Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật xòe Thái

Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật xòe Thái
Ông Lê Xuân Định, Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Yên Bái cho biết: Yên Bái được coi là trung tâm của vùng văn hóa Tây Bắc. Tại đây, nghệ thuật xòe Thái được bảo tồn khá nguyên vẹn trong đời sống cộng đồng, có bản sắc độc đáo trong nghi thức nghệ thuật và trang phục. Tỉnh Yên Bái rất quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Tỉnh cũng coi đây là một sản phẩm du lịch đặc sắc... 
 
Trang phục của phụ nữ Thái đen (Mường La, Sơn La). Ảnh: Đêu Chính Tới - TTXVN
Trang phục của phụ nữ Thái đen (Mường La, Sơn La). Ảnh: Đêu Chính Tới - TTXVN

Ông Định cũng cho biết thêm, ở Yên Bái, nghệ thuật xòe Thái được tổ chức biểu diễn khá thường xuyên. Ngoài biểu diễn trong đời sống sinh hoạt cộng đồng, tỉnh Yên Bái cũng khuyến khích phát triển loại hình nghệ thuật này thông qua việc tổ chức các chương trình quy mô lớn, thu hút đông đảo người dân và du khách cùng tham gia. Hàng năm, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Yên Bái căn cứ vào kế hoạch và chỉ đạo của UBND tỉnh tổ chức nhiều hoạt động lễ hội gắn với nghệ thuật xòe Thái. Đặc biệt, vào tháng 10 hằng năm, Yên Bái tổ chức Ngày hội Văn hóa Mường Lò, trong đó, nghệ thuật xòe Thái luôn được coi là một điểm nhấn quan trọng trong lễ hội. 

Trang phục của phụ nữ Thái trắng ở Quỳnh Nhai (Sơn La). Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
Trang phục của phụ nữ Thái trắng ở Quỳnh Nhai (Sơn La). Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Tỉnh Yên Bái luôn tạo điều kiện, khuyến khích tổ chức biểu diễn xòe Thái trong cộng đồng, nhất là tại những huyện, thị xã có đông đồng bào Thái sinh sống như ở Nghĩa Lộ, Trạm Tấu, Mù Cang Chải… Đặc biệt, loại hình nghệ thuật này còn được biểu diễn phục vụ các hoạt động du lịch, giao lưu văn hoá… Thị xã Nghĩa Lộ là nơi tập trung đông cộng đồng người Thái. Đây cũng là một trong những nơi còn lưu giữ nguyên vẹn những nét đặc sắc và là nơi nghệ thuật xòe Thái được biểu diễn thường xuyên trong các buổi sinh hoạt văn hoá cộng đồng. Hiện ở Nghĩa Lộ có 60 câu lạc bộ và 40 lớp truyền dạy các điệu xòe cổ của người Thái. Các câu lạc bộ và lớp học này được hỗ trợ kinh phí từ địa phương và từ các nguồn xã hội hóa với mục đích cùng chung tay bảo tồn và phát huy các giá trị đặc sắc của loại hình nghệ thuật này. 

Đội văn nghệ xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
 Đội văn nghệ xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Nghệ thuật xòe Thái gắn liền với đời sống của đồng bào Thái, trong các lễ hội cộng đồng, tang ma, các cuộc liên hoan văn nghệ, kết bạn, giao lưu… Xòe Thái đã được trao truyền và bảo tồn khá nguyên vẹn qua hàng trăm năm với nhiều hình thái khác nhau: Xòe dùng trong sinh hoạt cộng đồng để biểu cảm và kết giao bạn bè; xòe để diễn đạt các ý tưởng về cội nguồn tâm linh… Ngoài các điệu múa như: Xòe quạt, xòe khăn, xòe nón, xòe quả nhạc, người Thái còn rất nhiều những điệu xòe mang tên những sự việc, nội dung, đạo cụ như: xòe chan khon, xòe kếp phắc, xòe kếp bók… Với những nét đặc trưng độc đáo, lại được các thế hệ người Thái bảo tồn và phát triển, xòe Thái đã thực sự trở thành tài sản văn hóa, là sợi dây gắn kết cộng đồng. 

Múa xòe trong dịp Tết cổ truyền dân tộc của người dân bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
Múa xòe trong dịp Tết cổ truyền dân tộc của người dân bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Nghệ thuật xòe Thái đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận trong danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ năm 2013 và được Chính phủ đồng ý cho xây dựng hồ sơ quốc gia trình UNESCO để xét duyệt vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2018. Tỉnh Yên Bái được đăng cai xây dựng hồ sơ; tỉnh đang nỗ lực phối hợp với Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch, 3 tỉnh vùng Tây Bắc cùng có di sản này là Điện Biên, Lai Châu, Sơn La triển khai các hoạt động bảo tồn và hoàn tất hồ sơ trình UNESCO công nhận loại hình nghệ thuật độc đáo này trong danh sách các di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia cũng đang phối hợp với Cục Di sản Văn hóa để tư vấn, hỗ trợ, hoàn thiện đề án xây dựng hồ sơ trình UNESCO. 

Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Yên Bái cho biết: Việc lập hồ sơ đối với nghệ thuật xòe Thái để trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đang được tiến hành với những bước chuẩn bị đầu tiên và dự kiến sẽ trải qua 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ tháng 1/2017 đến tháng 3/2018, sẽ xây dựng hồ sơ và nộp hồ sơ cho UNESCO. Giai đoạn 2 từ tháng 4/2018 đến tháng 12/2019, sẽ chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của UNESCO; vận động, tranh thủ sự giúp đỡ của UNESCO và các thành viên trong các hội đồng thẩm định hồ sơ cũng như các quốc gia là thành viên của Ủy ban liên Chính phủ của UNESCO. 

Nếu nghệ thuật xòe Thái được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ góp phần nâng cao tầm nhìn đối với loại hình nghệ thuật này ở tầm quốc gia và quốc tế; qua đó, nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương trong việc tiếp tục lưu giữ, bảo tồn, phát huy các giá trị đặc sắc trong vốn văn hoá truyền thống của cộng đồng người Thái nói riêng, tính đa dạng, đậm đà bản sắc của văn hóa Việt Nam nói chung. Đồng thời, đây cũng chính là cơ hội để thúc đẩy sự phát triển của loại hình nghệ thuật này, để xòe Thái trở thành một sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút ngày càng nhiều du khách đến với Yên Bái nói riêng và vùng văn hoá Tây Bắc của đất nước nói chung./. 
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.