Tỉnh Thái Nguyên hiện có 804 hợp tác xã với hơn 42.000 thành viên, người lao động và 350 tổ hợp tác hoạt động theo Nghị định số 77/2019/NĐ-CP của Chính phủ với hơn 6.000 thành viên, người lao động. Bên cạnh đó, tỉnh còn có trên 4.000 tổ hợp tác đang hoạt động theo nhu cầu tự phát, không có đăng ký thành lập với khoảng 100.000 thành viên, người lao động tham gia.
Cùng với các hợp tác xã, tổ hợp tác, hiện Thái Nguyên còn có 5 Liên hiệp hợp tác xã với 32 hợp tác xã thành viên. Qua khảo sát sơ bộ của Liên minh hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên, thu nhập bình quân của thành viên, người lao động trong các tổ chức kinh tế tập thể đạt khoảng 6,5 triệu đồng/người/tháng, số hợp tác xã hoạt động hiệu quả chiếm gần 70%....
Thực hiện Đề án Phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2021 - 2025, đến nay tỉnh có 235/625 hợp tác xã nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao, chiếm tỷ lệ 37,6% và 165/235 hợp tác xã đã xây dựng được liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, chiếm hơn 70%.
Việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất của các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh chủ yếu tập trung vào các khâu như: quản lý vùng nguyên liệu qua bản đồ số, giám sát môi trường trồng trọt bằng cảm biến IoT, điều khiển tưới tiêu tự động, truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR, ứng dụng phần mềm quản lý và kết nối thị trường qua các sàn thương mại điện tử....
Song song đó, hoạt động liên kết với doanh nghiệp được đẩy mạnh, đặc biệt trong các lĩnh vực chè, nông sản chế biến, chăn nuôi, du lịch cộng đồng và môi trường. Để thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển, trong gần 5 năm qua, toàn tỉnh đã tổ chức được 138 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho trên 8.600 lượt học viên là thành viên, cán bộ quản lý và người lao động trong các hợp tác xã.
Nội dung đào tạo, bồi tập trung vào những chuyên đề thiết yếu như: quản trị – điều hành hợp tác xã; nghiệp vụ kế toán, kiểm soát tài chính; lập phương án sản xuất – kinh doanh; xây dựng kế hoạch liên kết chuỗi giá trị; kỹ thuật sản xuất trong trồng trọt, chăn nuôi; an toàn lao động; bán hàng online, kỹ thuật livestream bán hàng trên các nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động quảng bá sản phẩm…
Tỉnh cũng triển khai chính sách hỗ trợ đưa lao động trẻ về làm việc tại các tổ chức kinh tế tập thể cho 61 lao động ký hợp đồng lao động chính thức với hợp tác xã và có cam kết làm việc lâu dài, ổn định với mức hỗ trợ hàng tháng cho 1 lao động bằng 1,5 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm hỗ trợ. Chính sách này đã góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao tại nhiều hợp tác xã, đặc biệt là các hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại – dịch vụ và ứng dụng công nghệ.
Từ năm 2022 đến nay, tỉnh đã hỗ trợ 14 điểm bán hàng của các hợp tác xã tại các huyện, thành phố. Từ Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên, tỉnh đã cấp bổ sung 40 tỷ đồng vốn điều lệ cho Quỹ nhằm nâng cao năng lực cho vay, hỗ trợ mở rộng tiếp cận tín dụng ưu đãi cho các tổ chức kinh tế tập thể. Đến nay tổng nguồn vốn hoạt động của Quỹ đạt 84,12 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước cấp lũy kế là 82 tỷ đồng, còn lại là vốn bổ sung từ chênh lệch thu – chi hằng năm.
Quỹ đã ký kết hợp đồng cho vay vốn ưu đãi với 504 lượt dự án, phương án sản xuất, kinh doanh của các hợp tác xã, tổ hợp tác và thành viên, với tổng doanh số cho vay đạt trên 230 tỷ đồng. Các khoản vay đều được sử dụng đúng mục đích, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của hợp tác xã, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho thành viên và người lao động...
Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên cho biết, chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển kinh tế tập thể tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ hợp tác, hợp tác xã ra đời và hoạt động ổn định, góp phần thúc đẩy kinh tế hộ ngày càng phát triển.
Sự phát triển của kinh tế tập thể trên địa bàn góp phần quan trọng vào việc thực hiện tiêu chí số 13 trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giải quyết việc làm và mang lại thu nhập ổn định cho một bộ phận lao động nông thôn, đáp ứng tốt các nhu cầu của thành viên, từng bước xóa bỏ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, hướng đến mô hình liên kết.
Ngoài ra, hợp tác xã còn là chủ thể cơ bản trong Đề án “Phát triển sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030” và Đề án “Mỗi xã một sản phẩm” tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2019-2025. Đến nay, tỉnh Thái Nguyên có 315 lượt sản phẩm đánh giá, xếp hạng tiêu chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao với 176 chủ thể gồm 131 hợp tác xã, 7 tổ hợp tác, 22 doanh nghiệp, 16 cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, việc phát triển kinh tế tập thể ở Thái Nguyên thời gian qua vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: việc bố trí nguồn lực và tiếp cận các chính sách hỗ trợ của các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế như: chính sách về giao đất, cho thuê đất, ưu đãi về thuế, chính sách hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng, nhà xưởng, khu trưng bày sản phẩm...
Số lượng hợp tác xã tăng nhanh, tuy nhiên hầu hết các hợp tác xã có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, thành viên tham gia hợp tác xã chưa nhiều. Đa số các hợp tác xã có quy mô nhỏ, sản xuất thủ công, chưa ứng dụng tối đa khoa học, kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất; sức cạnh tranh của một số sản phẩm trên thị trường chưa cao; sự liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, làng nghề, hộ thành viên, hộ nông dân theo chuỗi giá trị chưa chặt chẽ, thiếu tính ổn định, nhất là trong tiêu thụ sản phẩm....
Trong giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh Thái Nguyên chủ trương phát triển hợp tác xã không chỉ là mô hình tổ chức sản xuất, mà trở thành lực lượng dẫn dắt trong thực hiện các chương trình phát triển nông nghiệp bền vững, xây dựng nông thôn mới nâng cao, mô hình OCOP và phát triển kinh tế xanh.
Tỉnh ưu tiên hình thành các hợp tác xã kiểu mới hoạt động hiệu quả, có khả năng cạnh tranh, ứng dụng công nghệ, liên kết sản xuất – tiêu thụ theo chuỗi giá trị sản phẩm. Tỉnh chú trọng xây dựng các mô hình hợp tác xã điển hình tiên tiến có năng lực sản xuất – kinh doanh tốt, có khả năng mở rộng quy mô và nhân rộng mô hình trên toàn tỉnh, tăng cường hỗ trợ hợp tác xã tiếp cận chính sách ưu đãi, nguồn vốn vay, chuyển giao công nghệ, liên kết thị trường… để từng bước nâng cao nội lực và sức cạnh tranh.
Thái Nguyên tập trung phát triển hợp tác xã theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong các khâu: tổ chức sản xuất, quản trị hợp tác xã, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy vai trò của hợp tác xã trong kết nối tiêu thụ sản phẩm, từng bước đưa sản phẩm của hợp tác xã trên địa bàn tham gia vào chuỗi cung ứng toàn quốc và xuất khẩu, xây dựng cụm liên kết ngành nghề giữa hợp tác xã với doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu.../.
