Những ngôi nhà trình tường ở Lạng Sơn dần mai một

Những ngôi nhà trình tường ở Lạng Sơn dần mai một
Nếp nhà cổ - dấu ấn thời gian
 
Trao đổi với cô giáo Đổng Thị Hiền, hướng dẫn đề tài “Bước đầu nghiên cứu về nhà trình tường của người Tày - Nùng ở xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn”, chị cho biết: xã Hữu Khánh hiện vẫn bảo tồn được khoảng gần 100 ngôi nhà trình tường bằng đất của các hộ đồng bào Tày và Nùng. Đặc biệt, tại các thôn Bản Khiếng, thôn Khòn Thống hiện vẫn còn giữ được khoảng 70 ngôi nhà trình tường, kiểu nhà trệt và nhà 2 tầng, mái lợp ngói âm dương rêu phong mang nét đẹp thâm trầm, cổ kính. Có những ngôi nhà “tuổi đời” đã lên tới cả trăm năm, được xây dựng với kỹ thuật cầu kỳ, lối kiến trúc xưa cũ như nhà của gia đình ông Chu Văn Xem, ông Nông Văn Toàn…
 
Nhà trình tưởng thôn Bản Khiếng, xây dựng năm 1993.
Nhà trình tưởng thôn Bản Khiếng, xây dựng năm 1993.

Ngôi nhà của ông Chu Văn Xem, dân tộc Nùng ở thôn Bản Khiếng được xây dựng với kiến trúc 2 tầng. Nhà dài khoảng 9 m, rộng 6,6 m, cao 3,7 m, được thiết kế gồm 3 ngăn: ngăn ngoài cùng là phòng khách; ngăn thứ hai là gian tiếp nối giữa phòng khách và buồng ngủ, ngăn trong cùng là buồng ngủ. Phần cửa buồng được thiết kế theo hình vòm khá mềm mại. Để xây dựng hoàn thiện ngôi nhà này, những người thợ đã sử dụng khoảng 62 m3 đất nén chặt. Kỹ thuật trình tường cũng được chuẩn bị rất cầu kỳ, phức tạp. Trong nhà trình tường, bà con dùng gỗ ngâm lâu ngày để ngăn cách tầng một và tầng hai, vì vậy, dù trải qua hàng trăm năm nhưng sàn những ngôi nhà này vẫn vững chắc.
 
Ngoài đất trình còn phải dùng rất nhiều đá suối làm nền, nền có kê cao và vững chắc thì nhà mới bền chắc. Ở Bản Khiếng, có những ngôi nhà được xếp đá suối cao hơn 1 m. Để xây dựng một ngôi nhà trình tường, từ khâu chuẩn bị đất, nhào đất, tiến hành trình tường đều rất công phu, thời gian hoàn thiện một ngôi nhà phải từ 1 - 3 tháng. “Một ngôi nhà trình tường tốt thì phải đảm bảo tường ngôi nhà không bị ngấm nước trong mùa mưa. Nhà phải chống được gió, ấm áp trong mùa đông, còn mùa hè thì chống được nóng và đảm bảo mát mẻ”, ông Toàn giải thích.
Nhà trình tường có kiến trúc đẹp hai tầng ở thôn Khòn Thống.
Nhà trình tường có kiến trúc đẹp hai tầng ở thôn Khòn Thống.
Những nếp nhà trình tường đã gắn bó với đồng bào các dân tộc Tày, Nùng ở Lộc Bình hàng trăm năm nay. Tuy nhiên, một thực tế đáng buồn là nhiều ngôi nhà trình tường cổ ở đây đang trong tình trạng xuống cấp, hư hại. Nhiều ngôi nhà do thời gian xây dựng đã quá lâu nên mái ngói bị nứt, mưa dột, tường lở và có nguy cơ sụp đổ khi trời mưa kéo dài. Ở trong những ngôi nhà xuống cấp như vậy, bà con rất bất an nên nhiều hộ gia đình đã phải phá đi những ngôi nhà trình tường cũ nát đầy kỷ niệm để xây nhà mới bằng gạch bê tông.
Ngôi nhà của ông Xem tuy vẫn còn nguyên vẹn nhưng gia đình ông cũng đã xây thêm một ngôi nhà mới bằng gạch bê tông bên cạnh để ở. Ngôi nhà trình tường chỉ dùng để đựng thóc lúa và đồ đạc. Còn nhà của ông Nông Văn Toàn, trưởng thôn Bản Khiếng thì đã thay thế mái ngói âm dương bằng ngói tây, tường xây bằng gạch sống. Chuồng trại nuôi lợn, gà và tường rào cũng đều được xây lại bằng gạch.
Vẻ đẹp cổ kính của những ngôi nhà trình tưởng.
Vẻ đẹp cổ kính của những ngôi nhà trình tưởng.

Ông Hoàng Văn Van, Trưởng thôn Khòn Thống cho biết: “Kỹ thuật dựng nhà trình tường của người Tày, Nùng thôn Khòn Thống rất cao. Những ngôi nhà của chúng tôi đảm bảo thẩm mỹ và truyền thống văn hóa. Tuy nhiên do nhu cầu sinh hoạt, hiện nay cả thôn có 131 hộ thì chỉ còn hơn 30 nhà giữ lại được nhà trình tường. Bảo tồn nhà trình tường là rất cần thiết”.
 
Còn cô giáo Đổng Thị Hiền chia sẻ: “Sẽ thật đáng buồn nếu một ngày nào đó, con cháu người Tày, Nùng của chúng tôi hỏi: Nhà trình tường của người Tày - Nùng là nhà như thế nào? Vì lẽ đó mà trong suốt 4 năm, tôi đã chú ý chụp lại những tấm ảnh về các ngôi nhà trình tường ở Lộc Bình để mong giữ lại được bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Tày, Nùng”.
Một ngôi nhà trình tưởng bỏ hoang.
Một ngôi nhà trình tưởng bỏ hoang.

Để bảo tồn nhà trình tường truyền thống, ông Nông Văn Cao, Phó Chủ tịch UBND xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình cho biết: “Cách đây vài năm, các cơ quan chức năng của tỉnh Lạng Sơn đã triển khai một dự án về bảo tồn nhà trình tường cổ ở Hữu Khánh để phục vụ du lịch, nhưng sau khi khảo sát thực tế tại xã, dự án đến nay vẫn chưa được triển khai…”.

Hiện nay, nhân dân và chính quyền địa phương đang mong muốn các cơ quan chức năng sớm vào cuộc, nghiên cứu tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhằm bảo tồn những ngôi nhà trình tường trước nguy cơ mai một.

Theo Langvietonline.vn

Có thể bạn quan tâm

Tiết học nơi biên cương vun đắp tình yêu Tổ quốc

Tiết học nơi biên cương vun đắp tình yêu Tổ quốc

Đồn Biên phòng Tùng Vài (Tuyên Quang) phối hợp với trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Tả Ván (xã Tùng Vài) vừa tổ chức hoạt động trải nghiệm “Tiết học biên cương” dành cho học sinh vùng biên.

Đại ngàn Pù Huống - 'Kho báu xanh' miền Tây xứ Nghệ

Đại ngàn Pù Huống - 'Kho báu xanh' miền Tây xứ Nghệ

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống được ví như “lá phổi xanh” của vùng Bắc Trung Bộ khi lưu giữ hệ sinh thái rừng hơn 46.460 ha; trong đó, hơn 40.150 ha là rừng đặc dụng cùng nguồn tài nguyên đa dạng sinh học phong phú bậc nhất Nghệ An.

Phường Buôn Ma Thuột: Kiểm tra, sát hạch đợt 2 đối với người hoạt động không chuyên trách

Phường Buôn Ma Thuột: Kiểm tra, sát hạch đợt 2 đối với người hoạt động không chuyên trách

Liên quan đến thông tin “UBND phường Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) chậm trễ hồ sơ: Liệu có 'tước' đi cơ hội của người lao động?” mà phóng viên TTXVN đã phản ánh, ngày 22/5, Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk cho biết, tỉnh sẽ tổ chức kiểm tra, sát hạch đợt 2 đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã trước ngày 1/7/2025 đảm bảo tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.

Phú Thọ: Chủ động phòng dịch, giảm thiệt hại trong chăn nuôi

Phú Thọ: Chủ động phòng dịch, giảm thiệt hại trong chăn nuôi

Ngày 22/5, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ tổ chức Hội nghị triển khai công tác phòng chống dịch bệnh động vật; kê khai, cấp mã số định danh cơ sở chăn nuôi và các giải pháp phát triển chăn nuôi, thủy sản nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh. Qua đó, tăng cường triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa, kiểm soát, xử lý kịp thời các ổ dịch phát sinh, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người chăn nuôi.

Bản Khun - Làng du lịch hạnh phúc giữa đại ngàn

Bản Khun - Làng du lịch hạnh phúc giữa đại ngàn

Giữa tầng tầng núi đá và những cánh rừng xanh thẳm của xã Bằng Lang, tỉnh Tuyên Quang, Bản Khun hiện lên như một khoảng lặng dịu dàng của miền sơn cước. Không ồn ào, náo nhiệt, bản làng nhỏ nép mình bên những thửa ruộng bậc thang và dòng suối mát, mang theo vẻ đẹp nguyên sơ cùng nhịp sống chậm rãi hiếm nơi nào còn giữ được.

Thiêng liêng hành trình đi tìm đồng đội nơi biên giới

Thiêng liêng hành trình đi tìm đồng đội nơi biên giới

Hơn 40 năm sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, trên những dãy núi đá tai mèo cheo leo nơi biên cương Tuyên Quang vẫn còn hơn 2.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Dẫu chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình đưa các anh trở về với đất mẹ vẫn đang được những người lính hôm nay lặng thầm tiếp nối giữa núi cao, vực sâu và đại ngàn biên giới.

Thăm, chúc mừng Tết Roya Haji của đồng bào Chăm An Giang

Thăm, chúc mừng Tết Roya Haji của đồng bào Chăm An Giang

Nhân dịp Tết Roya Haji của đồng bào Chăm theo đạo Islam tỉnh An Giang năm 2026, ngày 21/5, lãnh đạo tỉnh và Uỷ ban MTTQ VN tỉnh An Giang cùng đoàn công tác đã đến thăm, chúc mừng, tặng quà Ban quản trị Thánh đường Jamiul Mukminin (xã Vĩnh Hanh), Ban quản trị Thánh đường Jamiul Aman (xã Mỹ Đức) và các vị chức sắc, chức việc, gia đình chính sách, người có uy tín trong đồng bào dân tộc Chăm trên địa bàn 2 xã.

Mưa lớn liên tục gây thiệt hại lớn tại Lạng Sơn

Mưa lớn liên tục gây thiệt hại lớn tại Lạng Sơn

Mưa lớn liên tục kéo dài những ngày gần đây đã gây thiệt hại lớn trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Chính quyền địa phương cùng cơ quan chức năng đang tập trung khắc phục hậu quả thiên tai, giúp nhân dân ổn định cuộc sống...

Điểm tựa của người dân tại vùng biên cương, hải đảo

Điểm tựa của người dân tại vùng biên cương, hải đảo

Trong những năm qua, nhiều chương trình hiệu quả, thiết thực đã được triển khai ở vùng biên giới hải đảo, giúp người dân ổn định cuộc sống, giảm nghèo bền vững và tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền. Theo Đại tá Hoàng Văn Mẫn, Chính ủy Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng, thông qua các chương trình, vai trò tham mưu, đề xuất của Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng được phát huy ngay từ cơ sở.

Ấm tình đoàn kết trong dịp Tết Roya Haji của đồng bào Chăm An Giang​

Ấm tình đoàn kết trong dịp Tết Roya Haji của đồng bào Chăm An Giang​

Nhân dịp Tết Roya Haji của đồng bào Chăm theo đạo Islam tỉnh An Giang năm 2026, sáng 21/5, bà Trần Thị Thanh Hương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh An Giang cùng đoàn công tác của tỉnh đã đến thăm, chúc mừng, tặng quà Ban quản trị Thánh đường Jamiul Mukminin (xã Vĩnh Hanh), Ban quản trị Thánh đường Jamiul Aman (xã Mỹ Đức) và các vị chức sắc, chức việc, gia đình chính sách, người có uy tín trong đồng bào dân tộc Chăm trên địa bàn 2 xã.

Đắk Lắk sớm khắc phục hư hỏng tuyến đường xuống cấp nghiêm trọng

Đắk Lắk sớm khắc phục hư hỏng tuyến đường xuống cấp nghiêm trọng

Tuyến đường ĐT649 nối từ xã Tuy An Nam, xã Ô Loan đến xã Tuy An Đông (tỉnh Đắk Lắk) nhiều năm qua “oằn mình” vì xe công trình hoạt động xuyên suốt, nay đã trở nên xuống cấp nghiêm trọng. Cuộc sống của người dân sinh sống hai bên tuyến đường này cũng bị ảnh hưởng do khói bụi trên đường.

Gia Lai thúc tiến độ các khu tái định cư vùng nguy cơ cao trước mùa mưa bão

Gia Lai thúc tiến độ các khu tái định cư vùng nguy cơ cao trước mùa mưa bão

Trước mùa mưa bão năm 2026, tỉnh Gia Lai đang tập trung đẩy nhanh tiến độ hạ tầng kỹ thuật các khu tái định cư tập trung. Trong số đó, hai dự án sắp xếp, ổn định dân cư tại xã Ia Dreh và xã Ia Tul đang được dồn lực triển khai để ổn định cuộc sống cho gần 300 hộ dân vùng nguy cơ thiên tai cao.

Tranh thủ từng giờ đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành trường học ở xã biên giới

Tranh thủ từng giờ đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành trường học ở xã biên giới

Tỉnh Lâm Đồng đang khẩn trương triển khai xây dựng 5 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã Thuận An, Quảng Trực, Đắk Wil, Thuận Hạnh và Tuy Đức. Đây là hoạt động thiết thực nhằm tạo điều kiện học tập thuận lợi cho học sinh vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là con em đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới phía Tây.

Nước sạch về bản, người dân vùng cao khép lại nỗi lo ô nhiễm

Nước sạch về bản, người dân vùng cao khép lại nỗi lo ô nhiễm

Từng phải sử dụng nguồn nước tự nhiên có dấu hiệu ô nhiễm, nhiều hộ dân ở xã vùng cao Quản Bạ (Tuyên Quang) luôn thấp thỏm và lo ngại ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày. Trước thực trạng đó, việc đầu tư, đưa vào vận hành công trình cấp nước sạch không chỉ giúp người dân vùng cao có nguồn nước hợp vệ sinh mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh tại địa phương.

Phụ nữ Mông đưa thổ cẩm truyền thống vươn ra thị trường

Phụ nữ Mông đưa thổ cẩm truyền thống vươn ra thị trường

Giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày, ở vùng núi Pà Cò của tỉnh Phú Thọ, những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông vẫn được gìn giữ bền bỉ qua đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu không chỉ là trang phục thường ngày mà còn là kết tinh của lao động, ký ức và bản sắc dân tộc được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Gia Lai: Số hóa cảng cá, nâng tầm chuỗi giá trị cá ngừ

Gia Lai: Số hóa cảng cá, nâng tầm chuỗi giá trị cá ngừ

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, ông Nguyễn Tuấn Thanh cho biết, sắp tới, tỉnh sẽ tiến hành triển khai đầu tư xây dựng Cảng cá thông minh Tam Quan (kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá). Đây sẽ là cảng cá thông minh, góp phần đưa Gia Lai trở thành tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân trong giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Công an vùng cao giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai

Công an vùng cao giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai

Những ngày gần đây (từ ngày 18 đến 20/5) do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài tại nhiều địa bàn vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, một số khu vực xuất hiện nguy cơ sạt lở đất, lũ quét cục bộ, gây ảnh hưởng đến đời sống, giao thông và hoạt động sản xuất của người dân.

Mưa lớn tại Tuyên Quang gây thiệt hại 5 tỷ đồng

Mưa lớn tại Tuyên Quang gây thiệt hại 5 tỷ đồng

Đêm 18/5 và sáng 19/5, trên địa bàn tỉnh có mưa rào và dông rải rác; lượng mưa phổ biến từ 10-40mm. Riêng khu vực phía Tây và thung lũng ven sông Lô có mưa vừa, mưa to và rải rác có dông, cục bộ có mưa rất to; lượng mưa phổ biến từ 30-70mm, một số nơi trên 150mm như: Việt Lâm 310mm, Bản Ngần (Việt Lâm) 275mm, Trung Thành (Linh Hồ) 189mm, Tân Lập (Tân Quang) 172mm, Xuân Minh (Thông Nguyên) 155mm, Đồng Tâm 152mm, Hồ Thầu 150mm...

Gỡ 'nút thắt' nhân sự hệ thống khuyến nông cộng đồng

Gỡ 'nút thắt' nhân sự hệ thống khuyến nông cộng đồng

Trước những biến động từ quá trình hợp nhất các đơn vị hành chính, hệ thống khuyến nông cơ sở tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và Tp. Cần Thơ nói riêng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về mặt cơ chế, chính sách và bố trí nhân sự. Để bảo đảm vai trò cầu nối chuyển giao khoa học kỹ thuật đến với nông dân, ngành nông nghiệp đang khẩn trương triển khai các giải pháp kiện toàn bộ máy; trong đó đẩy mạnh mô hình khuyến nông cộng đồng gắn với xã hội hóa.

Đồng Nai: Hiến đất làm đường, mở cơ hội phát triển bền vững

Đồng Nai: Hiến đất làm đường, mở cơ hội phát triển bền vững

Những ngày này, trên các tuyến đường đang được mở rộng tại xã Tân Lợi, thành phố Đồng Nai, không khí thi công diễn ra khẩn trương. Máy móc hoạt động liên tục, người dân tự giác chặt bỏ cây trồng, tháo dỡ hàng rào, vật kiến trúc để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Điều đáng ghi nhận là phần lớn diện tích đất phục vụ các dự án đều do người dân tự nguyện hiến tặng với mong muốn quê hương có thêm những tuyến đường rộng mở, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Đảm bảo nước sinh hoạt hợp vệ sinh cho học sinh vùng cao

Đảm bảo nước sinh hoạt hợp vệ sinh cho học sinh vùng cao

Nhiều trường học vùng cao tại tỉnh Điện Biên đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt mỗi mùa khô. Trước thực tế này, chính quyền địa phương và các nhà trường đang nỗ lực huy động nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nguồn nước sạch cho thầy và trò.

Giải ngân mới hơn 7%, Đắk Lắk đối mặt áp lực hoàn thành kế hoạch

Giải ngân mới hơn 7%, Đắk Lắk đối mặt áp lực hoàn thành kế hoạch

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh còn chậm, đến đầu tháng 5/2026 mới đạt hơn 7% kế hoạch. Trong khi đó, việc bồi thường, giải phóng mặt bằng ở một số dự án còn gặp nhiều khó khăn, làm chậm tiến độ thực hiện. Điều này đòi hỏi các cấp, các ngành phải triển khai nhiều giải pháp quyết liệt và hiệu quả hơn trong thời gian tới, nhằm đạt kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công.