Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.
“Hạ Long cạn” nơi miền sơn cước thức giấc
Người ta vẫn gọi Thượng Lâm bằng cái tên đầy gợi mở - “Hạ Long cạn giữa đại ngàn”. Cách ví von ấy không chỉ để nói về vẻ đẹp kỳ vĩ của núi non, mà còn là sự kết tinh của cả một không gian sơn thủy hữu tình, nơi núi và nước quyện hòa, tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa hùng tráng, vừa mềm mại, nên thơ.
Từ bến Thủy, những con thuyền nhỏ đưa du khách lướt nhẹ trên mặt hồ rộng hơn 8.000 ha, mở ra trước mắt một thế giới hoàn toàn khác. Những vạt rừng nguyên sinh in bóng xuống làn nước phẳng lặng, từng mảng núi đá vôi nhô lên như những hòn đảo giữa biển trời xanh thẳm. Xa xa, những bản làng của đồng bào Tày, Dao, Mông nép mình bên sườn núi, khói lam chiều bảng lảng, tạo nên một khung cảnh vừa bình yên, vừa đậm chất thi ca.
Giữa không gian ấy, truyền thuyết về 99 ngọn núi vẫn được người già kể lại bên bếp lửa mỗi đêm. Tương truyền, đàn phượng hoàng từng bay về đây làm tổ, mỗi con đậu trên một ngọn núi. Nhưng chỉ có 99 ngọn đủ chỗ, một con còn lại đành bay đi, để lại nỗi tiếc nuối và câu chuyện kỳ bí lưu truyền đến hôm nay. Chính những dãy núi với dáng hình khác biệt, khi mềm mại, khi sừng sững, đã tạo nên một quần thể cảnh quan độc đáo, như một bức điêu khắc khổng lồ của thiên nhiên.
Một điểm nhấn không thể bỏ qua là Cọc Vài Phạ, nơi gắn với truyền thuyết chàng Tài Ngào đắp đập cứu dân. Giữa không gian bao la của núi rừng, khối đá vôi sừng sững ấy hiện lên như một dấu tích của thời gian, vừa mang vẻ đẹp tự nhiên, vừa chất chứa những lớp trầm tích văn hóa của cộng đồng cư dân bản địa.
Ở Thượng Lâm, mỗi bước chân như chạm vào một câu chuyện, mỗi góc nhìn lại mở ra một miền cảm xúc. Thiên nhiên không chỉ đẹp để ngắm, mà còn đủ sức níu giữ, khiến người ta muốn quay lại, để được một lần nữa thả mình giữa không gian mênh mang của núi và nước.
Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Bí thư Đảng ủy xã Thượng Lâm, chính sự hài hòa giữa thiên nhiên và đời sống cộng đồng đã tạo nên sức hút riêng cho vùng đất này. “Thượng Lâm không chỉ có cảnh quan đẹp mà còn có chiều sâu văn hóa. Chúng tôi xác định phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn bản sắc, giữ gìn môi trường tự nhiên, để mỗi du khách đến đây không chỉ tham quan mà còn cảm nhận được hồn cốt của vùng đất”, ông Hòa chia sẻ.
Trải nghiệm nguyên sơ và bản sắc văn hóa giữa lòng di sản
Thác Khuổi Nhi tuôn chảy giữa thảm rừng nguyên sinh, mang vẻ đẹp nguyên sơ, mát lành giữa đại ngàn Thượng Lâm. Ảnh: TTXVN phát
Nếu vẻ đẹp của Thượng Lâm níu chân du khách ngay từ ánh nhìn đầu tiên, thì những trải nghiệm nơi đây lại là điều khiến người ta nhớ mãi. Không cần những khu vui chơi hiện đại, chính sự nguyên sơ của thiên nhiên và sự chân thành của con người đã làm nên sức hấp dẫn riêng có.
Đã nhiều lần đi du lịch vùng núi phía Bắc, nhưng khi đặt chân đến Hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình, chị Nguyễn Huyền Trang, du khách đến từ Hà Nội không giấu được sự ngạc nhiên: “Tôi từng nghĩ những nơi như thế này chỉ có ở phim hoặc ảnh. Nhưng khi trực tiếp ngồi trên thuyền, nhìn núi non soi bóng xuống mặt nước, cảm giác rất bình yên. Ở đây không đông đúc, không ồn ào, đúng nghĩa là nơi để nghỉ ngơi và chậm lại”.
Men theo những con suối nhỏ, du khách sẽ bắt gặp thác Khuổi Nhi - nơi dòng nước trắng xóa đổ xuống từ độ cao hàng chục mét, len lỏi qua những tảng đá phủ rêu xanh. Thác trải dài gần 3 km với nhiều tầng nước nối tiếp nhau, tạo thành một bản hòa âm sống động của núi rừng. Đứng dưới chân thác, lắng nghe tiếng nước reo, cảm nhận làn hơi mát lạnh lan tỏa, mọi mệt mỏi dường như tan biến.
Không chỉ có Khuổi Nhi, những điểm đến như thác Nặm Me, động Song Long hay hang Khuổi Pín cũng góp phần tạo nên một hệ sinh thái du lịch phong phú. Với những ai ưa khám phá, chèo kayak trên lòng hồ hay len lỏi qua những khe núi đá vôi sẽ là trải nghiệm khó quên. Còn với những người thích sự tĩnh lặng, chỉ cần ngồi trên thuyền, thả hồn theo làn nước, cũng đủ để cảm nhận hết vẻ đẹp của vùng đất này.
Nhưng có lẽ, điều làm nên “linh hồn” của Thượng Lâm chính là đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc nơi đây. Khi hoàng hôn buông xuống, du khách có thể nghỉ lại trong những ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày, quây quần bên bếp lửa, lắng nghe tiếng đàn tính réo rắt hòa cùng điệu hát Then ngân nga. Những làn điệu dân ca như kể lại câu chuyện của núi rừng, của con người, của những mùa vụ nối dài qua năm tháng.
Ẩm thực Thượng Lâm cũng mang đậm dấu ấn của núi rừng. Từ những món ăn giản dị như cá suối nướng, thịt trâu khô, đến hương vị nồng ấm của rượu ngô, tất cả đều được chế biến theo cách truyền thống, giữ trọn vị nguyên sơ. Đó không chỉ là món ăn, mà còn là cách người dân gửi gắm tình cảm, sự hiếu khách đến mỗi vị khách phương xa.
Những năm gần đây, cùng với việc được công nhận là danh thắng cấp quốc gia, Thượng Lâm từng bước đầu tư hạ tầng, phát triển hệ thống homestay, dịch vụ du lịch cộng đồng. Sự đổi thay ấy không làm mất đi vẻ mộc mạc vốn có, mà ngược lại, càng làm nổi bật hơn giá trị của thiên nhiên và văn hóa bản địa.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Hòa, thời gian tới, địa phương tiếp tục chú trọng phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng dịch vụ nhưng vẫn giữ nguyên nét mộc mạc vốn có. “Điều chúng tôi mong muốn là mỗi du khách đến rồi sẽ quay lại, không chỉ vì cảnh đẹp mà vì tình người Thượng Lâm”, ông Hòa nhấn mạnh.
Trong dòng chảy phát triển chung, Thượng Lâm đang dần khẳng định vị thế là một điểm đến giàu tiềm năng của du lịch Tuyên Quang. Không chỉ là nơi để tham quan, nghỉ dưỡng, vùng đất này còn là không gian để trải nghiệm, để lắng nghe và để hiểu hơn về mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Và rồi, khi rời Thượng Lâm, điều còn đọng lại không chỉ là những bức ảnh đẹp hay những chuyến đi đáng nhớ, mà còn là cảm giác bình yên rất khó gọi tên. Ở nơi ấy, giữa núi non trùng điệp và mặt nước mênh mang, thiên nhiên vẫn đang thì thầm những câu chuyện của riêng mình - những câu chuyện đủ sâu lắng để khiến bất cứ ai một lần ghé qua cũng mang theo trong tim một nỗi nhớ dịu dàng, như nhớ về một miền cổ tích giữa đời thực./.
