Sắc màu trang phục người Pà Thẻn

Sắc màu trang phục người Pà Thẻn

Trang phục Pà Thẻn được phân biệt theo giới tính, không phục sức theo địa vị giàu nghèo. Giữa các lớp tuổi trong cùng giới, trang phục hoàn toàn tương đồng, có khác chút ít về mô típ hoa văn. Các loại hình hoa văn đơn giản chủ yếu là hình chữ thập ngoặc và hình thoi. Người già và trẻ em thường mặc những bộ trang phục đơn giản hơn thanh niên. Đối với tang ma, người chết thường mặc bộ quần áo khi cưới để lại hoặc bộ trang phục cổ truyền để về thế giới bên kia tổ tiên còn nhận ra họ là con cháu Pà Thẻn. Con cái phục tang vẫn mặc y phục truyền thống, chít thêm khăn trắng trong lúc đưa tang. 

Bộ nữ phục của người Pà Thẻn nổi bật lên bởi màu đỏ tươi, chính vì thế mà các dân tộc xung quanh còn gọi họ là Mèo đỏ. Bộ nữ phục của người Pà Thẻn bao gồm: Khăn, áo, thắt lưng, váy, yếm. Nữ giới thường để tóc dài vấn khăn quanh đầu, hai đầu khăn có đính hai chùm tua rua màu vàng, đỏ trông rất đẹp và lạ mắt. Khăn có hai loại là khăn quấn trong màu đen và khăn quấn ngoài màu đỏ. 

Sự độc đáo trong trang phục nữ của người Pà Thẻn được biểu hiện ở lối tạo dáng áo dài, cách dùng màu và lối mặc, tạo nên một phong cách riêng. Phụ nữ Pà Thẻn đội khăn quấn thành nhiều vòng trên đầu theo kiểu chữ nhất quấn thành mái xòe rộng như mũ, hoặc lối đội khăn hình chữ nhân giản đơn hơn nhưng cũng tạo thành mái nhô ra hai bên mang tai.

Áo có hai loại cơ bản là áo ngắn và áo dài. Áo ngắn xẻ ngực, cổ thấp, màu chàm, cổ làm liền với hai vạt trước. Áo này thường mặc với váy rộng nhiều nếp gấp, màu chàm. Áo dài là loại xẻ ngực, có thể gọi là áo lửng, cổ thấp liền hai vạt trước, khi mặc vạt phải đè chéo lên vạt trái, phía dưới của vạt phải nhọn xuống tạo thành vạt chính của thân trước. Ống tay và toàn bộ thân áo được trang trí với lối dùng màu nóng sặc sỡ. Áo này mặc với váy hở dệt thêu hoa văn đơn giản. Giữa eo thân áo được thắt dây lưng là loại được dệt thêu hoa văn. Màu sắc chủ yếu trên trang phục phụ nữ là đỏ, đen, trắng. Hoa văn chủ yếu được tạo ra bằng cách thêu hoặc dệt thủ công, được trang trí bởi nhiều mảng hoa văn cả trên áo và váy cũng như túi khoác, địu
Chàng trai Pà Thẻn trong lễ nhảy lửa.
Chàng trai Pà Thẻn trong lễ nhảy lửa.

Trên áo của người Pà Thẻn thường được trang trí hoa văn hình chữ A. Phần thân áo và thân váy trang trí hoa văn hình thoi. Các hoa văn hình thoi lớn nhỏ nhiều màu sắc được lồng ghép với nhau trong những khuôn hình đồng dạng tạo nên những mảng màu khép kín, ít khi thấy những hoa văn hình thoi đơn lập mà bao giờ cũng ghép thành dải ngang gồm nhiều hình đối đỉnh tạo thành mảng thống nhất. Hoa văn hình kỷ hà được đồng bào gọi là hoa văn hình núi, được bố trí nơi gấu áo, cửa tay áo hoặc giữa các mảng màu như hình thức phân tuyến.

Hoa văn hình tam giác được trang trí trên thân áo phụ nữ. Hoa văn này thường kết hợp với hoa văn hình vuông. Hoa văn hình vuông được trang trí bao bên ngoài các mô típ hoa văn khác nhỏ hơn và thường trang trí ở thân áo và thân váy. Ngoài ra, ở váy của phụ nữ Pà Thẻn còn có hoa văn hình lược, hình sao và mô típ hoa văn hình mặt trời có tông màu trắng xen kẽ với các hoa văn khác trên nền vải đỏ. 

Hoa văn hình cái cầu là sản phẩm của sự sáng tạo, mới xuất hiện và được bố trí ở thân váy với gam màu trắng. Hoa văn hình con tằm được trang trí trên váy áo, hoa văn hình mắt cua, hình chân gà trang trí ở cạp váy và phối cùng các gam màu khác nhau như vàng đỏ xanh để thêm sự nổi bật cho từng họa tiết…

Nhìn tổng thể hoa văn trên bộ trang phục được sử dụng hai phương pháp là ghép vải và thêu chỉ màu. Xen giữa hoa văn thêu tay là mảng hoa văn dệt với nhiều màu sắc sặc sỡ, mảng hoa văn chủ đạo bao giờ cũng là gam màu đỏ. Thêm vào đó họ còn dùng các mảng vải màu trắng để ghép xen kẽ làm cho các mảng màu thêm nổi bật. Mô típ hoa văn lồng ghép, không đơn lập tạo thành những bức tranh độc đáo. 

Nguồn nguyên liệu may mặc cũng như phương thức tạo dáng, tạo hoa văn trên trang phục của người Pà Thẻn có những nét khác biệt nhất định thể hiện những đặc tính riêng về mặt kỹ thuật cũng như quan điểm thẩm mỹ. Nghề dệt của người Pà Thẻn đã đang dần mai một, hiện tại chỉ có những nhà có cụ già còn giữ lại khung dệt vải, những người trung tuổi và cao tuổi mới mặc trang phục cổ truyền, thanh niên nam nữ chỉ còn mặc trang phục cổ truyền vào ngày cưới và khi lễ tết. Nguyên nhân của sự mai một nghề dệt của người Pà Thẻn là do sự ảnh hưởng giao lưu văn hóa với các dân tộc khác trong vùng, cũng như sự xâm nhập của các loại thổ cẩm Trung Quốc đã làm cho nghề dệt của họ không còn được chú ý như trước và đang đứng trước nguy cơ thất truyền.
Nguyễn Đức Toàn (Langvietonline.vn) (langvietonline.vn (Làng Văn hóa Du lịch Các dân tộc Việt Nam))

Có thể bạn quan tâm

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.