Không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, phụ nữ dân tộc thiểu số cần được trao cơ hội và quyền quyết định để phát huy vai trò trong phát triển cộng đồng. Cần chuyển từ hỗ trợ sang trao quyền là bước chuyển căn bản nhằm tháo gỡ những rào cản mang tính cấu trúc, mở ra con đường phát triển bền vững và bao trùm.
Phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc phỏng vấn Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, về những giải pháp căn cơ nhằm trao quyền thực chất cho phụ nữ dân tộc thiểu số, hướng tới phát triển bền vững và “không ai bị bỏ lại phía sau”.
Thưa bà, khi được cử tri tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội khóa XVI, điều đầu tiên bà nghĩ tới là gì: Niềm vui, áp lực hay trách nhiệm thực hiện lời hứa với cử tri?
Khi nhận được sự tín nhiệm của cử tri, cảm xúc của tôi là sự đan xen giữa niềm vinh dự sâu sắc và ý thức rõ ràng về trách nhiệm nặng nề. Niềm vui không chỉ dành cho cá nhân, mà còn là sự ghi nhận đối với tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và vai trò, đóng góp của phụ nữ trong đời sống chính trị, xã hội.
Song hành với đó là áp lực tích cực, áp lực phải hành động, phải làm tốt hơn để xứng đáng với niềm tin của cử tri. Tôi xác định, trách nhiệm trước hết là thực hiện đầy đủ các cam kết đã nêu; lắng nghe, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; đồng thời chủ động nghiên cứu, đề xuất chính sách sát thực tiễn, có tính khả thi.
Với tôi, đây không chỉ là một dấu mốc, mà là điểm khởi đầu của một hành trình cống hiến với yêu cầu cao hơn, trách nhiệm lớn hơn và quyết tâm mạnh mẽ hơn.
Bà dự định đưa “tiếng nói phụ nữ” vào nghị trường bằng những hình thức cụ thể nào? Bà có thể chia sẻ vài nét về chương trình hành động trong nhiệm kỳ, thưa bà?
Đưa “tiếng nói phụ nữ” vào nghị trường không chỉ là phản ánh vấn đề, mà quan trọng hơn là lồng ghép góc nhìn giới trong quá trình xây dựng chính sách. Tôi sẽ thực hiện thông qua ba cách tiếp cận chính:
Thứ nhất, tăng cường tiếp xúc cử tri theo nhóm, đặc biệt là nữ công nhân, nông dân, doanh nhân, phụ nữ yếu thế… để nắm bắt sát thực tiễn.
Thứ hai, chủ động tham gia xây dựng pháp luật, trong đó, tập trung vào các lĩnh vực như bình đẳng giới, an sinh xã hội, việc làm, giáo dục…
Thứ ba, kết nối chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức liên quan để đề xuất giải pháp có cơ sở khoa học và tính khả thi cao.
Về chương trình hành động, tôi tập trung vào ba trụ cột như: Thực hiện đầy đủ trách nhiệm đại biểu, phản ánh trung thực tiếng nói của Nhân dân; tham gia hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế, xã hội theo hướng bền vững, bao trùm và tăng cường giám sát việc thực thi chính sách, bảo đảm chủ trương đi vào cuộc sống.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, đâu là thách thức lớn nhất đối với phụ nữ cần ưu tiên, thưa bà?
Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là khoảng cách về công nghệ, mà là nguy cơ bất bình đẳng mới trong tiếp cận cơ hội phát triển nếu phụ nữ không được trang bị đầy đủ năng lực số. Ở nhiều khu vực, đặc biệt là nông thôn, miền núi, phụ nữ vẫn đang ở “vùng trũng” về kỹ năng số, trong khi môi trường số lại tiềm ẩn nhiều rủi ro như lừa đảo, xâm hại thông tin cá nhân.
Do đó, cần một cách tiếp cận mang tính hệ thống như: Phổ cập năng lực số cho phụ nữ như một kỹ năng thiết yếu trong bối cảnh mới; bảo đảm công bằng trong tiếp cận hạ tầng và tài nguyên số; hoàn thiện khung chính sách bảo vệ phụ nữ trên không gian mạng, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ tham gia sâu hơn vào các ngành công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Mục tiêu không chỉ là “không ai bị bỏ lại phía sau”, mà phụ nữ phải trở thành lực lượng chủ động tham gia và đóng góp vào nền kinh tế số.
Theo bà, làm thế nào để phụ nữ dân tộc thiểu số chuyển từ “đối tượng thụ hưởng” sang “chủ thể phát triển”?
Vấn đề cốt lõi không chỉ là hỗ trợ, mà là trao quyền thực chất. Phụ nữ dân tộc thiểu số đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính cấu trúc như: Hạn chế về giáo dục, kỹ năng, nguồn lực và định kiến xã hội… Nếu chỉ dừng ở chính sách hỗ trợ, thì rất khó tạo ra chuyển biến căn bản.
Thực tiễn cho thấy, khi được trao cơ hội, trang bị năng lực và có cơ chế tham gia, phụ nữ hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ, trở thành lực lượng thúc đẩy phát triển tại cộng đồng.
Do đó, cần chuyển mạnh từ tư duy “hỗ trợ” sang “trao quyền”, với các trọng tâm như: Mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực phát triển: Tín dụng, đất đai, công nghệ, thị trường; đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề và kỹ năng số và thiết lập cơ chế để phụ nữ tham gia vào quá trình xây dựng và giám sát chính sách.
Chỉ khi phụ nữ thực sự có quyền quyết định và tiếng nói, thì phát triển mới mang tính bền vững và bao trùm.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
