Xử lý vi phạm về động vật hoang dã (Bài 1)

Hai đối tượng Cao Trọng Nghĩa (45 tuổi, trú tỉnh Quảng Bình) và Hoàng Văn Nghiệp (42 tuổi, trú tỉnh Yên Bái) cùng tang vật bị bắt giữ tại cơ quan chức năng. Ảnh: TTXVN phát
Hai đối tượng Cao Trọng Nghĩa (45 tuổi, trú tỉnh Quảng Bình) và Hoàng Văn Nghiệp (42 tuổi, trú tỉnh Yên Bái) cùng tang vật bị bắt giữ tại cơ quan chức năng. Ảnh: TTXVN phát

Việc nỗ lực đấu tranh với tội phạm về động vật hoang dã và xử lý hiệu quả các đối tượng buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép luôn được các cơ quan chức năng quan tâm thực hiện. Những năm gần đây, số lượng các vụ án hình sự có đối tượng bị bắt giữ vẫn tiếp tục gia tăng, tỷ lệ số vụ án được đưa ra xét xử cũng đạt ở mức đáng kể. Đặc biệt, một số đối tượng tham gia các đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép đã bị pháp luật xử lý nghiêm minh, thích đáng, tạo sự răn đe và phòng ngừa tội phạm về động vật hoang dã. Phóng viên TTXVN thực hiện chùm 2 bài "Xử lý vi phạm về động vật hoang dã".

Bài 1: Hiệu quả từ người dân thông báo

Việt Nam đã và đang tích cực tham gia có trách nhiệm các điều ước, thể chế và hợp tác quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học, chống buôn bán trái phép loài hoang dã. Để xử lý những hành vi vi phạm hành chính về động vật hoang dã, góp phần bảo vệ các loài động vật hoang dã, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp; bảo vệ và kiểm dịch thực vật; thú y; chăn nuôi. Trong đó, Nghị định này đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 35/2019/ND-CP ngày 25/4/2019 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Lâm nghiệp.

Xử lý vi phạm về động vật hoang dã (Bài 1) ảnh 1Lực lượng chức năng thống kê số động vật hoang dã bị phát hiện vận chuyển trên xe ô tô. Ảnh: TTXVN phát

Hợp tác hiệu quả giữa người dân và chính quyền

Báo cáo thường niên “Hiệu quả công tác xử lý vi phạm về động vật hoang dã do người dân thông báo” do Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) phát hành, cho thấy các nỗ lực của cơ quan chức năng 62 tỉnh, thành phố trong việc tiếp nhận, xử lý các vi phạm về động vật hoang dã do người dân thông báo trong năm 2021 (trừ tỉnh Bạc Liêu không ghi nhận vi phạm).

Năm 2022, các cơ quan thực thi pháp luật, trong đó chủ yếu là lực lượng công an và kiểm lâm đã phản hồi 97% các vi phạm về động vật hoang dã qua đường dây nóng 1800-1522 của ENV, tạo điều kiện cho người dân các địa phương nhanh chóng kết nối và thông báo vi phạm về động vật hoang dã trên địa bàn.

Con số này phản ánh sự chủ động của các cơ quan chức năng trong việc tiếp nhận và xử lý các vi phạm về động vật hoang dã được người dân thông báo. Sự tích cực trong việc phản hồi các vụ việc do người dân thông báo là điều kiện rất quan trọng để duy trì và thiết lập mối quan hệ hợp tác hiệu quả giữa người dân và chính quyền trong quá trình xử lý các vi phạm về động vật hoang dã. Mặc dù tỷ lệ phản hồi vi phạm khá khả quan nhưng tỷ lệ xử lý thành công tại các địa phương còn thấp, chỉ đạt 28,9%.

Bên cạnh đó, số liệu cũng cho thấy, cứ 3 vụ việc vi phạm liên quan đến động vật hoang dã còn sống thì chỉ 1 trường hợp được xử lý thành công (29,8%). Vì vậy, thời gian tới, các cơ quan chức năng địa phương cần nâng cao hiệu quả xử lý các vi phạm về động vật hoang dã để đạt tỷ lệ xử lý thành công ít nhất là 50% trong những năm tới. Đáng chú ý, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Nồng Nai và Lâm Đồng, Đắk Lắk, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh là những địa phương đạt hiệu quả cao trong công tác xử lý vi phạm động vật hoang dã và có tỷ lệ phản hồi cao thông báo vi phạm từ người dân.

Theo kết quả thống kê của Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (PC05), Công an thành phố Hà Nội trong 2 năm 2021 và 2022, lực lượng Cảnh sát môi trường Công an thành phố đã phát hiện, đấu tranh 123 vụ việc (03 tổ chức và 154 cá nhân) vi phạm liên quan đến quy định về bảo vệ động vật nguy cấp quý hiếm và động vật hoang dã; cơ quan điều tra đã khởi tố 85 vụ án hình sự với 113 bị can về các tội danh liên quan đến hoạt động buôn bán, vận chuyển động vật và sản phẩm từ động vật nguy cấp quý hiếm.

Trong đó, gần đây nhất ngày 5/1/2023, Phòng Cảnh sát môi trường Hà Nội đã bắt giữ 2 đối tượng đang vận chuyển 1 cá thể hổ (đã chết bị mổ bỏ nội tạng) nặng gần 200 kg đi tiêu thụ và 2 cá thể rắn hổ mang chúa (ngâm trong bình). Căn cứ kết quả điều tra ban đầu, Trưởng phòng Cảnh sát môi trường, Công an thành phố Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, sau đó bàn giao cho Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố thực hiện điều tra, xử lý theo quy định.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) cho biết, kể từ năm 2020, ENV bắt đầu tiến hành hoạt động này hàng năm, trong đó đánh giá hiệu quả xử lý vi phạm về động vật hoang dã tại từng địa phương cụ thể đặt trong tương quan so sánh với các địa phương khác hay mặt bằng chung của cả nước. Kết quả phân tích được báo cáo đến Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố để lãnh đạo các địa phương nắm rõ được hiệu quả công tác tiếp nhận, xử lý các vi phạm về động vật hoang dã trên địa bàn so với tình hình chung của cả nước.

“Với hệ thống pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã và xử lý các vi phạm về động vật hoang dã tương đối hoàn thiện như hiện nay, vấn đề quan trọng nhất là tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật. Tôi hy vọng các cơ quan chức năng địa phương sẽ tập trung nhiều hơn nữa các nguồn lực để xử lý hiệu quả các vi phạm về động vật hoang dã dù đó chỉ là những vi phạm liên quan đến các loài động vật hoang dã thông thường hay những vi phạm phát hiện trên không gian mạng.” bà Bùi Thị Hà nhấn mạnh.

Xử lý vi phạm về động vật hoang dã (Bài 1) ảnh 2Ngày 13/8/2022, tại thôn Iệc, xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Kon Tum phát hiện, bắt giữ 2 đối tượng có hành vi vận chuyển trái phép pháo và động vật hoang dã qua biên giới. Trong ảnh: Hai đối tượng Cao Trọng Nghĩa (45 tuổi, trú tỉnh Quảng Bình) và Hoàng Văn Nghiệp (42 tuổi, trú tỉnh Yên Bái) cùng tang vật bị bắt giữ tại cơ quan chức năng. Ảnh: TTXVN phát

Sáng kiến xử lý vi phạm

Tỉnh Đắk Lắk hiện có 37 cá thể voi nhà. Con số này đã giảm mạnh so với đầu những năm 1980 - thời điểm Đắk Lắk có 502 cá thể voi nhà. Công tác bảo tồn voi nhà đặt ra trăn trở cho tỉnh Đắk Lắk nói chung, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và quản lý bảo vệ rừng tỉnh nói riêng. Thời gian qua, Trung tâm tích cực hướng dẫn, triển khai cho cán bộ, nhân viên, người lao động cài đặt ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến để truyền tải ứng dụng đến người dân, qua đó nhằm khuyến khích người dân địa phương các vi phạm về động vật hoang dã và trường hợp động vật hoang dã cần được cứu hộ.

Ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến liên kết trực tiếp với Đường dây nóng bảo vệ động vật hoang dã 1800-1522 được tỉnh Đắk Lắk triển khai từ tháng 9/2022. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh có kết nối mạng internet, người dân dễ dàng cài đặt và phản ánh thông tin, thông báo vi phạm về động vật hoang dã. Ngoài ra, ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến còn cho phép người dân quay phim, chụp hình phản ánh thực tế hiện trường. Tỉnh Đắk Lắk tích cực triển khai, hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng này. Được biết, việc liên kết trực tiếp Ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến với Đường dây nóng bảo vệ động vật hoang dã là sáng kiến của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên và Sở Thông tin truyền thông tỉnh Đắk Lắk.

Theo ông Trần Xuân Tiệp, Giám đốc Trung tâm Giám sát Điều hành Đô thị thông minh tỉnh Đắk Lắk, ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến là một kênh thông tin để trao đổi giữa người dân và chính quyền. Thay vì người dân phải khó khăn, không biết là đường dây nóng của bảo tồn voi nằm ở đâu, lên web nào tương tác, đến nay người dân chỉ cần cài trên điện thoại ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến, tất cả những thông tin cần thiết sẽ được tích hợp vào đây. Trung tâm sẽ tích hợp không chỉ đường dây nóng bảo tồn động vật hoang dã, mà tất cả các đường dây nóng của các hệ thống khác nữa.

Ông Lê Thanh Khởi, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và quản lý bảo vệ rừng tỉnh Đắk Lắk chia sẻ: “Ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến rất thuận lợi cho công tác bảo tồn voi, cứu hộ động vật hoang dã của đơn vị. Cụ thể thuận lợi trong các nguồn tin báo của chính quyền và người dân hay tất cả các lĩnh vực như kỹ thuật trong công tác bảo tồn, cứu hộ động vật hoang dã”.

Bên cạnh triển khai ứng dụng Đắk Lắk trực tuyến liên kết trực tiếp với Đường dây nóng bảo vệ động vật hoang dã, thời gian qua, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên và Sở Thông tin truyền thông tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp tổ chức tọa đàm, tập huấn cho đội ngũ phóng viên báo chí về công tác xử lý tội phạm về động vật hoang dã tại Việt Nam; phát hành phim ngắn truyền thông, gửi tin nhắn đến các thuê bao hay chia sẻ các hình ảnh, thông điệp trên các mạng lưới thông tin do Sở Thông tin truyền thông tỉnh Đắk Lắk quản lý. Các hoạt động này đều hướng tới mục tiêu truyền tải thông tin pháp luật và khuyến khích người dân không buôn bán, tiêu thụ các sản phẩm từ động vật hoang dã, đặc biệt là ngà voi để tỉnh Đắk Lắk thực sự là một điểm đến thân thiện với voi. (Xem tiếp Bài 2: Tăng cường thực thi pháp luật

TTXVN

TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ngãi đang tập trung toàn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Với địa hình chia cắt, nhiều khu vực cách xa trung tâm hàng chục km, Điện Biên từ lâu đối mặt với bài toán chi phí vận chuyển cao và khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế ở vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là lý do tỉnh được lựa chọn để triển khai một mô hình thử nghiệm mới: Phát triển kinh tế tầm thấp bằng phương tiện bay không người lái (UAV).

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Từ chủ trương mang tính chiến lược của Đảng, Nhà nước, các cụm, điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới trên địa bàn Tây Ninh đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Ngày 23/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026 nhằm tôn vinh và tri ân trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới của tỉnh. Hoạt động thể hiện sự ghi nhận đối với những cá nhân đã và đang đóng góp quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Tối 22/6, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh (phường Tân Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh phối hợp Cục Thể dục Thể thao Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc năm 2026. 

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân.

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội, nhiều nông dân ở tỉnh Vĩnh Long mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Không chỉ tạo sinh kế cho từng hộ gia đình, nguồn vốn ưu đãi còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế tập thể, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Ngày 21/6, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực, hướng về người nghèo, gia đình chính sách và học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn khu vực biên giới biển.

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Sáng 20/6, UBND phường Tân Phong (Lai Châu) tổ chức Ngày hội hái lê trong không khí rộn ràng của mùa quả chín. Đây là sự kiện ý nghĩa, không chỉ mở ra không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm sinh động mà còn là "cầu nối" đưa thương hiệu quả lê của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn phải xây dựng đội ngũ đủ năng lực để bộ máy mới vận hành hiệu quả.

Nâng cấp sản phẩm OCOP theo hướng xanh và số hóa

Nâng cấp sản phẩm OCOP theo hướng xanh và số hóa

Để mở rộng thị trường và nâng tầm các đặc sản vùng cao, Lào Cai xác định xây dựng các sản phẩm OCOP (Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm") theo hướng xanh và số hóa, hoàn thiện chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân.

Giải 'bài toán' xây dựng môi trường du lịch an toàn

Giải 'bài toán' xây dựng môi trường du lịch an toàn

Nhằm nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp, đồng thời thúc đẩy xây dựng môi trường du lịch an toàn và có trách nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, uy tín của ngành du lịch địa phương, chiều 18/6, tại Khu du lịch quốc gia Sa Pa, Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai phối hợp cùng Tổ chức Giáo dục Sức khỏe Wellbeing (thành viên Hội đồng An toàn Anh quốc), Bệnh viện Đa khoa Hưng Thịnh, tỉnh Lào Cai và Công ty Công nghệ Y tế Nanoomtech (Hàn Quốc) tổ chức Hội thảo chuyên đề: “Ứng phó và dự phòng chủ động sự cố y tế tại nơi lưu trú - Từ góc nhìn pháp lý và y khoa”.

Mưa bão cận kề, nỗi lo sạt lở trên tuyến đường huyết mạch vùng cao

Mưa bão cận kề, nỗi lo sạt lở trên tuyến đường huyết mạch vùng cao

Tỉnh lộ 433 là tuyến giao thông huyết mạch kết nối các xã vùng cao Đà Bắc, Cao Sơn, Tiền Phong, Tân Pheo, Quy Đức, Đức Nhàn của tỉnh Phú Thọ. Với chiều dài gần 90 km, tuyến đường không chỉ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, giao thương hàng hóa mà còn là “mạch sống” bảo đảm nhu cầu đi lại, tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục của hàng nghìn hộ dân vùng cao.

Cao Bằng: Thiệt hại do mưa lớn, sạt lở đất, đá

Cao Bằng: Thiệt hại do mưa lớn, sạt lở đất, đá

Từ chiều 16 - 17/6, trên địa bàn tỉnh Cao Bằng xảy ra mưa lớn diện rộng và lốc, sạt lở đất, đá cục bộ tại một số địa phương, gây ảnh hưởng, thiệt hại về nhà ở, hoa màu, giao thông, thủy lợi.

Lực lượng Công an chung sức đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường nội trú biên giới

Lực lượng Công an chung sức đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường nội trú biên giới

Sáng 17/6, Công an tỉnh Lai Châu tổ chức Lễ ra quân thực hiện chiến dịch cao điểm “100 ngày đêm”, huy động 200 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ 4 dự án trường phổ thông nội trú vùng biên giới trong tỉnh. Hoạt động thể hiện tinh thần xung kích, trách nhiệm của lực lượng Công an đối với sự nghiệp giáo dục, đồng thời quyết tâm hoàn thành các công trình theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an và tỉnh Lai Châu.

Xã hội hóa nguồn lực chăm lo người dân vùng sâu, vùng xa

Xã hội hóa nguồn lực chăm lo người dân vùng sâu, vùng xa

Thực hiện chủ trương chăm lo phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng, người dân vùng sâu, vùng xa nói chung, thời gian qua, các cấp, ngành ở tỉnh An Giang tăng cường vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ kinh phí hàng trăm tỷ đồng thực hiện các hoạt động an sinh xã hội; xây dựng cầu, đường giao thông, nhà ở cho người dân có hoàn cảnh khó khăn trong tỉnh.

Nhiều dự án khắc phục hạ tầng hư hỏng do bão, lũ tại Đắk Lắk chậm tiến độ

Nhiều dự án khắc phục hạ tầng hư hỏng do bão, lũ tại Đắk Lắk chậm tiến độ

Sau đợt thiên tai cuối năm 2025, mặc dù ngành chức năng và các địa phương trong tỉnh Đắk Lắk đã khẩn trương triển khai các dự án khắc phục thiệt hại nhưng đến nay một số công trình về hạ tầng sản xuất nông nghiệp vẫn chưa thi công hoàn thành. Một số công trình cầu, đường bị ảnh hưởng bão, lũ hiện cũng chưa có nguồn vốn để sửa chữa, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân.