Phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng, an ninh đang được các địa phương khu vực biên giới Lai Châu triển khai bằng nhiều cách làm thiết thực, phù hợp điều kiện thực tế. Trong đó, việc đưa cây Sâm Lai Châu - loại dược liệu quý có giá trị kinh tế cao vào trồng tại khu vực biên giới đang mở ra hướng sinh kế mới cho đồng bào các dân tộc thiểu số.
Đằng sau những kết quả bước đầu của mô hình trồng sâm tại 13 đồn Biên phòng là sự vào cuộc tích cực của lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu trong tuyên truyền, vận động nhân dân, tổ chức trồng thực nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật và kết nối các nguồn lực hỗ trợ người dân.
Từ tiếng loa bản đến sự thay đổi trong nhận thức
Ở những bản vùng cao, biên giới, nơi dân cư sinh sống phân tán, tiếng loa truyền thanh vẫn là một phương tiện tuyên truyền gần gũi với người dân. Với cách truyền tải trực tiếp đến cộng đồng dân cư, hệ thống truyền thanh cơ sở tạo điều kiện để những thông tin cần thiết về chủ trương, chính sách và sản xuất đến với bà con ngay tại địa bàn sinh sống.
Tại Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, nội dung tuyên truyền về phát triển cây Sâm Lai Châu, giá trị kinh tế, phương pháp trồng và chăm sóc được truyền tải bằng tiếng phổ thông kết hợp với tiếng dân tộc bản địa tới đồng bào Mông, Dao, Hà Nhì trên địa bàn xã Sì Lở Lầu. Những vấn đề mang tính kỹ thuật được diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp đời sống và tập quán của người dân.
Hiệu quả của tiếng loa không chỉ nằm ở việc đưa thông tin đến nhiều người mà còn ở cách thông tin được chuyển hóa thành ngôn ngữ gần gũi với đồng bào. Những nội dung về giống, kỹ thuật canh tác, cách chăm sóc hay triển vọng của cây dược liệu, nếu chỉ thể hiện bằng văn bản hoặc thuật ngữ chuyên môn, có thể khó tiếp cận, khi được diễn đạt bằng tiếng nói quen thuộc, gắn với những công việc cụ thể trong sản xuất, thông tin trở nên dễ tiếp nhận hơn.
Theo Trung tá Phạm Trần Cao, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, tiếng loa không đơn thuần làm nhiệm vụ thông báo mà trở thành một bước trong quá trình tuyên truyền, vận động. Người dân được nghe thông tin, sau đó, trao đổi trực tiếp cùng cán bộ Biên phòng, quan sát mô hình thực nghiệm và từng bước hình thành niềm tin đối với một loại cây trồng mới. Việc tuyên truyền thường xuyên cũng giúp bà con có thêm thời gian tìm hiểu, trao đổi và cân nhắc trước khi quyết định tham gia.
Hiệu quả bước đầu được thể hiện bằng hành động cụ thể. Tại bản Ngài Thầu (xã Sì Lở Lầu), 54 hộ tự nguyện đăng ký tham gia mô hình trồng sâm do Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hỗ trợ. Kết quả này cho thấy, công tác tuyên truyền góp phần đưa chủ trương phát triển cây dược liệu đến gần hơn với người dân, từng bước tháo gỡ tâm lý e ngại trước một hướng sản xuất mới.
Chị Sùng Thị Cam, một người dân ở bản Ngài Thầu xúc động chia sẻ, gia đình chị thuộc hộ cận nghèo, hoàn cảnh rất khó khăn. Sau khi nghe tuyên truyền qua loa phát thanh về giá trị của cây Sâm Lai Châu và phương pháp trồng, được bộ đội Biên phòng hướng dẫn trực tiếp việc trồng sâm, người dân rất biết ơn. Gia đình mong sau này sẽ có thu nhập, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Đáng chú ý, tiếng loa phát thanh không tách rời các hình thức vận động trực tiếp. Sau những thông tin được phát trên hệ thống truyền thanh là các cuộc gặp gỡ, trao đổi tại cơ sở, cán bộ Biên phòng xuống địa bàn hướng dẫn, giải thích, những vườn sâm thực nghiệm để người dân trực tiếp quan sát. Sự kết hợp giữa tuyên truyền qua loa phát thanh với vận động trực tiếp giúp quá trình tiếp nhận thông tin có chiều sâu hơn: Từ biết đến hiểu, từ hiểu đến tin tưởng và từ tin tưởng đến chủ động tham gia.
Ở góc độ rộng hơn, hệ thống truyền thanh cơ sở còn góp phần duy trì một kênh thông tin gần dân tại địa bàn biên giới. Khi thông tin được truyền tải bằng ngôn ngữ phù hợp đồng bào và gắn với những vấn đề thiết thực của đời sống, tiếng loa trở thành cầu nối hỗ trợ cán bộ, chiến sĩ Biên phòng tuyên truyền, vận động, củng cố sự gần gũi và đồng thuận trong nhân dân.
Gắn sinh kế với xây dựng thế trận lòng dân
Nếu công tác tuyên truyền là bước tạo sự đồng thuận thì những mô hình thực nghiệm và sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ, chiến sĩ Biên phòng là cơ sở để người dân tin tưởng, mạnh dạn tham gia.
Anh Vàng A Của, Trưởng bản Ngài Thầu cho biết, trong bản có 54 hộ, 27 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo, tất cả các hộ đều được hỗ trợ mô hình trồng sâm. Đối với bà con trong bản, trồng sâm trước đây chỉ là ước mơ. Nay được Bộ đội Biên phòng hỗ trợ cây giống, hướng dẫn kỹ thuật theo phương châm “cầm tay, chỉ việc”, bà con rất vui và phấn khởi tham gia.
Sâm Lai Châu là loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao nhưng yêu cầu kỹ thuật chăm sóc tương đối chặt chẽ, thời gian đầu tư dài và cần nguồn lực ban đầu. Đối với nhiều hộ đồng bào vùng cao vốn quen với các loại cây trồng truyền thống như, lúa nương, ngô, sắn, việc chuyển sang một loại cây có giá trị lớn cần có quá trình tìm hiểu, trải nghiệm và được hỗ trợ về kỹ thuật.
Từ thực tế đó, Bộ đội Biên phòng phát huy phương châm “3 bám, 4 cùng”, trực tiếp đồng hành với nhân dân. Đại tá Lê Công Thành, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cho biết, các vườn sâm thực nghiệm được triển khai tại các đồn Biên phòng để theo dõi khả năng sinh trưởng, thích nghi và từng bước tạo cơ sở thực tế cho người dân tham khảo. Khi được trực tiếp quan sát cây sâm sinh trưởng tại địa phương, bà con có thêm cơ sở đánh giá hiệu quả và mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất.
Lực lượng Biên phòng phối hợp tham mưu cấp ủy, chính quyền các xã biên giới định hướng vùng trồng; kết nối các đơn vị, doanh nghiệp trong cung cấp giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tư vấn chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.
Đặc biệt, cán bộ Biên phòng trực tiếp xuống cơ sở, cùng người dân thực hiện từng công đoạn, từ chuẩn bị đất, làm mái che, gieo hạt đến chăm sóc cây. Cách làm “cầm tay chỉ việc” vừa giúp người dân tiếp cận kỹ thuật mới, vừa tạo sự gắn bó, tin tưởng giữa cán bộ, chiến sĩ với nhân dân trên địa bàn.
Việc phát triển cây Sâm Lai Châu tại khu vực biên giới không chỉ hướng tới mục tiêu nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương.
Khi người dân có sinh kế ổn định, gắn bó lâu dài với đất đai, bản làng, đời sống vật chất và tinh thần từng bước được nâng lên. Đây cũng là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin của nhân dân với cấp ủy, chính quyền và lực lượng vũ trang; phát huy vai trò của người dân trong tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, giữ gìn an ninh, trật tự tại cơ sở.
Từ những bản tin phát qua loa truyền thanh bằng tiếng nói quen thuộc của đồng bào đến những vườn sâm đang từng bước hình thành trên vùng đất biên cương, cách làm của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cho thấy hiệu quả của việc kết hợp tuyên truyền, vận động với hỗ trợ thực chất về sinh kế.
Mỗi cây sâm được vun trồng không chỉ mang theo kỳ vọng về một hướng phát triển kinh tế mới mà còn góp phần gắn kết người dân với quê hương, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, chung sức bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia./.
