Sáng 21/2, tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, UBND tỉnh Quảng Nam và Cơ quan Nghiên cứu Khảo sát, khảo cổ học Ấn Độ (ASI) đã triển khai Dự án bảo tồn, tôn tạo, trùng tu khu tháp E, F trong quần thể Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, giai đoạn 2025-2029.
Khu đền tháp E, F gồm 11 tháp, trong đó nhóm tháp E gồm 8 công trình kiến trúc (từ E1-E8), nhóm tháp F gồm 3 tháp F1, F2 và F3 là những di tích được các chuyên gia Việt Nam và Ấn Độ đánh giá là cần trùng tu, tôn tạo khẩn cấp.
Tại nhóm tháp E, theo các chuyên gia, tháp E1 có niên đại thế kỷ thứ VIII, là di tích sớm nhất hiện còn tồn tại, là tháp chính của khu E trong quần thể khu đền tháp Mỹ Sơn.
Tháp E1 được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa kiến trúc gạch với gỗ, ngói, tường xây thấp. Bên trong vẫn còn 4 khối chân đá tảng, độ liên kết gạch không cao, gần như gạch xếp chồng lên nhau, không có vết mạch vữa.
Tháp E2 là tháp cổng gần như hình vuông, tình trạng hư hỏng khá nặng, phần còn lại của tháp cao 2,2 m. Kiến trúc tháp E2 hiện bị nứt rạn nhiều đường ngang, dọc, độ liên kết mạch vữa rất yếu, nhiều viên gạch rời rạc dễ rơi ra khỏi khối kiến trúc. Hai trụ đá cửa Tây, hai trụ đá cửa Đông tách rời khỏi kiến trúc.
Tháp E5 gần như là phế tích, bị hư hại khá nhiều, bị sập đổ tường chỉ còn cao 1,2 m, nhiều khe nứt, gạch mủn vài chỗ có nguy cơ tách rời khỏi khối kiến trúc hiện tại.
Khu F gồm 3 công trình F1, F2 và F3, trong đó tháp F1 là đền chính của khu F, có niên đại thế kỷ VIII đến thế kỷ IX, thuộc phong cách hòa lai, di tích này được khai quật năm 2003, chưa có dấu vết trùng tu, hiện vẫn trong tình trạng còn nhà bao che, bề mặt tháp có nhiều rạn nứt, gạch nhạt màu, các mảng tường có nguy cơ cao đổ sập, đã được chống đỡ bằng các thanh sắt.
Tháp F2 là tháp cổng đã bị sập chỉ còn mảng tường nam cao 3,2 m, đang ở trạng thái nghiêng về Nam khoảng 3 độ, có một số khe nứt sâu. Mảng tường phía Bắc còn cao vài m tình trạng cũng như tường Nam. Hai mảng tường này đang được chống bằng những thanh sắt.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Phan Thái Bình cảm ơn Chính phủ và các chuyên gia Ấn Độ đã giúp Quảng Nam trùng tu, tôn tạo Khu đền tháp Mỹ Sơn trong thời gian qua. Đồng thời đề nghị, trên cơ sở đánh giá toàn diện và chi tiết về hiện trạng của nhóm tháp E,F, các chuyên gia Việt Nam và Ấn Độ thống nhất quan điểm chủ đạo, xuyên suốt trong quá trình trùng tu là bảo vệ một cách tốt nhất các giá trị gốc của di tích. Việc trùng tu phải hết sức cẩn trọng trong từng chi tiết, nhất là việc sử dụng vật liệu thay thế. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam yêu cầu huyện Duy Xuyên, Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn và các ngành liên quan tạo mọi điều kiện thuận lợi để công tác trùng tu, tôn tạo di tích thuận lợi, đảm bảo tiến độ đề ra.
Các chuyên gia Việt Nam và Ấn Độ khẳng định, trong quá trình trùng tu di tích, các chuyên gia, nhà khoa học sẽ thực hiện phương pháp chủ yếu là gia cố, bảo tồn các yếu tố gốc một cách vững chắc, đảm bảo tính chân xác.
Giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Khảo sát, khảo cổ học Ấn Độ Shri Azmira Bhima kỳ vọng, thực hiện dự án giúp bảo vệ được các giá trị của khu tháp E,F, đồng thời góp phần nâng cao năng lực về quản lý, chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, tạo điều kiện xây dựng và hình thành lực lượng công nhân lành nghề về bảo tồn di tích. Việc triển khai bảo tồn, trùng tu khu tháp E,F góp phần khắc phục tình trạng hư hỏng, xuống cấp; phục hồi, hoàn thiện không gian kiến trúc Khu đền tháp Mỹ Sơn - di sản văn hóa thế giới đặc sắc tại miền Trung.
Đoàn Hữu Trung
