Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, tỉnh Gia Lai đang chuyển hướng mạnh từ phát triển sản lượng sang chuẩn hóa chất lượng thông qua việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây được xem là giải pháp căn cơ giúp nông sản địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường theo hướng bền vững.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh hiện có 348 mã số vùng trồng với diện tích hơn 11.100 ha; trong đó, 293 mã phục vụ xuất khẩu, chiếm trên 10.650 ha. Các vùng trồng tập trung chủ yếu vào các loại cây có lợi thế như: chuối, sầu riêng, chanh dây, khoai lang, mít, dưa hấu, xoài, thanh long.
Cùng với đó, 40 mã số cơ sở đóng gói đã được cấp, với công suất khoảng 1.650 - 1.800 tấn quả tươi mỗi ngày, góp phần hoàn thiện khâu sau thu hoạch và đáp ứng yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu.
Gia Lai cũng đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp thêm 134 mã số vùng trồng với diện tích hơn 2.700 ha, cho thấy định hướng mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, phục vụ xuất khẩu lâu dài.
Ông Trần Xuân Khải, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai cho biết, việc chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để tổ chức lại sản xuất theo hướng minh bạch, hiện đại. Ngành chuyên môn đã tăng cường tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp về quy định kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm cũng như quy trình thiết lập và giám sát mã số vùng trồng.
Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát định kỳ được chú trọng nhằm đảm bảo các mã số đã cấp duy trì đúng quy định, tránh rủi ro bị thu hồi, ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Tại xã Chư Păh, ông Lê Văn Thành là một trong những hộ tiên phong xây dựng mã số vùng trồng sầu riêng. Với 5 ha sầu riêng đã được cấp mã số, sản phẩm của gia đình ông đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.
Ông Thành cho biết, để đáp ứng yêu cầu, toàn bộ diện tích phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn, từ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến ghi chép nhật ký canh tác. “Ban đầu khá vất vả vì phải thay đổi thói quen sản xuất, nhưng khi sản phẩm được xuất khẩu ổn định, giá bán tốt hơn, người dân rất yên tâm”, ông Thành chia sẻ.
Theo ông Thành, việc liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp giúp nông dân chủ động đầu ra, hạn chế phụ thuộc vào thương lái, đồng thời nâng cao ý thức sản xuất theo tiêu chuẩn.
Ở góc độ tổ chức sản xuất, Hợp tác xã nông nghiệp và dịch vụ Hùng Thơm Gia Lai (xã Hra) là đơn vị điển hình trong xây dựng vùng trồng đạt chuẩn. Hợp tác xã đã được cấp 7 mã số vùng trồng chanh dây với tổng diện tích hơn 126 ha, tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, đạt năng suất 45 - 50 tấn/ha.
Bà Đỗ Thị Mỹ Thơm, đại diện hợp tác xã cho biết, nhờ có mã số vùng trồng, việc liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu thuận lợi hơn, sản phẩm được mở rộng sang các thị trường như châu Âu và Trung Quốc. “Điều quan trọng là đầu ra ổn định, giá cả được cải thiện, người dân không còn lo bị ép giá như trước”, bà Thơm cho biết.
Tuy nhiên, theo bà Thơm, để duy trì mã số vùng trồng, hợp tác xã phải thường xuyên kiểm tra, giám sát quy trình sản xuất của các thành viên. Chỉ cần một hộ vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến cả vùng trồng, do đó, việc tuân thủ quy trình được đặt lên hàng đầu.
Những vườn chanh leo của các hợp tác xã và nông dân tỉnh Gia Lai khi liên kết với Doveco cho hiệu quả kinh tế cao. Ảnh tư liệu: Hồng Điệp/TTXVN
Ở phía doanh nghiệp, việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu và cơ sở đóng gói đang trở thành yếu tố quyết định trong chiến lược phát triển thị trường.
Công ty Cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Hưng Sơn (xã Ia Băng) đã xây dựng 7 mã số vùng trồng trên diện tích hơn 400 ha và 3 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chuối. Hàng năm, sản lượng đạt từ 20.000 - 25.000 tấn, doanh thu khoảng 12 - 15 triệu USD.
Ông Lê Hoàng Linh, Giám đốc dự án của Công ty cho biết, khi sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu về mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc, việc xuất khẩu trở nên thuận lợi hơn, đồng thời giá trị tăng từ 20 - 30%. “Muốn đi đường dài, doanh nghiệp buộc phải đầu tư bài bản, kiểm soát chặt từ vùng trồng đến đóng gói”, ông Linh nhận định.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp tỉnh, việc chuẩn hóa mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang góp phần hình thành chuỗi sản xuất nông nghiệp khép kín, có kiểm soát. Khi các khâu từ sản xuất đến tiêu thụ được liên kết chặt chẽ, rủi ro trong xuất khẩu giảm, đồng thời nâng cao uy tín nông sản Gia Lai trên thị trường quốc tế.
Thời gian tới, Gia Lai tiếp tục đẩy mạnh mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn; đồng thời, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra giám sát nhằm duy trì chất lượng các mã số đã được cấp.
Việc chuyển từ tư duy “sản xuất nhiều” sang “sản xuất chuẩn” đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Gia Lai. Khi đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế, nông sản địa phương không chỉ giữ vững thị trường truyền thống mà còn có cơ hội thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính, hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn./.
