nhân hảo tâm trong và ngoài tỉnh hướng về, bà con dân bản Na Ngân đã vững tin và không còn lo lắng. Tình trạng cô lập của bản làng đang dần được phá vỡ. Việc tiếp cận với bản làng trên con đường độc đạo chỉ còn một vài điểm sạt vách núi chia cắt. Khi điểm sạt lở núi tại eo Co Pọng được san ủi, khắc phục tạm thông tuyến, xe máy có thể di chuyển trên tuyến đường độc đạo này.
Bản Na Ngân hôm nay so với những ngày sau lũ ống, lũ quét cũng đã đổi thay theo chiều hướng tích cực. Bởi sau khi lũ đi qua, dân bản đã đồng lòng sửa sang lại đường sá, làng bản, phục hồi lại sản xuất, chăn nuôi. Cây cầu bắc qua suối Nậm Ngân đoạn khe Ngân bị lũ cuốn trôi chia cắt bản làng thành 2 cụm dân cư giờ đã được người dân dựng lên cầu mới. Để có được cây cầu gỗ dài hơn 10m chắc chắn bắc qua suối, người dân trong bản đã đóng góp gỗ, ván và huy động nhân lực cùng dựng cầu. Hiện nay, xe máy có thể đi qua, không còn phải khiêng vác lội suối. Học sinh trong bản đến các điểm trường tiểu học, mầm non được thuận lợi, an toàn hơn.
Nhịp sống, các mô hình kinh tế, hàng quán tạp hóa trong bản đã khôi phục, hoạt động trở lại. Người dân tiếp tục lên nương chăm sóc cây trồng, hỗ trợ giúp nhau gặt lúa, gùi thồ về bản. Các đàn gia súc, gia cầm lùa đi tránh nước lũ dâng, ngập lụt tại những khu vực cao cũng được người dân đưa về lại các chuồng trại, khu chăn nuôi, chăn thả của gia đình. Những ao nuôi bị thiệt hại cũng được người dân bắt tay đào đất be bờ, dẫn nguồn nước sạch vào ao để tái sản xuất.
Anh Kha Văn Luận, bản Na Ngân cho biết, ao cá của gia đình bị núi lở, lấp đi gần một nửa diện tích. Nước trong ao quá đục nên anh phải đắp bờ, thay nước bằng nước suối để chuẩn bị cho vụ thả cá giống mới.
Hiện nay, dòng Nậm Ngân hạ mực nước xuống bình thường và trong xanh trở lại. Nguồn nước trên núi, trong khe đã ổn định dòng chảy, giúp người dân dẫn nước về phục vụ sinh hoạt gia đình. Đêm ở bản Na Ngân, mặc dù không có điện lưới nhưng nhiều nhà dân trong bản vẫn có nguồn điện thắp sáng nhờ những chiếc máy phát điện. Nguồn nhiên liệu để vận hành các máy nổ được chính quyền cấp phát, gửi vào theo những đoàn hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm.
Ông Lương Tuấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My cho biết, ngày 29/9, lũ ống, lũ quét xảy ra với mực dâng vượt đỉnh lũ lịch sử đã gây thiệt hại rất nặng nề cho địa phương. Nhiều nhà cửa, cầu dân sinh bị cuốn trôi; nhiều tuyến đường bị ngập lụt, sạt lở gây chia cắt, cô lập gần 10 bản trên địa bàn. Đặc biệt, cầu Xốp Chạng (Km82+900) bị lũ cuốn trôi 2 nhịp, đỉnh dốc Pù Huột bị sạt lở núi nghiêm trọng khiến xã Nga My bị cô lập nhiều ngày.
Cho đến nay, toàn xã chỉ còn bản Na Ngân bị cô lập. Cấp ủy, chính quyền địa phương đang tiếp tục huy động máy móc, nhân lực đẩy nhanh việc san gạt, chữa chữa tuyến đường để sớm tạm thông tuyến đường vào bản Na Ngân và đặt ra mục tiêu cấp điện trở lại cho bản này trong thời gian sớm nhất. Việc tiếp tế, hỗ trợ lương thực, thực phẩm không những cho bản Na Ngân mà các bản khác sẽ được chính quyền tiếp tục triển khai trong những đợt tiếp theo./.
