Ảnh hưởng từ nhiều đợt mưa lũ gây sạt lở taluy ở thôn Kang Kỷ, xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai khiến hơn 70 hộ dân cần phải di dời chỗ ở. Để đảm bảo an toàn cho người dân, tỉnh Lào Cai đã lập Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, thế nhưng đến nay dự án vẫn dang dở thi công khiến bà con chưa thể di chuyển đến nơi ở mới để làm nhà, ổn định cuộc sống.
Ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 3 năm 2024 gây nhiều thiệt hại đối với thôn Kang Kỷ. Mưa lớn gây lũ ống và sạt lở đất làm một người tử vong, một số nhà dân bị hỏng. Nguy hiểm hơn, khu vực sinh sống của 73 hộ dân người Mông trong thôn bị đe dọa bởi nguy cơ đất, đá trên sườn núi sạt lở.
Để bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, tháng 4/2025, UBND tỉnh Yên Bái (trước khi hợp nhất) đã phê duyệt Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, xã Văn Chấn với tổng mức đầu tư 43 tỷ đồng. Theo quy hoạch và thiết kế được phê duyệt, khu tái định cư Suối Lóp rộng gần 7 ha, được xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ gồm mặt bằng, đường giao thông, hệ thống điện sinh hoạt, cấp nước, hệ thống thu gom nước thải và các công trình phụ trợ khác.
Khu tái định cư thi công dở dang, hệ thống cống thoát nước và một số đoạn đường nội bộ chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Dự án sẽ bố trí khoảng 73 lô đất tái định cư cho người dân. Đây được xem là dự án đặc biệt quan trọng đối với các hộ người Mông ở thôn Kang Kỷ vì không chỉ giải quyết vấn đề an toàn trước thiên tai mà còn mở ra cơ hội ổn định cuộc sống lâu dài.
Vì vậy, khi được triển khai, dự án nhận được sự đồng thuận rất cao từ người dân. Theo kế hoạch ban đầu, dự án khởi công từ tháng 8/2025 và dự kiến hoàn thành vào tháng 4/2026. Tuy nhiên, đến nay nhiều hạng mục vẫn đang thi công dang dở và phải gia hạn thời gian hoàn công.
Ghi nhận của phóng viên, khu tái định này đang thi công dở dang, hệ thống cống thoát nước và một số đoạn đường nội bộ chưa hoàn thiện, hệ thống điện cũng chưa có; nhiều vị trí, hộ dân đã nhận đất nhưng chưa xong mặt bằng, đành thuê máy về tự san gạt để tạo nền dựng nhà mới. Hiện, khu tái định cư có 13 hộ dân đã dựng nhà, do chưa hoàn thiện cơ sở hạ tầng nên đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn tại nơi ở mới.
Dự án cần sớm hoàn thiện để giúp người dân ổn định cuộc sống.
Anh Thào A Sùng, thôn Kang Kỷ bộc bạch, phía sau nhà anh bị sạt nhiều quá, rất nguy hiểm cho vợ con. Mặc dù, biết nơi ở mới chưa hoàn thiện mặt bằng và hệ thống cơ sở hạ tầng, nhưng để đảm bảo tính mạng cho người thân, anh là hộ đầu tiên vay mượn tiền để di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, do chưa có điện, cống rãnh và đường giao thông chưa hoàn thiện nên bà con đi lại cũng gặp trở ngại. Anh mong muốn khu tái định cư sớm hoàn thiện để bà con yên tâm sinh sống.
Anh Hảng A Thịnh, ở thôn Kang Kỷ chia sẻ, hai năm qua, mỗi khi trời đổ mưa lớn, người dân trong thôn lại thấp thỏm, lo đất, đá từ sườn núi bất ngờ tràn xuống làm hỏng nhà ở, đe dọa tính mạng. Gia đình anh có 3 con nhỏ rất muốn di chuyển về nơi ở mới, nhưng khu tái định cư chưa hoàn thiện nên đành tiếp tục ở lại nơi cũ chờ đợi. Hơn nữa, việc di chuyển cũng không được Nhà nước hỗ trợ nên bà con khó khăn do không có kinh phí.
Theo người dân thôn Kang Kỷ hiện nay bà con không chỉ lo lắng nguy cơ sạt lở tại nơi ở cũ, mặt bằng khu tái định cư mới chưa hoàn thiện, mà còn là nỗi lo về kinh phí để chuyển nhà đến nơi ở mới.
Anh Sùng A Tếnh, thôn Kang Kỷ cho biết, người dân nơi đây gặp nhiều khó khăn, thứ nhất về tài chính di dời chỗ ở, thứ hai do mặt bằng chưa xong, hệ thống điện chưa hoàn thiện. Đặc biệt, do bãi rác ở gần khu tái định cư nên mùi rất khó chịu, về lâu dài ảnh hưởng lớn đến sức khỏe nhân dân. Anh Tếnh và người dân trong thôn mong muốn tỉnh xem xét hỗ trợ kinh phí giúp người dân di chuyển nhà ở và sớm hoàn thiện khu tái định cư cũng như sớm di dời bãi rác ra khu vực khác để bà con yên tâm sinh sống, phát triển kinh tế.
Toàn cảnh Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, xã Văn Chấn (Lào Cai).
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hữu Lực, Chủ tịch UBND xã Văn Chấn cho biết, quá trình triển khai dự án gặp một số vướng mắc như: do nhà thầu thi công chưa đảm bảo bởi thời tiết mưa nhiều, khu vực thi công cần nhiều thời gian xử lý khối lượng đá lớn. Đặc biệt, toàn bộ hơn 70 hộ người Mông phải di chuyển đều thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo hoặc hoàn cảnh khó khăn. Đa số nhà ở của người dân là nhà gỗ truyền thống được dựng từ nhiều năm trước, khi tháo dỡ để di chuyển đến nơi ở mới, phần lớn vật liệu sẽ bị hư hỏng, không thể tái sử dụng. Điều đó đồng nghĩa với việc các hộ phải mua thêm vật liệu để dựng lại nhà, đây là khoản chi phí không nhỏ đối với họ lúc này.
Trước những khó khăn trên, UBND xã Văn Chấn nhiều lần có văn bản gửi các sở, ngành và UBND tỉnh Lào Cai đề nghị xem xét cơ chế hỗ trợ cho các hộ dân thôn Kang Kỷ phải di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các hộ dân thuộc diện di dời ở thôn Kang Kỷ không thuộc nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai hiện hành; đồng thời, cũng không thuộc đối tượng được hỗ trợ theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP về hỗ trợ di dời khẩn cấp. Xã rất mong UBND tỉnh và các sở ngành xem xét có các phương án hỗ trợ một phần kinh phí để người dân di chuyển nhà ra khu tái định cư ổn định cuộc sống lâu dài.
Trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, hiện tượng sạt lở đất đá tiếp tục tiếp diễn, việc sớm hoàn thành các hạng mục Dự án di dân khẩn cấp Suối Lóp là yêu cầu cấp thiết để người dân sớm ổn định chỗ ở. Đặc biệt, việc sớm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế hỗ trợ kinh phí giúp người dân vùng thiên tai đến nơi ở mới sẽ không phải kéo dài thêm./.
