Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Thái đến từ huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa đã tái hiện lại lễ hội Chá Mùn – một nét đẹp sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng người Thái đen.

Lễ Chá Mùn là lễ tục cầu mùa, cầu phúc của người Thái đen. Qua lễ hội này, người dân sẽ gửi gắm những ước vọng lớn lao về cuộc sống bình yên, no ấm, đồng thời là dịp để mọi người giao lưu sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, vun đắp nên những nét đẹp trong phong tục, tập quán, tín ngưỡng, cũng như lối ứng xử thân thiện, mến khách, tạo nên một sắc thái văn hóa đặc sắc.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 1Mâm cỗ cúng trong lễ hội Chá Mùn. Ảnh: Hoàng Tâm
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 2Cây bông đủ loài hoa, chim muông, cá, ếch, voi, ngựa, thuyền bè. Ảnh: Hoàng Tâm 

Theo tương truyền của người Thái đen, từ xa xưa con người ở trần gian (Mường Lúm) bị dịch bệnh, không phương thuốc cứu chữa, tổ tông người Thái đen đã cử người lên Mường trời cầu cứu. Pó Then (ông Then - một tên gọi trừu tượng, người cai quản Mường trời, một Mường có cuộc sống hạnh phúc vô biên), có đầy đủ mọi tài năng tạo ra đất, ra nước và muôn loài, trong đó có loài người.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 3Thầy mo cùng mọi người thực hiện nghi thức mời thần linh. Ảnh: Hoàng Tâm
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 4Tương ứng với những lời cúng là những động tác múa mô tả phương thức lao động hằng ngày của các cô gái Thái đen. Ảnh: Hoàng Tâm

Người Thái đen quan niệm, người trần gian không có phương sách nào khác để thoát khỏi ám hại của ma tà, dịch bệnh nên phải lên cầu cứu Pó Then. Pó Then đồng ý và ra lệnh cho quân mở cổng trời thả xuống trần gian một sợi lụa dẫn đường cho quân lính đi voi ngựa xuống giúp trần gian diệt trừ ma tà, chữa trị bệnh cứu người.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 5Thầy mo đã mời được thần linh về chứng giám cho buổi lễ. Ảnh: Hoàng Tâm

Con người ở Mường Lúm được Pó Then cứu sống, tổ tông người Thái đen đã cử những người có khả năng hành nghề lần theo sợi lụa lên Mường trời tạ ơn và học bí quyết. Khi đoàn người Mường Lúm (mo Mùn) đến Mường trời, Pó Then đã đồng ý và truyền những bí quyết, phương thuốc chữa trị.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 6
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 7Thầy mo làm phép ban lộc, phát thuốc cho mọi người. Ảnh: Hoàng Tâm

Theo lời hứa, mỗi mo Mùn khi đã hành nghề từ 3 đến 5 năm trở lên, đủ 120 pan khai (mâm cúng) tương ứng với 120 lượt cúng và chữa trị bệnh thì phải tạ ơn Pó Then, đồng thời cũng giải hạn cho việc hành nghề của mình.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 8
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 9
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 10Sau khi thầy mo đã mời được thần linh chứng giám, mọi người nhảy múa xung quanh cây bông với những trò diễn mô phỏng công việc hàng ngày. Ảnh Hoàng Tâm

Hằng năm, vào tháng 9, tháng 10 (âm lịch), mo chủ loan báo đến các Lúc May (người bệnh) được mo Mùn cứu chữa chuẩn bị đồ lễ để góp vào lễ hội tại gia đình mo chủ. Lúc này, Mo chủ mời từ 4 đến 6 người là các mo Mùn cùng hành nghề đến tổ chức lễ hội.

Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 11
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 12
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 13
Tái hiện lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ảnh 14Thầy mo dặn dò con cháu và bà con bắt đầu mở hội với những điệu múa khăn, trò diễn độc đáo. Ảnh: Hoàng Tâm

Trung tâm của lễ hội là cây bông (gọi là Bọoc mạy). Trên cây bông trưng bày đủ loài hoa, chim muông, cá, ếch, voi, ngựa, thuyền bè và được đặt ở gian chính ngôi nhà sàn Mo chủ. Gần cây bông đặt 2 vò rượu cần, một vò cắm 4 cần dành cho Mo chủ mời ông Then, một chĩnh 8 cần mời khách đến dự lễ hội.

Lễ hội Chá Mùn gồm nghi lễ mời ông Then trên trời và linh hồn các thầy Mo đã quá cố về dự lễ hội; gọi vía người bệnh và mọi người về tham gia lễ hội; đón người cai quản địa phương và khách tham dự lễ hội; tổ chức các trò chơi, trò diễn độc đáo của người Thái như ném còn, bắn nỏ, đi cà kheo… bên cạnh đó là những làn điệu dân ca của người Thái được đồng bào hát múa xung quanh cây bông tạo nên không khí vui tươi, rộn rã và cuối cùng là tiễn Pó Then, các linh hồn mo Mùn trở về Mường trời, chia tay lễ hội và hẹn mùa lễ hội sau.

Lễ hội Chá Mùn còn là dịp để đồng bào các dân tộc cùng hội tụ giao lưu, hiểu biết lẫn nhau, khơi dậy niềm tự hào truyền thống văn hóa, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hoàng Tâm

Hoàng Tâm ((DTMN))

Có thể bạn quan tâm

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Ngày 15/11, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa tái hiện Lễ hội Rija Praong với các nghi thức tín ngưỡng, tiếng trống Ginăng, kèn Saranai và những điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm đến đông đảo người xem.

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Trong hai ngày 14 và 15/11/2026, sự kiện “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” diễn ra tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Chiều 14/11, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Dao Thanh Y đến từ Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng Mun - Cầu an với những nghi thức truyền thống đặc sắc, gửi gắm ước vọng bình an, hạnh phúc, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Trước nguy cơ mai một trang phục truyền thống, chính quyền địa phương và đồng bào Ca Dong tại Quảng Ngãi đang nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, để trang phục dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.