Cộng đồng dân tộc Cống là 1 trong 5 cộng đồng dân tộc thiểu số ít người của tỉnh Điện Biên, cư trú tại các bản Púng Bon, Huổi Moi (thuộc xã Pa Thơm, huyện Điện Biên), bản Nậm Kè (xã Nậm Kè, huyện Mường Nhé) và bản Lả Chà (xã Pa Tần, huyện Nậm Pồ) với hơn 200 hộ dân, dân số hơn 1.000 người. Tết Hoa mào gà (theo tiếng của người dân tộc Cống là Mền Loóng Phạt Ái), được tổ chức vào tháng 9 âm lịch hàng năm (trùng vào cuối tháng 11, đầu tháng 12 dương lịch). Người Cống ở giáp biên giới Việt - Lào nên theo lịch của người Lào, một năm chỉ có 10 tháng. Đây là thời điểm khi vụ mùa đã thu hoạch xong, công việc nương rẫy trong năm kết thúc. Tết Hoa là dịp để đồng bào chuẩn bị đón mừng năm mới, cùng hướng về cội nguồn tổ tiên, cùng tôn vinh bản sắc, nét đẹp truyền thống trong văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc mình.
Hoa Mào gà là lễ vật không thể thiếu trong lễ Mền Lóong Phạt Ái của đồng bào dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Theo phong tục, trước Tết Hoa chừng hơn một tháng, người Cống sẽ chọn ra những cặp sản vật ngon nhất, quý nhất của mùa vụ trong năm như bí xanh, bí đỏ, khoai sọ, củ đậu, bánh chưng, gà, rượu để dâng lên thần linh và tổ tiên. Sau khi đã hoàn tất khâu chuẩn bị lễ vật, trai tráng trong bản bắt đầu rèn luyện sức khỏe để tham gia thi đấu trong lễ hội; phụ nữ Cống chọn trang phục cho các thành viên trong gia đình mặc vào ngày Tết.
Các lễ vật trong lễ Mền Lóong Phạt Ái của đồng bào dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Trước ngày Tết Hoa, già làng phát lệnh cấm bản (người trong và ngoài bản không được tự do ra vào). Theo tổ tiên người Cống lưu truyền, nếu Tết Hoa chưa được tổ chức thì chưa ai được phép đi phát nương, đào củ mài và vui chơi, ca hát. Trước đây, Tết Hoa diễn ra từ 3 đến 4 ngày, nay rút ngắn lại chỉ còn 1 ngày, 1 đêm. Tết Hoa gồm có hai phần: Lễ và hội. Phần lễ được tổ chức tại nhà của thầy cúng hoặc trưởng dòng họ. Ngay từ sáng sớm, chủ lễ mỗi gia đình sẽ lên nương hái hoa về trang trí trong nhà. Điều đặc biệt là trong vô số loài hoa được hái về không thể thiếu hoa mào gà. Theo quan niệm của người Cống, hoa mào gà là biểu tượng của sự may mắn, tốt đẹp. Loại hoa này được coi là cây cầu nối hai thế giới âm - dương, là con đường mà linh hồn tổ tiên đi từ thế giới thiêng về nơi thờ cúng. Màu hoa mào gà đỏ thắm, tạo nên không khí ấm áp khắp không gian lễ hội, bản làng...
Các gia đình mang lễ vật đến nhà thầy cúng để cúng trong lễ Mền Lóong Phạt Ái của đồng bào dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Sau khi trang trí, chủ lễ tiếp tục mang lễ vật và hoa mào gà đến nhà thầy cúng. Tại nhà thầy cúng, hoa mào gà được buộc vào một cây tre còn nguyên cành dựng giữa nhà chủ tế. Sản vật cũng được dâng lên đầy đủ theo cặp, theo đôi. Khi lễ vật đã dâng lên đầy đủ, đến giờ tốt, thầy cúng đánh hồi chiêng báo hiệu lễ cúng Tết Hoa bắt đầu. Thầy cúng thắp nhang và gọi thần thổ địa, tổ tiên, mẹ lúa về chứng kiến, thay mặt cho dân bản báo cáo tình hình mùa màng trong năm và cầu xin năm tới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mọi người khỏe mạnh, an lành… Làm lễ khấn xong, thầy cúng nâng chén rượu đầu tiên chúc mọi người sức khỏe, may mắn, làm ăn phát đạt. Sau nghi thức tế lễ tại nhà già làng, những hoạt động như: Đi phát nương, đào củ mài và vui chơi, ca hát mới được bắt đầu. Khi các nghi lễ của Tết Hoa kết thúc, thầy cúng lần lượt đi cúng cho từng nhà, thay lời gia chủ kính cẩn trước bàn thờ báo cáo và khấn cầu cho gia đình.
Thầy cúng làm lễ trong lễ Mền Lóong Phạt Ái của đồng bào dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Đêm đến, khi vầng trăng đã chênh chếch đầu bản, tất cả dân làng tập trung ở bãi đất rộng cùng nhau hòa nhịp trong tiếng trống, tiếng chiêng. Trong không khí tưng bừng, náo nhiệt, cả bản cùng hân hoan trong điệu xòe, cùng hát những làn điệu dân ca truyền trống rồi nhảy múa, hát ca và ném những hạt giống thóc, ngô ra khắp không gian xung quanh, với mong ước bản làng bước sang một năm mới vạn vật sinh sôi nảy nở như những trận mưa hạt giống này. Trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao của đất trời, nhịp trống, chiêng, điệu xòe hoa rộn ràng như chắp cánh cho lời ca thêm bay bổng và ước vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, thịnh vượng đến gần hơn. Sau một đêm nhảy múa tưng bừng, đến sáng sớm hôm sau, các chàng trai người Cống khỏe mạnh tập trung so tài ở các môn thể thao truyền thống của dân tộc Cống như đánh cù, đẩy gậy, kéo co...
Lễ Cúng bản - cầu mong no đủ, hạnh phúc
Là một trong 19 cộng đồng dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên, người Hà Nhì (còn có tên gọi khác như U Ní, Xá U Ní) sinh sống tại bốn xã vùng giáp biên của huyện Mường Nhé là Sín Thầu, Chung Chải, Sen Thượng và Leng Su Sìn, thuộc hai nhóm Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì Cồ Chồ. Trong lễ tục vòng đời, người Hà Nhì có khá nhiều lễ hội được bảo tồn, lưu giữ, mang đậm sắc thái văn hóa độc đáo như Lễ Gạ Ma Thú, lễ cầu mưa, lễ cúng rừng... Trong đó quan trọng nhất, tưng bừng, hoạt náo và mang tính cộng đồng nhất là Lễ Gạ Ma Thú (Cúng bản - còn có nghĩa là “cấm bản”). Lễ hội có đặc điểm nổi bật là sự gắn bó giữa con người với môi trường xung quanh, đó là tín ngưỡng sùng bái tự nhiên, là dịp để con người giải tỏa, giãi bày phiền muộn lo âu với thần linh, mong được giúp đỡ che chở vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống hàng ngày. Lễ cúng bản Gạ Ma Thú được tổ chức vào những ngày con hổ (Khà là), con trâu (Nhù no), con dê (Gió no) của tháng 2 âm lịch hàng năm.
Chuẩn bị lễ vật để cúng trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào dân tộc Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Các thầy cúng chuẩn bị mâm lễ vật để cúng trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào dân tộc Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Trước ngày lễ, mọi người dân trong bản phải họp bàn, phân công chuẩn bị đồ lễ cúng, chọn thầy cúng. Nghi lễ phải có đủ 6 mâm cúng gồm: Mâm cúng đầu bản là mâm cúng chính, lễ vật to hơn các mâm khác, do thầy cúng chính làm chủ lễ; vị trí đặt mâm cúng phải ở nơi linh thiêng, cố định không thay đổi trên một quả đồi nằm ở phía Đông Bắc của bản. Vị trí này chỉ khi nào dân bản tổ chức cúng thì người dân mới được phép vào phát cỏ và dọn dẹp sạch sẽ để làm lễ với mong muốn cầu cho cả bản được tốt lành, đủ hoa màu, người dân không bị ốm đau, gia súc gia cầm sinh sôi, phát triển. Mâm cúng cổng bản nhằm ngăn chặn xua đuổi tà ma, các thế lực xấu xa đen tối không vào được bản, đồng thời cầu mong hạnh phúc, niềm vui và sự no đủ cho dân bản.
Thầy cúng làm lễ cúng thần lửa trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào dân tộc Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Thầy cúng mang lễ ra con suối cạnh bản để cúng thần lửa trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào dân tộc Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Thầy cúng làm lễ cúng thần rừng trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào dân tộc Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Trong lễ cúng cổng bản, khi cổng bản được dựng lên, lễ cúng bắt đầu thì mọi người trong bản không được phép ra ngoài, người ngoài bản cũng không được tự ý vào bản. Mâm cúng thần Núi (phía Tây) nhằm gửi gắm vào thế lực siêu nhiên niềm tin và những ước nguyện của mình, cầu sức khỏe cho dân bản, cầu cho cây lúa, cây ngô tốt tươi. Mâm cúng thần Lửa (phía Nam) với ý nghĩa diệt lửa để cầu mong không gây hỏa hoạn cháy rừng, cháy nhà, cháy vật nuôi gia súc chăn thả trên rừng; lửa sẽ sưởi ấm cho con người, cây trồng và vật nuôi khi đêm đông giá buốt; giúp cho linh hồn của những người chẳng may bị hỏa hoạn mà chết sẽ được siêu thoát. Mâm cúng thần Đất (phía Bắc) diễn ra dưới gốc một cây Si cổ thụ, mang ý nghĩa mong thần Đất phù hộ cho dân bản sống khỏe mạnh, không để thú dữ phá hoại mùa màng, nhiễu hại dân bản, bảo vệ ruộng nương. Mâm cúng thần Rừng (phía Đông) để cầu mong thần Rừng giữ rừng cho dân, cho gỗ dựng nhà, củi đốt và đất để làm nương, rẫy.
Thầy cúng xem gan lợn để biết được mùa màng sang năm có được bội thu không trong lễ Gạ Ma Thú của đồng bào Hà Nhì. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN Trong những ngày diễn ra Lễ Gạ Ma Thú, những hoạt động văn nghệ, các trò chơi dân gian như đu quay, ném còn, đánh cù, múa dân ca dân vũ… cũng diễn ra, thu hút đông đảo người dân tham dự. Sang ngày thứ ba, khi còn tinh mơ, cả bản đã thơm lừng mùi cơm nếp, bánh ngô để làm quà cho khách phương xa đến chơi bản.
Nâng cao trách nhiệm bảo tồn nét đẹp văn hóa
Theo ông Phạm Việt Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên, với việc Lễ hội Mền Loóng Phạt Ái (Tết Hoa mào gà) của cộng đồng dân tộc Cống và Lễ Gạ Ma Thú (Cúng bản) của cộng đồng dân tộc người Hà Nhì được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đến nay tỉnh Điện Biên đã có tổng cộng 8 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sáu di sản được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trước đó gồm: Xòe Thái; Lễ hội đền Hoàng Công Chất (Thành Bản Phủ) tại xã Noong Hẹt, huyện Điện Biên; Lễ Kin Pang Then của người Thái tại bản Na Nát, phường Na Lay, thị xã Mường Lay; Tết Nào Pê Chầu tại bản Nậm Pọng, xã Mường Đăng, huyện Mường Ảng; Tết Té nước (Bun huột nặm) của người Lào tại xã Núa Ngam, huyện Điện Biên và Nghệ thuật tạo hoa văn trên trang phục truyền thống của người Mông hoa, tại xã Sa Lông, huyện Mường Chà.
Điện Biên có 19 cộng đồng dân tộc sinh sống, mỗi dân tộc đều có một kho tàng văn hóa, tín ngưỡng, tập quán đậm sắc thái bản địa đã tạo nên sự đa dạng, đa sắc của văn hóa địa phương. Những năm qua, công tác gìn giữ, bảo tồn, tôn tạo các nghi thức, lễ hội dân gian truyền thống của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn được ngành văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Điện Biên nỗ lực thực hiện và đã có những kết quả tốt. Các di sản được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là niềm vinh dự, tự hào của đồng bào dân tộc tỉnh Điện Biên; đồng thời khẳng định sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc, qua đó góp phần nâng cao trách nhiệm của người dân trong công tác bảo tồn bản sắc văn hóa, quảng bá, tuyên truyền nét đẹp văn hóa độc đáo của địa phương đến bạn bè trong và ngoài nước.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.
Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Lấy người dân làm trung tâm, phát huy vai trò chủ thể trong sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời gắn hoạt động văn hóa với nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.
Lễ hội Katê 2026 khép lại nhưng với tình yêu văn hóa cùng những cách làm sáng tạo của người trẻ Khánh Hòa, di sản Chăm đang tiếp tục được đưa đến gần hơn với cộng đồng.
Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.
Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.
Tọa lạc tại phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp, Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia chùa Vĩnh Tràng là địa điểm thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Tối 11/10, tại phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026 bế mạc sau những ngày diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu cộng đồng.
Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.
Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc.
Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.
Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.
Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.
