Sắc màu di sản trong lễ cưới của đồng bào Chăm Islam tỉnh An Giang

Trong đời sống của đồng bào Chăm Islam ở An Giang, lễ cưới không chỉ là ngày vui của đôi uyên ương mà còn là dịp cộng đồng cùng hội tụ, sẻ chia và trao truyền những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. 

Từ nghi thức đưa rể, lễ Nikah đến những phong tục trong phòng cưới, mỗi nghi lễ đều mang ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng Chăm Islam trong bức tranh văn hóa đa dạng của vùng Tây Nam Bộ.

Nghi lễ trang trọng, giàu ý nghĩa

le-cuoi-cham-islam-4.jpg
Chú rể cùng các thành viên đoàn nhà trai thực hiện nghi thức truyền thống theo đúng giáo luật Islam trước khi đoàn đưa rể sang nhà cô dâu.

May mắn được tham dự lễ cưới của chị A Zi Kin và anh A Dam tại làng Chăm Châu Phong (xã Châu Phong, tỉnh An Giang), trong tiếng nhạc rộn ràng, những bộ trang phục truyền thống nhiều màu sắc và sự hiện diện đông đủ của họ hàng, bà con, chúng tôi mới cảm nhận rõ không khí vừa trang trọng, vừa ấm áp của ngày trọng đại.

Theo ông Gosaly, Phó Trưởng Ban đại diện Cộng đồng Hồi giáo (Islam) tỉnh An Giang, Phó Giáo cả Thánh đường Mubarak (ấp Phũm Soài, xã Châu Phong, tỉnh An Giang), lễ cưới của người Chăm Islam đánh dấu sự khởi đầu của một gia đình mới, đồng thời phản ánh rõ bản sắc văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần gắn kết cộng đồng. Trải qua nhiều thế hệ, các nghi thức truyền thống vẫn được duy trì, trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của đồng bào Chăm.

Đoàn đưa rể từ nhà trai sang nhà cô dâu.

Đoàn đưa rể từ nhà trai sang nhà cô dâu.

Với người Chăm Islam, hôn nhân là dấu mốc thiêng liêng, khẳng định sự trưởng thành của mỗi người. Vì vậy, lễ cưới được chuẩn bị chu đáo, tổ chức trang trọng, tuân thủ giáo luật Islam và phong tục truyền thống.

Ông Gosaly cho biết, lễ cưới của người Chăm Islam ở An Giang thường diễn ra trong ba ngày. Ngày đầu tiên, hai bên gia đình tập trung chuẩn bị, làm bánh truyền thống, chế biến món ăn và trang trí nhà cửa. Ngày thứ hai diễn ra lễ “lên ghế”, còn gọi là “lên giường”, được xem là bước chuẩn bị cho nghi thức thành hôn. Ngày thứ ba là lễ đưa rể, khi nhà trai đưa chú rể sang nhà gái để thực hiện các nghi thức hôn lễ theo phong tục và giáo luật Islam.

Tâm điểm của lễ cưới là nghi lễ “Nikah”, còn gọi là lễ “bắt tay giao con”, được thực hiện theo giáo luật Islam tại thánh đường hoặc nhà cô dâu. Sau nghi lễ này, cô dâu và chú rể chính thức trở thành vợ chồng.

Sau lễ “bắt tay giao con”, chú rể được người có uy tín bên nhà trai dẫn vào phòng cô dâu. Trước khi bước vào phòng cưới, đại diện nhà gái mang nước sạch ra rửa chân cho chú rể, thể hiện sự thanh sạch trước khi bước vào cuộc sống hôn nhân. Trong phòng cưới, chú rể thực hiện một số nghi thức truyền thống như chạm nhẹ ngón tay lên trán cô dâu, rút trâm trên mái tóc cô dâu rồi ngồi bên phải cô dâu trên giường cưới. Những nghi thức này mang tính biểu trưng, thể hiện sự gắn kết và đồng hành của đôi vợ chồng trong cuộc sống hôn nhân.

Sau phần cầu nguyện, cô dâu và chú rể bước ra chào hỏi quan khách, đón nhận lời chúc phúc của gia đình, họ hàng và bà con. Mọi người cùng thưởng thức bánh truyền thống, trò chuyện và chia sẻ niềm vui và chúc cho đôi vợ chồng trẻ cuộc sống hạnh phúc, thuận hòa.

Du khách trải nghiệm không gian lễ cưới của đồng bào Chăm An Giang tại làng Chăm Đa Phước, xã Vĩnh Hậu, tỉnh An Giang.

Du khách trải nghiệm không gian lễ cưới của đồng bào Chăm An Giang tại làng Chăm Đa Phước, xã Vĩnh Hậu, tỉnh An Giang.

Một trong những hình ảnh tạo dấu ấn riêng, độc đáo cho lễ cưới của người Chăm Islam ở An Giang là đoàn đưa rể. Đi đầu đoàn là ba em nhỏ bưng ba mâm lễ vật gồm trầu cau, gạo muối và bánh truyền thống. Những lễ vật giản dị gửi gắm mong ước về sự gắn bó, đủ đầy và cuộc sống hôn nhân hạnh phúc.

Theo sau là chú rể trong trang phục truyền thống. Một vị chức sắc tôn giáo hoặc người có uy tín trong cộng đồng cầm khăn dẫn chú rể, phía sau có người che lọng. Họ hàng nhà trai nối bước trong tiếng trống, tiếng hát, tạo nên không khí vui tươi, náo nức.

Khi đoàn đưa rể đến nhà gái, các thành viên hai bên gia đình thực hiện nghi thức chào đón theo phong tục. Phụ nữ hai họ gặp gỡ, đón tiếp nhau thân tình; đại diện nam giới hai bên chào hỏi, thể hiện sự tôn trọng và gắn kết giữa hai gia đình.

Gìn giữ bản sắc giữa nhịp sống hiện đại

Phụ nữ dân tộc Chăm ở làng Chăm Châu Phong (xã Châu Phong, tỉnh An Giang) rạng rỡ trong trang phục truyền thống tham dự lễ cưới.

Phụ nữ dân tộc Chăm ở làng Chăm Châu Phong (xã Châu Phong, tỉnh An Giang) rạng rỡ trong trang phục truyền thống tham dự lễ cưới.

Ông Nguyễn Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Phong (tỉnh An Giang) cho biết, với tín ngưỡng Hồi giáo Islam, đồng bào Chăm quan niệm hôn nhân là một dấu mốc thiêng liêng, thể hiện sự trưởng thành và chuẩn mực của mỗi con người. Vì vậy, lễ cưới luôn được tổ chức trang trọng, nền nếp, đúng giáo luật và phong tục truyền thống, thể hiện sự tôn trọng đối với gia đình, dòng họ và các giá trị văn hóa của dân tộc. Những nghi thức đặc sắc này tạo nên nét đẹp văn hóa riêng của cộng đồng Chăm Islam ở An Giang nói riêng và Nam Bộ nói chung.

Theo ông Nguyễn Văn Hợp, lễ cưới là một phần trong hệ thống nghi lễ vòng đời của người Chăm Islam ở An Giang. Hệ thống nghi lễ này không chỉ có giá trị về lịch sử, văn hóa mà còn góp phần gắn kết cộng đồng. Thông qua các nghi lễ, phong tục, tập quán được duy trì, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn gốc, lịch sử và những giá trị văn hóa của cộng đồng mình.

Cô Rô Phi Á trình diễn cách làm món bánh bò nướng Ha Cô - món bánh truyền thống của đồng bào Chăm An Giang.

Cô Rô Phi Á trình diễn cách làm món bánh bò nướng Ha Cô - món bánh truyền thống của đồng bào Chăm An Giang.

Đặc biệt, “Nghi lễ vòng đời của người Chăm Islam ở tỉnh An Giang” đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 12/2023. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những giá trị lịch sử, văn hóa của cộng đồng Chăm Islam ở An Giang mà còn tạo thêm động lực để các thế hệ tiếp tục bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản.

Ông Hji Sama El, Giáo cả Thánh đường Nia'mah (xã Châu Phong, tỉnh An Giang) cho biết, trong quá trình phát triển, đời sống của đồng bào Chăm Islam ở Châu Phong nói riêng, tỉnh An Giang nói chung đã có nhiều thay đổi. Một số khâu trong lễ cưới được tổ chức gọn nhẹ hơn, phù hợp với điều kiện kinh tế và nhịp sống mới. Tuy nhiên, những nghi thức cốt lõi theo giáo luật Islam và phong tục truyền thống vẫn được cộng đồng gìn giữ, duy trì.

Thánh đường Nia'mah (xã Châu Phong, tỉnh An Giang), nơi người dân theo đạo Hồi Islam thực hành các nghi lễ tôn giáo và gắn kết cộng đồng.

Thánh đường Nia'mah (xã Châu Phong, tỉnh An Giang), nơi người dân theo đạo Hồi Islam thực hành các nghi lễ tôn giáo và gắn kết cộng đồng.

“Việc gìn giữ và duy trì những nghi thức truyền thống trong lễ cưới không chỉ là cách cộng đồng người Chăm Islam ở An Giang gìn giữ văn hóa của mình mà còn góp phần duy trì các giá trị về gia đình, đức tin, trách nhiệm và tinh thần cộng đồng” - ông Hji Sama El, Giáo cả Thánh đường Nia'mah, nhấn mạnh.

Giữa bức tranh văn hóa đa sắc màu của vùng Tây Nam Bộ, lễ cưới truyền thống của đồng bào Chăm Islam ở An Giang tạo nên một sắc thái riêng, nơi tín ngưỡng Hồi giáo hòa quyện cùng những phong tục được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Chính sự tiếp nối ấy giúp bản sắc văn hóa Chăm Islam không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà còn tiếp tục hiện hữu sinh động trong đời sống hôm nay, trở thành một phần phong phú của di sản văn hóa Việt Nam.

Bài và ảnh: Công Mạo/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Không chỉ bảo tồn những nghề thủ công và phong tục truyền thống, đồng bào Cơ Tu ở Tà Lang - Giàn Bí (Đà Nẵng) còn chủ động đưa văn hóa bản địa vào phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, những giá trị văn hóa được tiếp nối, lan tỏa và trở thành nguồn lực tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Sáng 19/11, nhân kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, Bảo tàng tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng”.

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Ngày 15/11, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa tái hiện Lễ hội Rija Praong với các nghi thức tín ngưỡng, tiếng trống Ginăng, kèn Saranai và những điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm đến đông đảo người xem.

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Trong hai ngày 14 và 15/11/2026, sự kiện “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” diễn ra tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Chiều 14/11, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Dao Thanh Y đến từ Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng Mun - Cầu an với những nghi thức truyền thống đặc sắc, gửi gắm ước vọng bình an, hạnh phúc, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Trước nguy cơ mai một trang phục truyền thống, chính quyền địa phương và đồng bào Ca Dong tại Quảng Ngãi đang nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, để trang phục dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.