Những ngày cuối tháng 9, cộng đồng người Khmer tại TP Hồ Chí Minh lại hòa mình vào không khí ấm cúng của lễ Sene Dolta 2025. Sene Dolta là một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất trong năm, không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên mà còn là dịp để những người con xa quê tìm về chốn thiền môn, thắt chặt tình đoàn kết và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Theo truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ, lễ Sene Dolta diễn ra định kỳ từ ngày 29/8 đến hết ngày 1/9 Âm lịch hàng năm. Tên gọi Sene Dolta mang ý nghĩa sâu sắc: “Sene” là cúng, “Dol” là bà, “Ta” là ông, tựu trung lại là lễ cúng ông bà.
Lễ hội này có ý nghĩa tương đồng với lễ Vu Lan báo hiếu của người Kinh, là dịp để con cháu bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến công ơn sinh thành, dưỡng dục của các bậc tiền nhân.
Vào dịp này, các gia đình Khmer đều chuẩn bị rất chu đáo. Tại các ngôi chùa, người dân chung tay dọn dẹp, trang hoàng cờ phướn, tu sửa các tháp đựng tro cốt. Ở nhà, bàn thờ tổ tiên được lau dọn sạch sẽ, mâm cúng thịnh soạn với những món ăn truyền thống được sửa soạn để dâng lên ông bà. Dù điều kiện kinh tế khác nhau, mỗi mâm lễ vật đều thể hiện tấm lòng thành kính và mang đậm dấu ấn văn hóa Khmer.
Tại chùa Candaransi (TP Hồ Chí Minh), lễ Sene Dolta diễn ra từ ngày 21 - 23/9 Dương lịch, thu hút đông đảo bà con Khmer đang sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh đến tham dự. Nhiều nghi lễ trang trọng như Đặt Bát Hội, lễ Thuyết Pháp, tụng kinh cầu an, cầu siêu đã được tổ chức, tạo nên một không gian tín ngưỡng thiêng liêng và gắn kết cộng đồng.
Chia sẻ về ý nghĩa của lễ hội, sư Danh Lợi, tu sĩ đại diện chùa Candaransi cho biết: “Lễ hội Sene Dolta là một trong những lễ hội truyền thống lớn của dân tộc Khmer nhằm tưởng nhớ, tri ân công ơn của cha mẹ, ông bà và những người có ơn. Qua đó, bà con còn gieo tạo phúc đức, cầu mong cho gia đình được an vui, hạnh phúc”.
Lễ Sene Dolta tại TP Hồ Chí Minh không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng mà còn là điểm tựa tinh thần cho những người con xa xứ. Đã hơn 15 năm lập nghiệp tại thành phố, chị Thị Tiên (quê Cần Thơ) không thể về quê sum họp vì bận công việc. Chị chuẩn bị một mâm cơm nhỏ với các món ăn quê nhà, thành tâm mang đến chùa Candaransi. Giữa không gian quen thuộc với tiếng kinh cầu và những lời chào hỏi bằng tiếng mẹ đẻ, chị như được sống lại không khí lễ hội quê nhà.
“Ngày nào cũng gọi điện về hỏi thăm ba mẹ, con cháu dưới quê có đi chùa ăn Tết không. Ở đây tuy có chút buồn nhưng lên chùa là thấy vui rồi. Mình chỉ cầu cho gia đình làm ăn thuận lợi, ông bà, cha mẹ, con cái được khỏe mạnh là mình mừng”, chị Tiên xúc động chia sẻ.
Không khí ấm áp của ngày lễ còn lan tỏa đến cả những gia đình đa văn hóa. Chị Nguyễn Thúy Mai (người Kinh) và chồng là anh Thạch Đời (người Khmer, quê An Giang) đã xem Sene Dolta là dịp đặc biệt để vun đắp tình cảm và cùng nhau bảo tồn nét đẹp truyền thống.
Chị Mai bày tỏ: “Cũng như người Việt có tháng 7 Âm lịch để hướng về gia đình, người Khmer có lễ Sene Dolta để đi chùa cầu bình an cho gia đạo. Mình theo chồng thì cũng thực hành các phong tục của bên chồng như vậy”.
Lễ hội cũng là dịp để thế hệ trẻ người Khmer khẳng định niềm tự hào dân tộc. Bạn Lý Sen (quê Cần Thơ) làm việc tại TP Hồ Chí Minh đã 8 năm, cho biết: “Em chuẩn bị lễ vật đầy đủ mang đến chùa. Người Khmer từ nhỏ đã gắn bó, coi chùa là nơi thờ tự trang nghiêm, cũng là nơi giao lưu văn hóa, gặp gỡ để giữ gìn bản sắc dân tộc”.
Tương tự, bạn Ngô Thị Tường Duy (quê Cần Thơ), một du học sinh tiếng Nhật tâm sự: “Lễ Sene Dolta là để tưởng nhớ ông bà. Con cháu mang đồ ăn vào chùa cúng dường cũng giống như mang cho ông bà mình vậy. Đây là dịp để nhớ đến công ơn tổ tiên và làm phước. Ngôi chùa ở TP Hồ Chí Minh này là nơi kết nối những người đồng bào xa quê, giúp mọi người có cảm giác như đang ở quê nhà”.
Sene Dolta giữa lòng đô thị hiện đại đã vượt qua khuôn khổ của một nghi lễ tôn giáo, trở thành sợi dây kết nối các thế hệ người Khmer, khẳng định sức sống bền bỉ của truyền thống "uống nước nhớ nguồn". Qua đó, cộng đồng người Khmer không chỉ gìn giữ được cội nguồn văn hóa mà còn góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần đa dạng của TP Hồ Chí Minh./.
