Mở đầu Lễ hội là nghi lễ tế thần sông nước với ý nghĩa cầu mong một năm mới mưa thuận, gió hòa, không xảy ra thiên tai, lũ lụt để người dân yên tâm lao động sản xuất và gắn bó với nghề sông nước. Ngay sau lễ tế thần sông nước là phần tranh tài sôi nổi của các đội đua. Lễ hội đua thuyền năm nay có sự tham gia của 9 đội đua, bao gồm 6 đội thuộc các đơn vị trong thị xã Mường Lay và 3 đội khách mời đến từ huyện Mường Chà (Điện Biên), huyện Nậm Nhùn (Lai Châu) và huyện Quỳnh Nhai (Sơn La). Các đội sẽ tham gia thi đua thuyền đuôi én với đường đua dài 1.000m trên lòng hồ thủy điện sông Đà.
Lễ hội đua thuyền đuôi én được phục dựng từ năm 2015, từ đó đến nay đã trở thành hoạt động văn hóa thường niên của thị xã Mường Lay vào ngày đầu tiên của năm mới. Hoạt động đua thuyền được bắt nguồn từ tập quán sinh sống của đồng bào Thái trắng ở thị xã Mường Lay, vốn sinh sống bằng nghề trồng lúa nước và đánh bắt tôm, cá trên dòng sông Đà.
Thông qua lễ hội nhằm góp phần tiếp tục đẩy mạnh phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" và "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại". Đây là dịp để các đội đua thuyền của thị xã và các huyện giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết, góp phần quảng bá mảnh đất, con người Mường Lay, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống.
Thị xã Mường Lay (tên cũ là thị xã Lai Châu) nằm ở vị trí rất đặc biệt so với những địa phương khác trong cả nước, đây là nơi tụ thủy, hợp luu của sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay. Mường Lay được coi là thủ phủ, là trung tâm văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, với chứng tích là khu dinh thự của ông "vua" Thái Đèo Văn Long vẫn nằm đó bên bờ con sông Đà. Trong quá trình phát triển, vùng đất này đã trải qua nhiều biến cố lớn trong lịch sử. Từ năm 2004, những cư dân sinh sống trên mảnh đất này đã phải di dời lên để nhường chỗ cho lòng hồ thủy điện Sơn La. Từ năm 2011, khi thủy điện Sơn La dẫn dòng, đóng đập tích nước thì Mường Lay trở thành một trong những thị xã đẹp nhất cả nước với những dãy phố nhà sàn lợp mái đá đen quần tụ, nằm san sát soi bóng bên bờ lòng hồ thủy điện.
Lễ hội đua thuyền đuôi én năm 2020 diễn ra trong 2 ngày (31/12/2019 - 1/1/2020). Trong khuôn khổ Lễ hội còn có các hoạt động trưng bày, triển lãm các sản phẩm truyền thống, thi đấu các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian.
Xuân Tư - Xuân Tiến
