Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Ngày 7/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức Liên hoan pháo đất thành phố lần thứ nhất năm 2026. Liên hoan quy tụ trên 200 pháo thủ đến từ 7 xã gồm: Vĩnh Lại, Tứ Kỳ, Vĩnh Bảo, Vĩnh Thịnh, Tân Kỳ, Tân An và Trường Tân - những địa phương có truyền thống chơi pháo đất lâu đời của Hải Phòng.

choi-phao-dat-3.jpg
Pháo thủ làm pháo đất. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Kết quả, nội dung pháo tiểu, giải Nhất thuộc về đội pháo xã Trường Tân với tổng số 422,2 thước (mỗi thước 40cm); ở nội dung pháo đại, giải Nhất thuộc về đội pháo xã Vĩnh Lại với tổng số thước là 582,5 thước. Nội dung pháo đại loại hình pháo thuyền có xương thuộc về đội xã Vĩnh Bảo đạt 68,16m. Ban tổ chức còn trao các giải cá nhân cho các pháo thủ thi đấu xuất sắc.

Pháo thủ làm pháo đất. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo thủ làm pháo đất. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo đất là trò chơi dân gian có từ lâu đời ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ, được trao truyền qua nhiều thế hệ tại nhiều xã trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Về sự ra đời của trò chơi pháo đất, hiện có nhiều nguồn tư liệu khác nhau nhưng có 2 truyền thuyết được lưu truyền rộng rãi: Truyền thuyết thứ nhất, đó là nhân dân ném đất xuống khúc Sông Hóa tiếp giáp với các tỉnh/thành phố Hải Phòng, Hưng Yên để cứu con Voi của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trong trận đánh giặc Nguyên Mông năm 1288. Từ đó về sau, mỗi khi nông nhàn, nhân dân thường tụ tập diễn lại cảnh này và dần dần hình thành nên trò chơi pháo đất. Truyền thuyết thứ 2 là trò chơi này có từ thời Hai Bà Trưng, khi nữ tướng Lê Chân dùng pháo đất với mục đích nghi binh đánh giặc Đông Hán.

Pháo thủ làm pháo đất. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo thủ làm pháo đất. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Tại liên hoan pháo đất thành phố Hải Phòng lần thứ nhất năm 2026, mỗi đội pháo có 25 pháo thủ chính thức, 5 pháo thủ dự bị. Các đội lựa chọn một trong hai nội dung: Pháo tiểu và pháo đại. Mỗi quả pháo tiểu có trọng lượng khoảng 40kg. Mỗi quả pháo đại khoảng 60-80kg. Mỗi đội thi đấu 3 dây pháo, mỗi dây chỉ được gieo 25 pháo/25 pháo thủ, trong thời gian 45 phút. Riêng với nội dung pháo thuyền có xương (gồm 2 xã Vĩnh Bảo và Vĩnh Thịnh), mỗi đội thi đấu 1 dây pháo, được gieo 25 pháo/25 pháo thủ, trong thời gian 135 phút.

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Liên hoan pháo đất thu hút đông nhân dân và du khách tham gia hưởng ứng, cổ vũ. Ông Hoàng Phú Thao, 66 tuổi, xã Tứ Kỳ cho biết, ông được bố và ông ngoại truyền dạy môn pháo đất từ bé và rất đam mê môn này. Đến nay, vì lý do sức khỏe nên ông không tham gia vào đội pháo nhưng vẫn rất yêu thích xem và cổ vũ cho các pháo thủ. Hai con trai của ông hiện nay đều là thành viên đội pháo đất của xã.

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Theo ông Thao, môn pháo đất có sức hấp dẫn đặc biệt không chỉ vì không khí sôi động mà còn có ý nghĩa xây dựng tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Việc tổ chức liên hoan pháo đất hàng năm là hoạt động rất có ý nghĩa góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của người dân nông thôn vùng Đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có Hải Phòng.

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo thủ ra pháo. Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

"Mong rằng thời gian tới, thành phố tiếp tục quan tâm tổ chức và đầu tư về cơ sở vật chất, điều kiện thi đấu để khích lệ các địa phương tham gia", ông Thao bày tỏ.

Với những giá trị to lớn về tinh thần, môn pháo đất được nhiều địa phương gìn giữ, phát huy. Tại xã Vĩnh Lại, những năm qua, mỗi khi làng mở hội, pháo đất lại được tổ chức là dịp để trai tráng trong làng có dịp thể hiện sức mạnh, sự khéo léo và gia tăng tính gắn kết cộng đồng. Từ khi được công nhận trò chơi pháo đất là sản phẩm OCOP, người dân địa phương có thêm động lực gắn bó và phát huy nét văn hóa truyền thống.

Trong ảnh: Trao giấy khen của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho các đội tham gia liên hoan pháo đất Hải Phòng lần thứ nhất Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Trong ảnh: Trao giấy khen của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho các đội tham gia liên hoan pháo đất Hải Phòng lần thứ nhất Ảnh: Mạnh Tú/TTXVN

Pháo đất giờ đây đã trở thành trò chơi dân gian không thể thiếu, nét văn hóa đặc trưng của địa phương vào mỗi dịp hội làng. Tự hào vì quê hương vẫn gìn giữ được nét văn hóa độc đáo này, pháo thủ Phạm Quang Điệp chia sẻ: "Phong trào pháo đất tại xã luôn được duy trì đều đặn. Năm 2023, pháo đất đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao cấp tỉnh. Từ đó, việc tuyên truyền được tăng cường, thu hút nhiều người quan tâm và tham gia chơi pháo đất, trong đó có nhiều bạn trẻ. Đến nay, đội pháo đất của xã đã có gần 70 thành viên".

Liên hoan pháo đất thành phố Hải Phòng lần thứ nhất không chỉ là sân chơi thể thao độc đáo mà còn là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông./.

Mạnh Minh/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.