Trong tiết trời se lạnh của vùng cao Tây Côn Lĩnh, khi sương sớm còn lững lờ trên những triền núi, ngày 20/4, người dân xã Cao Bồ (Tuyên Quang) rộn ràng bước vào Lễ hội “Miền chè di sản” lần thứ III năm 2026. Không gian đậm bản sắc văn hóa cùng những bếp lửa sao chè đỏ hồng đã trở thành điểm nhấn cuốn hút, níu chân đông đảo người dân và du khách.
Ngay từ sáng sớm, trong trang phục truyền thống rực rỡ, đồng bào dân tộc Dao nô nức đổ về khu vực lễ hội, tạo nên bức tranh sinh động, giàu sắc màu. Tiếng nói cười, tiếng gọi nhau hòa cùng âm thanh náo nhiệt của ngày hội, làm nổi bật không khí vui tươi, đậm đà bản sắc vùng cao.
Cao Bồ là địa phương có hơn 95% đồng bào Dao sinh sống, từ lâu gắn bó với cây chè Shan tuyết. Với gần 1.000 ha chè, trong đó nhiều cây cổ thụ hàng chục, hàng trăm năm tuổi, cây chè không chỉ mang lại sinh kế mà còn là một phần hồn cốt văn hóa của địa phương.
Các nghệ nhân với sự khéo léo, kinh nghiệm sao chè thủ công, tạo nên nét đặc trưng riêng của vùng chè Cao Bồ.
Ông Nguyễn Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Cao Bồ nhấn mạnh: Lễ hội "Miền chè di sản" không chỉ là dịp tôn vinh cây chè Shan tuyết - sản vật đặc trưng, niềm tự hào của Cao Bồ mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa nghề sao chè thủ công truyền thống đã gắn bó với người dân qua nhiều thế hệ. Đây cũng là dịp quảng bá hình ảnh vùng chè Shan tuyết cổ thụ với hương vị riêng biệt, khẳng định thương hiệu chè Cao Bồ trên thị trường; đồng thời mở ra cơ hội thu hút khách du lịch, kết nối doanh nghiệp, từng bước phát triển du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Dưới những bếp lửa đều, các nghệ nhân kiên nhẫn đảo từng mẻ chè trong những chiếc nồi gang đã nhuốm màu thời gian. Ngọn lửa được giữ ổn định, từng nắm chè Shan tuyết non xanh vừa hái từ cây cổ thụ bắt đầu “lột xác” để trở thành đặc sản mang hương vị đại ngàn.
Đôi tay của các nghệ nhân thoăn thoắt đảo chè, khi nhẹ nhàng, khi dứt khoát. Mỗi động tác đều là sự kết tinh của kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Tiếng lá chè xào xạc hòa cùng tiếng củi cháy tí tách tạo nên âm thanh mộc mạc, cuốn hút. Hương chè lan tỏa, từ mùi ngai ngái của lá tươi dần chuyển sang thơm dịu, thanh khiết - hương vị đặc trưng không thể lẫn của chè Shan tuyết Cao Bồ.
Các nghệ nhân với sự khéo léo, kinh nghiệm sao chè thủ công, tạo nên nét đặc trưng riêng của vùng chè Cao Bồ.
Nghệ nhân Tráng Văn Nhụi, thôn Tham Vè, xã Cao Bồ vừa đảo chè vừa chia sẻ: “Sao chè phải đều tay, đều lửa. Chỉ cần quá lửa hoặc non lửa một chút là chè sẽ mất hương ngay. Nghề này không chỉ là kỹ thuật mà còn là cảm nhận”. Với ông, mỗi mẻ chè không đơn thuần là sản phẩm mà còn là kết tinh của kinh nghiệm, là sự kiên trì và tình yêu với nghề truyền thống.
Theo các nghệ nhân, làm chè Shan tuyết không chỉ là một nghề mưu sinh mà còn là hành trình tích lũy kinh nghiệm và sự tinh tế qua năm tháng. Bên bếp lửa đỏ hồng, những người làm trà lặng lẽ, chăm chú bên nồi chè, gửi gắm vào từng động tác sự am hiểu và tình yêu với nghề. Những chồi chè non xanh, qua bàn tay khéo léo, dần xoăn lại, chuyển màu và tỏa ra hương thơm dịu nhẹ - thứ hương của núi rừng, của thời gian lắng đọng.
Các nghệ nhân với sự khéo léo, kinh nghiệm sao chè thủ công, tạo nên nét đặc trưng riêng của vùng chè Cao Bồ.
Chính những công đoạn thủ công tỉ mỉ ấy đã tạo nên giá trị riêng biệt cho chè Shan tuyết Cao Bồ thứ hương mộc mạc nhưng tinh tế, giản dị mà sâu sắc, không thể thay thế bằng máy móc. Mỗi mẻ chè là kết tinh của công sức, của kinh nghiệm và cả niềm tự hào; còn mỗi nghệ nhân như một “người giữ lửa”, âm thầm gìn giữ và trao truyền tinh hoa nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày.
Không giấu được sự thích thú, chị Vũ Thị Hoa, du khách đến từ Hưng Yên chia sẻ: “Tôi từng uống chè Shan tuyết nhưng đây là lần đầu được tận mắt xem sao chè. Cảm giác rất đặc biệt, từ mùi hương đến cách làm đều rất cuốn hút”.
Các trò chơi dân gian thu hút người dân và du khách tham gia.
Cùng với những mẻ chè thơm, lễ hội còn rộn ràng với các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, thu hút đông đảo người dân tham gia. Tiếng cười nói, tiếng cổ vũ vang lên không ngớt, tạo nên bầu không khí sôi động, ấm áp và gắn kết cộng đồng, góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng của ngày hội văn hóa vùng cao Tuyên Quang.
Lễ hội “Miền chè di sản” không chỉ dừng lại ở những khoảnh khắc rộn ràng, mà còn âm thầm lan tỏa giá trị của “vàng xanh” Shan tuyết Cao Bồ trong đời sống hôm nay. Từ những bếp lửa sao chè đỏ hồng, tinh hoa nghề truyền thống vẫn được gìn giữ, tiếp nối qua từng thế hệ, qua đó góp phần khẳng định thương hiệu chè Shan tuyết Cao Bồ, từng bước đưa hương vị đặc trưng của vùng cao vươn xa, trở thành điểm nhấn trong phát triển kinh tế và du lịch địa phương./.
