Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật xòe Thái

Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật xòe Thái
Ông Lê Xuân Định, Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Yên Bái cho biết: Yên Bái được coi là trung tâm của vùng văn hóa Tây Bắc. Tại đây, nghệ thuật xòe Thái được bảo tồn khá nguyên vẹn trong đời sống cộng đồng, có bản sắc độc đáo trong nghi thức nghệ thuật và trang phục. Tỉnh Yên Bái rất quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Tỉnh cũng coi đây là một sản phẩm du lịch đặc sắc... 
 
Trang phục của phụ nữ Thái đen (Mường La, Sơn La). Ảnh: Đêu Chính Tới - TTXVN
Trang phục của phụ nữ Thái đen (Mường La, Sơn La). Ảnh: Đêu Chính Tới - TTXVN

Ông Định cũng cho biết thêm, ở Yên Bái, nghệ thuật xòe Thái được tổ chức biểu diễn khá thường xuyên. Ngoài biểu diễn trong đời sống sinh hoạt cộng đồng, tỉnh Yên Bái cũng khuyến khích phát triển loại hình nghệ thuật này thông qua việc tổ chức các chương trình quy mô lớn, thu hút đông đảo người dân và du khách cùng tham gia. Hàng năm, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Yên Bái căn cứ vào kế hoạch và chỉ đạo của UBND tỉnh tổ chức nhiều hoạt động lễ hội gắn với nghệ thuật xòe Thái. Đặc biệt, vào tháng 10 hằng năm, Yên Bái tổ chức Ngày hội Văn hóa Mường Lò, trong đó, nghệ thuật xòe Thái luôn được coi là một điểm nhấn quan trọng trong lễ hội. 

Trang phục của phụ nữ Thái trắng ở Quỳnh Nhai (Sơn La). Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
Trang phục của phụ nữ Thái trắng ở Quỳnh Nhai (Sơn La). Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Tỉnh Yên Bái luôn tạo điều kiện, khuyến khích tổ chức biểu diễn xòe Thái trong cộng đồng, nhất là tại những huyện, thị xã có đông đồng bào Thái sinh sống như ở Nghĩa Lộ, Trạm Tấu, Mù Cang Chải… Đặc biệt, loại hình nghệ thuật này còn được biểu diễn phục vụ các hoạt động du lịch, giao lưu văn hoá… Thị xã Nghĩa Lộ là nơi tập trung đông cộng đồng người Thái. Đây cũng là một trong những nơi còn lưu giữ nguyên vẹn những nét đặc sắc và là nơi nghệ thuật xòe Thái được biểu diễn thường xuyên trong các buổi sinh hoạt văn hoá cộng đồng. Hiện ở Nghĩa Lộ có 60 câu lạc bộ và 40 lớp truyền dạy các điệu xòe cổ của người Thái. Các câu lạc bộ và lớp học này được hỗ trợ kinh phí từ địa phương và từ các nguồn xã hội hóa với mục đích cùng chung tay bảo tồn và phát huy các giá trị đặc sắc của loại hình nghệ thuật này. 

Đội văn nghệ xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
 Đội văn nghệ xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Nghệ thuật xòe Thái gắn liền với đời sống của đồng bào Thái, trong các lễ hội cộng đồng, tang ma, các cuộc liên hoan văn nghệ, kết bạn, giao lưu… Xòe Thái đã được trao truyền và bảo tồn khá nguyên vẹn qua hàng trăm năm với nhiều hình thái khác nhau: Xòe dùng trong sinh hoạt cộng đồng để biểu cảm và kết giao bạn bè; xòe để diễn đạt các ý tưởng về cội nguồn tâm linh… Ngoài các điệu múa như: Xòe quạt, xòe khăn, xòe nón, xòe quả nhạc, người Thái còn rất nhiều những điệu xòe mang tên những sự việc, nội dung, đạo cụ như: xòe chan khon, xòe kếp phắc, xòe kếp bók… Với những nét đặc trưng độc đáo, lại được các thế hệ người Thái bảo tồn và phát triển, xòe Thái đã thực sự trở thành tài sản văn hóa, là sợi dây gắn kết cộng đồng. 

Múa xòe trong dịp Tết cổ truyền dân tộc của người dân bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN
Múa xòe trong dịp Tết cổ truyền dân tộc của người dân bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La. Ảnh: Điêu Chính Tới - TTXVN

Nghệ thuật xòe Thái đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận trong danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ năm 2013 và được Chính phủ đồng ý cho xây dựng hồ sơ quốc gia trình UNESCO để xét duyệt vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2018. Tỉnh Yên Bái được đăng cai xây dựng hồ sơ; tỉnh đang nỗ lực phối hợp với Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch, 3 tỉnh vùng Tây Bắc cùng có di sản này là Điện Biên, Lai Châu, Sơn La triển khai các hoạt động bảo tồn và hoàn tất hồ sơ trình UNESCO công nhận loại hình nghệ thuật độc đáo này trong danh sách các di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia cũng đang phối hợp với Cục Di sản Văn hóa để tư vấn, hỗ trợ, hoàn thiện đề án xây dựng hồ sơ trình UNESCO. 

Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Yên Bái cho biết: Việc lập hồ sơ đối với nghệ thuật xòe Thái để trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đang được tiến hành với những bước chuẩn bị đầu tiên và dự kiến sẽ trải qua 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ tháng 1/2017 đến tháng 3/2018, sẽ xây dựng hồ sơ và nộp hồ sơ cho UNESCO. Giai đoạn 2 từ tháng 4/2018 đến tháng 12/2019, sẽ chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của UNESCO; vận động, tranh thủ sự giúp đỡ của UNESCO và các thành viên trong các hội đồng thẩm định hồ sơ cũng như các quốc gia là thành viên của Ủy ban liên Chính phủ của UNESCO. 

Nếu nghệ thuật xòe Thái được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ góp phần nâng cao tầm nhìn đối với loại hình nghệ thuật này ở tầm quốc gia và quốc tế; qua đó, nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương trong việc tiếp tục lưu giữ, bảo tồn, phát huy các giá trị đặc sắc trong vốn văn hoá truyền thống của cộng đồng người Thái nói riêng, tính đa dạng, đậm đà bản sắc của văn hóa Việt Nam nói chung. Đồng thời, đây cũng chính là cơ hội để thúc đẩy sự phát triển của loại hình nghệ thuật này, để xòe Thái trở thành một sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút ngày càng nhiều du khách đến với Yên Bái nói riêng và vùng văn hoá Tây Bắc của đất nước nói chung./. 
Đinh Hữu Dư (TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.