Đồng bào Thái “hồi sinh” sau lũ dữ giữa đại ngàn Pù Huống

Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 156 hộ với gần 740 nhân khẩu, đều là dân tộc Thái. Bản này nằm biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã hơn 20 km bằng con đường đất độc đạo vắt lưng chừng núi.

Trong trận lũ ống, lũ quét xảy ra trên suối Nậm Ngân vào cuối tháng 10/2025, bản làng tan hoang, nhiều nhà dân bị sạt lở đất đá, lũ cuốn trôi, ruộng vườn, hoa màu, ao cá bị san lấp, đường giao thông bị chia cắt do sạt lở núi, sụt trượt ta-luy khiến cả bản bị cô lập nhiều ngày. Sau khi lũ dữ đi qua, được sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp trong việc hỗ trợ khắc phục thiên tai, đặc biệt với quyết tâm chung tay xây dựng bản làng của người dân, nhịp sống tại bản Na Ngân đã hồi sinh rõ nét theo chiều hướng tích cực.

Bản làng hồi sinh

ban-na-ngan-nghe-an-6.jpg
Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) nằm trong thung lũng được bao bọc bởi các dãy núi Pù Hiêng, Pà Lượn và rừng đặc dụng Pù Huống. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Bản Na Ngân là 1 trong 3 bản của “vùng trong” của xã miền núi Nga My nằm ẩn sâu, heo hút trong thung lũng trải dài dọc suối Nậm Ngân, thuộc vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống. Bao bọc quanh bản là những dãy núi cao Pù Hiêng, Pà Lượn trùng điệp và những cánh rừng già. Cuối tháng 10/2025, sau trận mưa lớn, lũ ống, lũ dữ xảy ra trên thượng nguồn suối Nậm Ngân quét qua, bản làng Na Ngân từng tan hoang và cô lập nhiều ngày. Đất đá vùi lấp ruộng đồng, suối khoét hàm ếch sát chân bản, điện lưới bị cắt, giao thông chia cắt nhiều ngày. Giữa thung lũng sâu hun hút ấy, cuộc sống của người dân như chùng xuống theo màu xám của núi rừng sau thiên tai. Nhưng rồi Na Ngân đã hồi sinh.

Sau nhiều tháng chờ mong, Trạm biến áp bản Na Ngân được cấp điện trở lại giúp người dân có điện lưới để thắp sáng, sinh hoạt, sản xuất, tiếp cận thông tin qua hệ thống loa đài, tivi. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Sau nhiều tháng chờ mong, Trạm biến áp bản Na Ngân được cấp điện trở lại giúp người dân có điện lưới để thắp sáng, sinh hoạt, sản xuất, tiếp cận thông tin qua hệ thống loa đài, tivi. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ông Lương Văn Ủn, trưởng bản Na Ngân cho biết, khi Trạm biến áp trong bản được cấp điện trở lại trước Tết, ánh sáng đã bừng lên giữa đại ngàn. Trong những ngôi nhà sàn nằm nép dưới chân núi, tiếng ti vi, loa đài lại vang lên sau nhiều tháng im lặng. Trẻ nhỏ háo hức ngồi học dưới ánh điện. Người già quây quần bên hiên nhà cập nhật thông tin từ các thiết bị nghe, nhìn. Với người dân Na Ngân, dòng điện trở lại không chỉ phục vụ sinh hoạt, hỗ trợ sản xuất, phát triển sinh kế mà tạo tiền đề, sức bật và thắp lên niềm tin về một cuộc sống mới.

Diện mạo bản Na Ngân đã có nhiều đổi thay, khởi sắc khi nhiều ngôi nhà sàn truyền thống được sửa chữa, xây tường bao quanh khuôn viên. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Diện mạo bản Na Ngân đã có nhiều đổi thay, khởi sắc khi nhiều ngôi nhà sàn truyền thống được sửa chữa, xây tường bao quanh khuôn viên. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Cùng trưởng bản Lương Văn Ủn dạo quanh bản, chúng tôi không khỏi bất ngờ và ngạc nhiên trước sự phục hồi và đổi thay nhanh chóng sau lũ dữ của bản làng. Những lá cờ Tổ quốc đỏ thắm nối dài theo tuyến đường liên bản, nổi bật giữa màu xanh thẫm của rừng già. Dọc hai bên đường, nhiều ngôi nhà mới đã dựng lên xen kẽ với những nếp nhà sàn truyền thống được sửa sang khang trang, có tường rào bao quanh.

Người dân bản Na Ngân đang mở rộng trang trại chăn nuôi, phát triển kinh tế gia đình. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Người dân bản Na Ngân đang mở rộng trang trại chăn nuôi, phát triển kinh tế gia đình. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ven suối Nậm Ngân, những điểm sạt lở nghiêm trọng đã được gia cố bằng đá và đất đắp. Các bờ kè mới dựng chạy dọc khe suối nhằm tránh sạt lở vào chân bản mỗi mùa mưa lũ. Đặc biệt, những nơi từng ngổn ngang đất đá sau lũ, nay trở thành những bờ xôi ruộng mật, lúa chín trĩu cành, chắc hạt hứa hẹn một mùa vàng trong nay mai. Nhiều diện tích ao cá từng bị lũ san phẳng nay đã được khôi phục, nuôi các loại cá thương phẩm có giá trị kinh tế cao như: cá trắm, trôi, mè...

Nguồn nước từ các khe suối được dẫn về bản nhờ hệ thống ống dẫn, giúp người dân có nước sạch sinh hoạt, giặt giũ hằng ngày. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Nguồn nước từ các khe suối được dẫn về bản nhờ hệ thống ống dẫn, giúp người dân có nước sạch sinh hoạt, giặt giũ hằng ngày. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Bên những bể chứa nước sinh hoạt, chị em phụ nữ đang chăm chỉ giặt giũ. Nhờ nguồn nước sạch từ các khe suối được dẫn về các hộ dân bằng hệ thống ống dẫn, người dân “thỏa sức” sử dụng nguồn nước sạch từ tự nhiên. Trong khu vườn nhỏ sau nhà, phụ nữ lại cần mẫn hái rau, chăm luống. Trẻ em ríu rít tới trường trên con đường sạch sẽ vừa được bà con cùng nhau chỉnh trang. Ngay trong bản 2 tiệm sửa xe máy đã hoạt động trở lại phục vụ người dân từ nhiều tháng qua.

Trẻ em trong bản Na Ngân đang trên đường tới trường. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Trẻ em trong bản Na Ngân đang trên đường tới trường. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Không khó để nhận ra dưới nhiều mái hiên nhà sàn cổ, những giò phong lan rừng được treo lên từ nhiều ngày qua, đung đưa trong gió núi. Ngoài sân, những người đàn ông đang cặm cụi đan chổi, hoặc chế tác cung nỏ chuẩn bị cho hội diễn thể thao của bản.

Trưởng bản Na Ngân, anh Lương Văn Ủn lắp đặt loa phóng thanh tại Nhà văn hóa cộng đồng của bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Trưởng bản Na Ngân, anh Lương Văn Ủn lắp đặt loa phóng thanh tại Nhà văn hóa cộng đồng của bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Buổi chiều, tại Nhà văn hóa cộng đồng, tiếng loa phóng thanh vang lên giữa thung lũng. Người dân tập trung họp bản, trao đổi chuyện làm ăn, sản xuất và giữ gìn bản sắc văn hóa.

Người dân bản Na Ngân họp, sinh hoạt cộng đồng tại Nhà văn hóa cộng đồng của bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Người dân bản Na Ngân họp, sinh hoạt cộng đồng tại Nhà văn hóa cộng đồng của bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ông Vi Văn Tương, bản Na Ngân cho biết, sau những trận mưa lớn vừa qua, 2 điểm sạt lở tại vị trí lưng chừng núi dọc thượng nguồn suối Nậm Ngân đã không còn sụt sạt thêm nữa. Vết trượt đất, cây rừng loang lổ đã dần được cỏ và thảm thực vật đã mọc, phủ lấp trở lại. Dân bản giờ yên tâm hơn, không lo sợ như hồi mới xảy ra lũ ống, lũ quét nữa.

Diện tích ruộng trong thung lũng Na Ngân là “vựa” lương thực của người dân trong bản sau lũ dữ bị tan hoang, đất đá ngổn ngang giờ đã thành bờ xôi, ruộng mật, hứa hẹn cho mùa vàng bội thu. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Diện tích ruộng trong thung lũng Na Ngân là “vựa” lương thực của người dân trong bản sau lũ dữ bị tan hoang, đất đá ngổn ngang giờ đã thành bờ xôi, ruộng mật, hứa hẹn cho mùa vàng bội thu. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ông Lương Tuấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My cho biết, khi lũ dữ đi qua, cấp ủy, chính quyền địa phương đã triển khai lực lượng tiếp cận bản làng, tiếp tế lương thực, thực phẩm cho người dân đảm bảo các gia đình không bị đói, rét. Khi tuyến đường độc đạo vào bản được khai thông, công tác khắc phục hậu quả thiên tai, phục hồi sinh kế được triển khai mạnh mẽ.

Nhiều diện tích ao nuôi cá trước đây bị lũ dữ càn quét, san phẳng giờ đã được phục hồi. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Nhiều diện tích ao nuôi cá trước đây bị lũ dữ càn quét, san phẳng giờ đã được phục hồi. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Hiện nay, ngoài chăn nuôi gia súc, thả cá, cải tạo đất, mở rộng diện tích trồng rau màu, lúa nước người dân còn trồng cây bo bo, dứa mật trên sườn đồi. Nhịp sống và những nét đổi thay ấy là những dấu hiệu khẳng định sự bình yên đã trở lại bản làng, góp phần làm cho Na Ngân từng bước chuyển mình và cũng bớt xa xôi hơn giữa đại ngàn.

Sức dân, tinh thần đoàn kết trên công trình trọng yếu

Những khu vực sạt lở dọc theo khe suối trong bản Na Ngân đã được xây dựng bờ kè đá phòng tránh sạt lở khi mưa có mưa lớn xảy ra. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Những khu vực sạt lở dọc theo khe suối trong bản Na Ngân đã được xây dựng bờ kè đá phòng tránh sạt lở khi mưa có mưa lớn xảy ra. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Chiều ngày 20/5, trưởng bản Na Ngân, ông Lương Văn Ủn vui mừng chia sẻ, trưa cùng ngày, cầu sắt lát ván gỗ dài hơn 20m, rộng 1,5m bắc qua suối Nậm Ngân đoạn khe Hưng đã được dân bản hoàn tất trong trưa cùng ngày. Toàn tuyến đường độc đạo từ bản Na Ngân ra trung tâm xã Nga My có 4 vị trí suối Nậm Ngân cắt ngang, gồm: khe Đền, khe Bống, khe Hưng và khe Tàng Khám; trong đó, tại vị trí khe Hưng là nơi lòng suối Nậm Ngân rộng nhất, dòng chảy mạnh nhất và mực nước có độ sâu sâu nhất.

Nhiều ngôi nhà mới trong bản Na Ngân đã được dựng lên ngay khu vực trung tâm bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Nhiều ngôi nhà mới trong bản Na Ngân đã được dựng lên ngay khu vực trung tâm bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Nguồn kinh phí xây dựng, lắp đặt cây cầu này gần 90 triệu đồng, trích từ khoản tiền 150 triệu đồng do UBND xã hỗ trợ, cấp cho Ban Quản lý bản Na Ngân khắc phục thiên tai.

Phụ nữ trong bản Na Ngân hái rau sau vườn nhà. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Phụ nữ trong bản Na Ngân hái rau sau vườn nhà. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Ông Lương Văn Ủn, trưởng bản Na Ngân cho biết thêm, toàn bộ cấu kiện gồm trụ, chân, dầm nâng của cây cầu được làm bằng khung thép, mặt cầu được lát ván bằng gỗ. Để có đủ lượng gỗ lát mặt cầu, Ban Quản lý bản Na Ngân đã kêu gọi, huy động người dân trong bản đóng góp từ nguồn gỗ dự trữ của các gia đình.

Ngày 10/5, hệ thống khung cầu được dựng xong. 10 ngày sau, khi có đủ lượng gỗ ván do dân bản đóng góp, Ban Quản lý bản Na Ngân đã huy động gần 160 người, chia làm 2 tổ thực hiện việc cưa xẻ gỗ, lát mặt bằng cầu, dựng lan can và tham gia phát dọn cây rừng, san ủi các hố trũng, sống trâu và giải phóng những vật cản trên tuyến đường dài hơn 10 km từ bản Na Ngân ra bản Xốp Kho (xã Nga My, tỉnh Nghệ An).

Đàn ông trong bản Na Ngân chế tác cung nỏ để tham gia hội diễn thể thao, thi thố tài năng trong dịp bản làng tổ chức vui hội. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Đàn ông trong bản Na Ngân chế tác cung nỏ để tham gia hội diễn thể thao, thi thố tài năng trong dịp bản làng tổ chức vui hội. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Sáng sớm ngày 20/5, dân bản đã mang đã đùm cơm nắm, muối vừng, cá nướng, mang theo các loại dụng cụ, máy cưa, máy bào, dao, cuốc cùng nhau di chuyển ra “công trường” bằng phương tiện xe máy với quyết tâm hoàn thành cây cầu trong thời gian sớm nhất. Quá trình làm cầu, dọn đường dù thời tiết có mưa, khá vất vả nhưng mọi người đều cố gắng lao động, hoàn thành xong những phần việc do ban quản lý bản phân công.

Đường độc đạo về bản Na Ngân, đoạn qua bản Xốp Kho (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) đã được bê-tông cứng hóa. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Đường độc đạo về bản Na Ngân, đoạn qua bản Xốp Kho (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) đã được bê-tông cứng hóa. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Cũng theo ông Lương Văn Ủn, khoản kinh phí còn lại khoảng hơn 60 triệu đồng, Ban Quản lý bản Na Ngân sẽ dùng để làm thêm một cây cầu ở vị trí khe Tàng Khám nối 2 cụm dân cư của bản. Khi cây cầu này hoàn thành sẽ tạo điều kiện cho người dân đi lại, vận chuyển nông sản, hàng hóa được thuận lợi, nhất là học sinh các cấp mầm non, tiểu học ở 2 điểm trường trong bản an toàn khi đến trường vào mùa mưa.

Điểm sạt lở hàm ếch nghiêm trọng trên suối Nậm Ngân đoạn chảy quan bản Na Ngân đã được đắp đất đá, ngăn sạt lở tái diễn khi có mưa lớn, suối Nậm Ngân dâng cao.

Điểm sạt lở hàm ếch nghiêm trọng trên suối Nậm Ngân đoạn chảy quan bản Na Ngân đã được đắp đất đá, ngăn sạt lở tái diễn khi có mưa lớn, suối Nậm Ngân dâng cao.

Ông Lương Tuấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My cho biết, hiện nay, tuyến đường độc đạo nối trung tâm xã, đi qua các bản Canh, Xốp Kho vào bản Na Ngân đã được cải tạo, mở rộng. Những điểm có nguy cơ sạt lở vách núi, sụt trượt ta-luy âm đã được xử lý đảm bảo cho xe ô tô con và xe tải cỡ nhỏ có thể lưu thông vào bản. Từ đó tạo động lực giúp người dân bản Na Ngân đi lại thuận tiện, giao thương kinh tế, trao đổi hàng hóa dễ dàng hơn.

Người dân bản Na Ngân treo cờ Tổ quốc trên con đường liên bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Người dân bản Na Ngân treo cờ Tổ quốc trên con đường liên bản. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Trong thời gian tới, cấp ủy, chính quyền địa phương sẽ nghiên cứu, khảo sát, mở rộng các mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây ăn quả tại các bản có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, trình độ canh tác phù hợp để phát triển sinh kế cho người dân, nhất là đối với các bản nằm trong vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống như: Na Kho, Na Ngân, Xốp Kho.../.

Dân tộc Thái

Tên tự gọi: Tay hoặc Thay

Tên gọi khác: Tay Thanh, Man Thanh, Tay Mười, Tày Mường, Hàng Tổng, Tay Dọ, Thổ.

Nhóm địa phương: Ngành Ðen (Tay Ðăm), Ngành trắng (Tay Ðón hoặc Khao).

Dân số: 1.550.423 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (ngữ hệ Thái - Ka Ðai).

Lịch sử: Người Thái có cội nguồn ở vùng Đông Nam Á lục địa, tổ tiên xa xưa của người Thái có mặt ở Việt Nam từ rất sớm.

Hoạt động sản xuất: Người Thái sớm đi vào nghề trồng lúa nước trong hệ thống thuỷ lợi thích hợp được đúc kế như một thành ngữ - "mương, phai, lái, lịn" (khơi mương, đắp đập, dẫn nước qua vật chướng ngại, đặt máng) trên các cánh đồng thung lũng. Họ làm ruộng cấy một vụ lúa nếp, nay chuyển sang 2 vụ lúa tẻ. Họ còn làm nương để trồng thêm lúa, ngô, hoa màu, cây thực phẩm và đặc biệt bông, cây thuốc nhuộm, dâu tằm để dệt vải.

Cót xát rất phổ biến ở vùng người Thái, dùng để trải trên sàn trước khi xếp chiếu phục tay và các tấm đệm ngủ lên trên. Cót được đan bằng cây mạy loi, một loại cây thuộc loài tre, nứa mọc trên núi đá vôi cao.

Ăn: Ngày nay gạo tẻ đã trở thành lương thực chính, gạo nếp vẫn được coi là lương ăn truyền thống. Gạo nếp ngâm, bỏ vào chõ, đặt lên bếp, đồ thành xôi. Trên mâm ăn không thể thiếu được món ớt giã hoà muối, tỏi, có rau thơm, mùi, lá hành... có thể thêm gan gà luộc chín, ruột cá, cá nướng... gọi chung là chéo. Hễ có thịt các con vật ăn cỏ thuộc loài nhai lại thì buộc phải có nước nhúng lấy từ lòng non (nặm pịa). Thịt cá ăn tươi thì làm món nộm, nhúng (lạp, cỏi), ướp muối, thính làm mắm; ăn chín, thích hợp nhất phải kể đến các món chế biến từ cách nướng, lùi, đồ, sấy, sau đó mới đến canh, xào, rang, luộc...

Họ ưa thức ăn có các vị: cay, chua, đắng, chát, bùi, ít dùng các món ngọt, lợ, đậm, nồng... hay uống rượu cần, cất rượu. Người Thái hút thuốc lào bằng điếu ống tre, nứa và chạm bằng mảnh đóm tre ngâm, khô nỏ. Người Thái Trắng trước khi hút còn có lệ mời người xung quanh như trước khi ăn.

Mặc: Cô gái Thái đẹp nhờ mặc áo cánh ngắn, đủ màu sắc, đính khuy bạc hình bướm, nhện, ve sầu... chạy trên đường nẹp xẻ ngực, bó sát thân, ăn nhịp với chiếc váy vải màu thâm, hình ống; thắt eo bằng dải lụa màu xanh lá cây; đeo dây xà tích bạc ở bên hông. Ngày lễ có thể vận thêm áo dài đen, xẻ nách, hoặc kiểu chui đầu, hở ngực có hàng khuy bướm của áo cánh, chiết eo, vai phồng, đính vải trang trí ở nách, và đối vai ở phía trước như của Thái Trắng. Nữ Thái Ðen đội khăn piêu nổi tiếng trong các hình hoa văn thêu nhiều màu sắc rực rỡ. Nam người Thái mặc quần cắt để thắt lưng; áo cánh xẻ ngực có túi ở hai bên gấu vạt, áo người Thái Trắng có thêm một túi ở ngực trái; cài khuy tết bằng dây vải. Màu quần áo phổ biến là đen, có thể màu gạch non, hoa kẻ sọc hoặc trắng. Ngày lễ mặc áo đen dài, xẻ nách, bên trong có một lần áo trắng, tương tự để mặc lót. Bình thường cuốn khăn đen theo kiểu mỏ rìu. Khi vào lễ cuốn dải khăn dài một sải tay.

: Ở nhà sàn, dáng vẻ khác nhau: nhà mái tròn khum hình mai rùa, hai đầu mai rùa, hai đầu mái hồi có khau cút; nhà 4 mái mặt bằng sàn hình chữ nhật gần vuông, hiên có lan can; nhà sàn dài, cao, mỗi gian hồi làm tiền sảnh; nhà mái thấp, hẹp lòng, gần giống nhà người Mường.

Phương tiện vận chuyển: Gánh là phổ biến, ngoài ra gùi theo kiểu chằng dây đeo vắt qua trán, dùng ngựa cưỡi, thồ nay. ở dọc các con sông lớn họ rất nổi tiếng trong việc xuôi ngược bằng thuyền đuôi én.

Quan hệ xã hội: Cơ cấu xã hội cổ truyền được gọi là bản mường hay theo chế độ phìa tạo Tông tộc Thái gọi là Ðằm. Mỗi người có 3 quan hệ dòng họ trọng yếu: Ải Noong (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể). (tất cả các thành viên nam sinh ra từ một ông tổ bốn đời). Lung Ta (tất cả các thành viên nam thuộc họ vợ của các thế hệ). Nhinh Xao (tất cả các thành viên nam thuộc họ người đến làm rể).

Cưới xin: Trước kia người Thái theo chế độ hôn nhân mua bán và ở rể nên việc lấy vợ và lấy chồng phải qua nhiều bước, trong đó có 2 bước cơ bản:

Cưới lên (đong khửn) - đưa rể đến cư trú nhà vợ - là bước thử thách phẩm giá, lao động của chàng rể. Người Thái Ðen có tục búi tóc ngược lên đỉnh đầu cho người vợ ngay sau lễ cưới này. Tục ở rể từ 8 đến 12 năm.

Cưới xuống (đong lông) đưa gia đình trở về với họ cha.

Sinh đẻ: Phụ nữ đẻ theo tư thế ngồi, nhau bỏ vào ống tre đem treo trên cành cây ở rừng. Sản phụ được sưởi lửa, ăn cơm lam và kiêng khem một tháng; ống lam bó đem treo trên cành cây. Có nghi thức dạy trẻ lao động theo giới và mời Lung Ta đến đặt tên chi cháu.

Ma chay: Lễ tang có 2 bước cơ bản:

Pông: Phúng viếng tiễn đưa hồn người chết lên cõi hư vô, đưa thi thể ra rừng chôn (Thái Trắng), thiếu (Thái Ðen).

Xống: gọi ma trở về ngụ ở gian thờ cúng tổ tiên ở trong nhà.

Nhà mới: Dẫn chủ nhân lên nhận nhà Lung Ta châm lửa đốt củi ở bếp mới. Người ta thực hiện tại nghi lễ, cúng đọc bài mo xua đuổi điều ác thu điều lành, cúng tổ tiên, vui chơi.

Lễ tết: Cúng tổ tiên ở người Thái Ðen vào tháng 7, 8 âm lịch. Người Thái Trắng ăn tết theo âm lịch. Bản Mường có cúng thần đất, núi, nước và linh hồn người làm trụ cột.

Lịch: Theo hệ can chi như âm lịch. Lịch của người Thái Ðen chênh với âm lịch 6 tháng.

Học: Người Thái có mẫu tự theo hệ Sanscrit. Họ học theo lệ truyền khẩu. Người Thái có nhiều tác phẩm cổ viết về lịch sử, phong tục, luật tục và văn học.

Văn nghệ: Người Thái có các điệu xoè, các loại sáo lam và tiêu, có hát thơ, đối đáp giao duyên phong phú.

Chơi: Trò chơi của người Thái phổ biến là ném còn, kéo co, đua ngựa, dạo thuyền, bắn nỏ, múa xoè, chơi quay và quả mák lẹ. Nhiều trò chơi cho trẻ em.

Mỗi nhà người Thái thường có hai bếp, một bếp để tiếp khách, sưởi ấm, một bếp khác để nấu cơm. Chõ xôi (ninh đồng, chõ gỗ) được đặt trên 3 ông đầu rau bằng đá. Phía trên bếp có giàn để các thức cần sấy khô. Người Thái thường dùng ghế mây tròn để ngồi quanh bếp.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Thái

Có thể bạn quan tâm

Thăm khám miễn phí, trao quà thiết thực cho đồng bào thiểu số ở vùng biên

Thăm khám miễn phí, trao quà thiết thực cho đồng bào thiểu số ở vùng biên

Ngày 5/7, UBND xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai) phối hợp với Khoa Chăm sóc sức khỏe theo yêu cầu (Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh), Chi cục Kiểm lâm thành phố Đồng Nai tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí, trao tặng những phần quà thiết thực cho 400 người dân trên địa bàn xã biên giới hưởng ứng chiến dịch đợt cao điểm 180 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ toàn dân.

Bước chuyển nâng giá trị cho đặc sản miền núi

Bước chuyển nâng giá trị cho đặc sản miền núi

Từ những đồi chè Shan tuyết phủ sương ở Lào Cai, vùng trái cây xuất khẩu rộng hàng chục nghìn héc-ta của Sơn La, những cánh rừng sâm ở Lai Châu đến các đặc sản OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) của Cao Bằng, một cuộc chuyển động âm thầm nhưng mạnh mẽ đang diễn ra trên khắp các vùng miền núi. Điều đáng nói, sự thay đổi không chỉ ở sản lượng hay quy mô sản xuất mà có sự chuyển đổi tư duy làm ra sản phẩm sang tạo ra giá trị.

Kinh tế Tuyên Quang tiếp đà tăng trưởng từ những động lực mới

Kinh tế Tuyên Quang tiếp đà tăng trưởng từ những động lực mới

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, kinh tế Tuyên Quang tiếp tục duy trì tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước đạt 7,79%; thu ngân sách nhà nước đạt 4.228,5 tỷ đồng, bằng 58% kế hoạch; 546 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 76% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy công nghiệp - đầu tư, nông nghiệp và dịch vụ tiếp tục là những động lực quan trọng, tạo nền tảng để tỉnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Tuyên Quang: Khẩn trương thi công, đưa 6 trường nội trú liên cấp vào sử dụng trước 30/8

Tuyên Quang: Khẩn trương thi công, đưa 6 trường nội trú liên cấp vào sử dụng trước 30/8

Với quyết tâm hoàn thành, nghiệm thu và đưa vào sử dụng 6 trường khởi công đợt 1 năm 2025 trước ngày 30/8 tới, bảo đảm đầy đủ điều kiện tổ chức khai giảng năm học 2026 - 2027, tỉnh Tuyên Quang đang tập trung triển khai thực hiện "Chiến dịch 60 ngày đêm cao điểm" xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã biên giới.

Khẳng định thương hiệu vịt Cổ Lũng trên thị trường số

Khẳng định thương hiệu vịt Cổ Lũng trên thị trường số

Nhằm hỗ trợ người chăn nuôi tiêu thụ sản phẩm, quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương và thúc đẩy chuyển đổi số, UBND xã miền núi Cổ Lũng (tỉnh Thanh Hóa) đã tổ chức các chương trình livestream bán hàng, giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm vịt Cổ Lũng.

Nâng chất ngành hàng sầu riêng, tăng sức cạnh tranh xuất khẩu

Nâng chất ngành hàng sầu riêng, tăng sức cạnh tranh xuất khẩu

Đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, mở rộng vùng trồng được cấp mã số, ứng dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi liên kết đang giúp ngành hàng sầu riêng Lâm Đồng nâng cao giá trị, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu và hướng tới phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.

Nữ sinh miền núi Lâm Đồng chinh phục đỉnh cao kỳ thi tốt nghiệp

Nữ sinh miền núi Lâm Đồng chinh phục đỉnh cao kỳ thi tốt nghiệp

Với 9,65 điểm xét công nhận tốt nghiệp trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đã đưa Trần Cát Phượng, học sinh lớp 12A2, Trường Trung học phổ thông Tánh Linh, xã Tánh Linh trở thành thí sinh có số điểm xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông cao nhất của tỉnh Lâm Đồng. Phía sau số điểm ấn tượng ấy không chỉ là quá trình nỗ lực học tập của nữ sinh miền núi mà còn phản ánh chất lượng giáo dục của một ngôi trường nhiều năm kiên trì nâng cao chất lượng dạy và học.

Nhận diện điểm nghẽn giải ngân vốn đầu tư công cấp xã

Nhận diện điểm nghẽn giải ngân vốn đầu tư công cấp xã

Do còn nhiều hạn chế, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh Phú Thọ còn chậm, chưa tương xứng với nguồn lực được giao, nhất là tại cấp xã. Trước thực trạng này, UBND tỉnh Phú Thọ đang chỉ đạo quyết liệt nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn vốn, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cấp xã trên 95% kế hoạch trong năm 2026.

Vô Tranh phát triển kinh tế từ lợi thế cây chè, văn hóa và du lịch cộng đồng

Vô Tranh phát triển kinh tế từ lợi thế cây chè, văn hóa và du lịch cộng đồng

Tại chương trình “Trải nghiệm Vô Tranh - Dấu ấn xứ Trà, hành trình một năm kiến tạo vươn tầm và phát triển”, xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên đã giới thiệu tiềm năng, lợi thế trong phát triển kinh tế nông nghiệp, văn hóa trà và du lịch cộng đồng. Sự kiện là dịp quảng bá hình ảnh vùng chè Vô Tranh, đồng thời mở ra hướng đi mới trong khai thác giá trị cây chè gắn với xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế xanh.

Hơn 15.700 học sinh vùng khó khăn được hỗ trợ dinh dưỡng

Hơn 15.700 học sinh vùng khó khăn được hỗ trợ dinh dưỡng

Hơn 15.700 học sinh tiểu học tại các địa bàn khó khăn của 4 tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Trị, Đắk Lắk và Lai Châu đã được hỗ trợ trên 948.000 hộp sữa đậu nành. Đây là kết quả được công bố tại Hội nghị tổng kết Chương trình "Sữa đậu nành học đường" năm học 2025-2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Quỹ Khuyến học Sữa đậu nành Việt Nam và Công ty Sữa đậu nành Việt Nam Vinasoy tổ chức ngày 3/7 tại Hà Nội.

Thu hẹp khoảng cách số cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Thu hẹp khoảng cách số cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Trong tiến trình chuyển đổi số, phụ nữ Tuyên Quang đang từng bước thay đổi tư duy, tích cực học tập, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. Từ những lớp tập huấn kỹ năng số đến hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, nhiều hội viên phụ nữ đã làm chủ công nghệ, góp phần phát triển kinh tế gia đình và thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở.

Phụ nữ Tuyên Quang tích cực học tập nâng cao kỹ năng số

Phụ nữ Tuyên Quang tích cực học tập nâng cao kỹ năng số

Chuyển đổi số đang hiện diện trong mọi mặt của đời sống, từ đô thị đến vùng sâu, vùng xa. Tại Tuyên Quang, nhiều hội viên phụ nữ đang chủ động học tập, nâng cao kỹ năng số để ứng dụng công nghệ vào lao động, sản xuất, kinh doanh và cuộc sống hằng ngày.

Lan tỏa hoạt động tình nguyện thiết thực trong mùa hè

Lan tỏa hoạt động tình nguyện thiết thực trong mùa hè

Những ngày này, không khí Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè năm 2026 đang diễn ra sôi nổi tại nhiều địa phương ở Đắk Lắk. Với chủ đề “Đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn”, tuổi trẻ toàn tỉnh đang triển khai nhiều mô hình thiết thực, hướng mạnh về cơ sở, góp phần cùng địa phương thực hiện chuyển đổi số và chăm lo đời sống nhân dân.

Đà Nẵng: Rình rập nguy cơ sạt lở ở xã miền núi cao Trà Linh

Đà Nẵng: Rình rập nguy cơ sạt lở ở xã miền núi cao Trà Linh

Mặc dù đang mùa hè nhưng nguy cơ sạt lở ở xã miền núi cao Trà Linh (thành phố Đà Nẵng) luôn rình rập, có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhất là vào thời điểm xuất hiện những cơn mưa rừng nặng hạt. Vị trí có nguy cơ sạt lở cao thường ở những khu vực đã từng xảy ra sạt lở trong mùa mưa năm 2025.

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Tảo hôn vẫn là một trong những vấn đề nhức nhối tại nhiều địa bàn vùng cao của tỉnh Điện Biên. Hệ lụy này không chỉ kéo theo đói nghèo, thất nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tương lai của trẻ em và chất lượng dân số.

Lào Cai: Sẽ giảm tối thiểu 50% thời gian và chi phí giải quyết thủ tục hành chính

Lào Cai: Sẽ giảm tối thiểu 50% thời gian và chi phí giải quyết thủ tục hành chính

Năm 2026, Lào Cai đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 50% thời gian và chi phí giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp. Với quyết tâm ấy, Lào Cai đang từng bước được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Chăm lo hiệu quả cho người dân vùng biên giới

Chăm lo hiệu quả cho người dân vùng biên giới

Ngày 1/7, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai tổ chức tổng kết mô hình “Địa phương, đơn vị phía sau hỗ trợ địa phương, đơn vị phía trước” và Đề án “Xây dựng Điểm dân cư liền kề Chốt dân quân biên giới” trên địa bàn thành phố Đồng Nai giai đoạn 2019 - 2025.

Phát triển bền vững kinh tế vùng biên

Phát triển bền vững kinh tế vùng biên

Phát triển kinh tế vùng biên không chỉ là bài toán ổn định dân cư mà còn là chiến lược mở rộng không gian phát triển của thành phố Đồng Nai. Sở hữu tuyến biên giới dài khoảng 259 km giáp Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu, lối mở sôi động, địa phương này đang dồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối và nâng cấp khu kinh tế cửa khẩu. Bằng việc kiên quyết xử lý các dự án kém hiệu quả và thúc đẩy thương mại – dịch vụ vùng biên, Đồng Nai đang từng bước giảm dần sự phụ thuộc thuần túy vào nông nghiệp, tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển toàn diện của 8 xã biên giới.

Ngăn bệnh sốt xuất huyết lan rộng trong mùa mưa

Ngăn bệnh sốt xuất huyết lan rộng trong mùa mưa

Đắk Lắk đang bước vào mùa mưa, thời tiết nắng nóng xen kẽ những cơn mưa lớn tạo điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết sinh sôi, phát triển. Trước nguy cơ dịch bệnh lan rộng, ngành Y tế đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khống chế ổ dịch, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tăng tốc để 'về đích' trường liên cấp biên giới

Tăng tốc để 'về đích' trường liên cấp biên giới

Đến cuối tháng 6/2026, 4 trường học liên cấp biên giới được khởi công từ cuối năm 2025 tại các xã Rờ Kơi, Mô Rai, Dục Nông và Sa Loong (tỉnh Quảng Ngãi) đã đạt tiến độ thi công từ 52 - 83%. Trong đó, Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học - Trung học cơ sở xã Mô Rai có tiến độ thi công thấp nhất khi mới đạt 52%. Trước tình hình đó, Ban Quản lý dự án đầu tư Tây Quảng Ngãi đang khẩn trương yêu cầu đơn vị thi công tăng tốc để sớm đưa các dự án vào hoạt động theo đúng tiến độ đã đề ra là trước ngày 30/8.

Người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai mong sớm được tái định cư, ổn định cuộc sống

Người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai mong sớm được tái định cư, ổn định cuộc sống

Gần một năm sau trận lũ quét, sạt lở đất xảy ra đêm 31/7 và rạng sáng 1/8/2025, đến nay 21 hộ dân ở bản Bắng Chộc, xã Na Son (tỉnh Điện Biên) vẫn chưa được bố trí nơi ở mới. Trong khi mùa mưa lũ đang cận kề, người dân vẫn phải sống trong cảnh tạm bợ, đối mặt với nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến tài sản, tính mạng.

'Cột mốc sống' nơi biên cương

'Cột mốc sống' nơi biên cương

Với đường biên giới dài hơn 265km cùng những dãy núi hùng vĩ, trùng điệp, thế trận lòng dân ở miền biên viễn Lai Châu đang được bồi đắp mỗi ngày. Sát cánh cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh là đội ngũ già làng, trưởng bản và những người có uy tín. Họ là những “cột mốc sống” ngày đêm thầm lặng, gìn giữ từng tấc đất đường biên, mốc giới chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Tiếp thêm động lực để các gia đình chính sách ổn định cuộc sống

Tiếp thêm động lực để các gia đình chính sách ổn định cuộc sống

Thực hiện chủ trương của Chính phủ về hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, tỉnh Gia Lai đang tập trung nhân lực, vật lực khẩn trương đẩy nhanh xây dựng các công trình. Sự chung tay của lực lượng vũ trang đang trực tiếp góp phần đẩy nhanh tiến độ và tiếp thêm động lực để các gia đình chính sách ổn định cuộc sống.

Khai mở tiềm năng, đưa Lai Châu phát triển nhanh, xanh, bền vững

Khai mở tiềm năng, đưa Lai Châu phát triển nhanh, xanh, bền vững

Lai Châu là miền đất hội tụ những giá trị khác biệt về vị trí địa lý chiến lược, tài nguyên thiên nhiên, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển. Với quy hoạch đồng bộ, hạ tầng từng bước hoàn thiện cùng quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, Lai Châu đang mở ra cơ hội mới cho các nhà đầu tư trong hành trình phát triển bền vững.