Khôi phục Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu ở Hy Cương sau 19 năm gián đoạn

Khôi phục Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu ở Hy Cương sau 19 năm gián đoạn

Ngày 28/2, chính quyền và nhân dân xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ, tổ chức khôi phục Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu sau 19 năm gián đoạn, thu hút đông đảo cán bộ, nhân dân và du khách thập phương.

le4-28226.jpg
Lấy lửa thiêng từ đền là nghi lễ mở đầu cho các hoạt động chính của lễ hội. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu được ra đời ở làng cổ Gia Ninh, xã Thanh Đình (nay là xã Hy Cương) là lễ hội tín ngưỡng phồn thực nông nghiệp, thể hiện ước nguyện của cộng đồng về mùa màng bội thu và sự sinh sôi nảy nở. Trước kia, lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 3 - 4 tháng Giêng với những cổ tục đặc sắc như rước ông Giải, rước ông Khiu, bà Khiu. Trải qua thời gian, Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu đã bị mai một. Để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, UBND xã Hy Cương tổ chức khôi phục Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu vào năm Bính Ngọ 2026. Lễ hội diễn ra ngày 27 - 28/2.

Thực hiện nghi lễ phồn thực tại Oa Nhà Nít (một địa điểm tại xã Hy Cương) tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, gắn với tín ngưỡng cầu mùa của cư dân nông nghiệp. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Thực hiện nghi lễ phồn thực tại Oa Nhà Nít (một địa điểm tại xã Hy Cương) tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, gắn với tín ngưỡng cầu mùa của cư dân nông nghiệp. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Lễ hội gồm hai phần. Ở phần lễ, nghi thức tế nam quan tại đình Thanh Đình là một nội dung trọng tâm của Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu. Ban tế gồm 13 cụ cao niên trong xã, đều từ 60 tuổi trở lên, có sức khỏe, minh mẫn, đức độ, gia đình chấp hành tốt chủ trương, chính sách, không vướng tang chế, vợ chồng song toàn, con cháu nền nếp. Trong đó, 1 cụ giữ vai trò Chủ tế, đồng thời là ông Khiu, am hiểu nghi lễ, gia phong mẫu mực.

Bà Khiu do một thiếu niên nam 13 - 16 tuổi đóng giả, được giữ kín danh tính theo tục lệ làng Thanh Đình; khi rước che khăn đỏ, có người hộ giá. Ba ông Giải được làm bằng tre bánh tẻ dài 7 - 9m, tạo hình rồng, trang trí giấy ngũ sắc, kèm hình tôm, cá, rùa… mang đậm sắc thái tín ngưỡng dân gian.

Nghi thức rước Ông Khiu, Bà Khiu. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Nghi thức rước Ông Khiu, Bà Khiu. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Đoàn rước được tổ chức theo trình tự truyền thống, mở đầu là đội múa lân khai lộ, xua tà khí, rước tài lộc. Tiếp đến là đội cờ, trống chiêng vang vọng, tạo khí thế hào hùng và linh thiêng. Đội múa sênh tiền, chấp kích - bát bửu tôn vinh uy quyền thần thánh, gửi gắm ước vọng bình an. Theo sau là các kiệu lễ vật, kiệu bát cống rước Thành hoàng, kiệu ông Khiu, bà Khiu, ông Giải, thể hiện niềm tin tâm linh và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”…

Phần hội với nhiều hoạt động phong phú đã thu hút hàng nghìn người dân trong tỉnh tham gia với các trò chơi dân gian truyền thống, hoạt động thể thao, văn nghệ… tạo nên bầu không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu Xuân.

Theo tục lệ dân gian, Ông Khiu - Bà Khiu là hai nhân vật linh thiêng được cộng đồng lựa chọn kỹ lưỡng để hóa thân trong lễ hội, thường là những người có gia đình hòa thuận, phẩm hạnh tốt, được dân làng tín nhiệm. Bà Khiu khi tham gia nghi lễ thường che mặt bằng tấm mạng vải, thể hiện sự kín đáo, trang nghiêm và yếu tố linh thiêng trong tín ngưỡng dân gian. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Theo tục lệ dân gian, Ông Khiu - Bà Khiu là hai nhân vật linh thiêng được cộng đồng lựa chọn kỹ lưỡng để hóa thân trong lễ hội, thường là những người có gia đình hòa thuận, phẩm hạnh tốt, được dân làng tín nhiệm. Bà Khiu khi tham gia nghi lễ thường che mặt bằng tấm mạng vải, thể hiện sự kín đáo, trang nghiêm và yếu tố linh thiêng trong tín ngưỡng dân gian. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Bà Nguyễn Thu Hiền, Chủ tịch UBND xã Hy Cương nhấn mạnh, Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần bồi đắp đạo lý ‘Uống nước nhớ nguồn’ của dân tộc. Việc khôi phục lễ hội sau 19 năm gián đoạn thể hiện quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương trong gìn giữ, trao truyền và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống. Quá trình khôi phục lễ hội được triển khai thận trọng, dựa trên cơ sở tư liệu, hồ sơ di tích và tham vấn ý kiến các nhà nghiên cứu, cơ quan chuyên môn. Địa phương đã tổ chức hội thảo, lấy ý kiến rộng rãi trong cộng đồng dân cư nhiều lần để thống nhất phương án phục dựng, bảo đảm giữ gìn tối đa các giá trị cốt lõi của lễ hội truyền thống.

Lễ hội được tái hiện với đầy đủ các nghi thức tiêu biểu như: Nghi thức rước ông Khiu, bà Khiu gắn với tục hèm mang yếu tố tín ngưỡng phồn thực; nghi lễ bái vọng; nghi lễ chạy quân; nghi lễ rước và hóa ông Giải; nghi lễ cầu mùa trên giàn Khiu…Mỗi nghi lễ đều chứa đựng tầng sâu biểu tượng về ước vọng sinh sôi, no đủ, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Phần hội với các màn diễn xướng dân gian đặc sắc, nghi thức rước Ông Giải, cờ Kim Ngưu và hoạt động bắt cá truyền thống diễn ra sôi nổi, thu hút đông người dân và du khách tham dự. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Phần hội với các màn diễn xướng dân gian đặc sắc, nghi thức rước Ông Giải, cờ Kim Ngưu và hoạt động bắt cá truyền thống diễn ra sôi nổi, thu hút đông người dân và du khách tham dự. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN

Việc khôi phục lễ hội không chỉ dừng lại ở ý nghĩa bảo tồn nguyên gốc các giá trị truyền thống mà còn mở ra hướng phát huy di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh. UBND xã Hy Cương đặt mục tiêu từng bước hoàn thiện hồ sơ, đề nghị UBND tỉnh Phú Thọ xem xét, trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia khi đủ điều kiện. Địa phương sẽ tiếp tục rà soát, xây dựng kế hoạch tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa đã xuống cấp; nghiên cứu khôi phục các lễ hội truyền thống khác bị gián đoạn như Lễ hội Hạ điền đình Cổ Tích, Lễ hội Cầu đãi bách thần tại đình Hạ, đình Thượng, Chu Hóa… qua đó góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa vùng Đất Tổ./.

Tạ Văn Toàn/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.