Ngày 1/2, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam phối hợp với UBND xã Phan Sơn (Lâm Đồng) tổ chức trao Giấy chứng nhận Hữu cơ cho sản phẩm lúa Mẹ (loại lúa truyền thống của người dân tộc K'ho, Raglai), đồng thời công bố thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm.
Lúa Mẹ là giống lúa truyền thống của người dân tộc K'ho, Raglai ở vùng cao Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng (khu vực huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận cũ) vừa được phục tráng giống, nhân rộng và sản xuất theo hữu cơ. Việc trao Giấy chứng nhận hữu cơ và công bố thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm sẽ tạo tiền đề phát triển sản phẩm địa phương theo hướng bền vững.
Ông Đào Minh Sô, Trưởng bộ môn Chọn tạo giống cây trồng, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam cho biết, năm 2022, từ những hạt lúa Mẹ do các già làng ở xã Phan Sơn cung cấp, ông cùng một số cộng sự bắt tay vào làm quy trình canh tác lúa mẹ tại khu vực làng Phan Lâm cũ (nay là xã Phan Sơn) và đến nay đã hoàn thành quy trình. Theo đặc tính, giống lúa Mẹ có thời gian sinh trưởng trong 6 tháng, nhưng khi được phục tráng và áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác, thời gian sinh trưởng của cây lúa mẹ rút ngắn hơn gần 2 tháng và năng suất khả quan hơn.
Năm 2024, hộ ông Nguyễn Văn Chung, ở xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng đã bắt tay vào trồng lúa Mẹ theo mô hình canh tác hữu cơ trên diện tích 2ha và bước đầu cho kết quả khả quan. Tiếp tục trong năm 2025, ông Chung đã mở rộng diện tích lên gần 5ha ở khu vực làng Phan Lâm cũ.
Ông Chung cho biết, với những kết quả đạt được, hiện nay ông đã vận động bà con mở rộng diện tích trồng lúa Mẹ gần 10ha, sản phẩm làm ra được Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bách Mộc bao tiêu. Với đồng bào Raglai và K’ho ở xã Phan Sơn, hạt lúa Mẹ được quý như "hạt vàng". Giống lúa Mẹ có sức sống mạnh mẽ, hạt gạo có màu trắng sữa và khi nấu cơm, hạt gạo sẽ nở to, xốp, có vị ngọt, thơm đặc trưng vùng núi rừng.
Ông Mai Hồng Đăng, Chủ tịch UBND xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng cho biết, lúa Mẹ không chỉ là đặc sản bản địa mà còn mang những giá trị truyền thống gắn liền với đời sống tâm linh của đồng bào nơi đây. Việc trao Giấy chứng nhận hữu cơ và thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm mang lại nhiều niềm vui cho đồng bào trước cơ hội mở rộng sản xuất giống lúa này./.