Những ngày đầu hè, trên các sườn núi đá tai mèo ở xã Lũng Cú, màu xanh của những ruộng gừng mới trồng đang dần phủ kín nhiều diện tích đất từng chỉ quen với cây ngô. Xen giữa những triền đá xám là những vườn hạt dẻ đang bén rễ, những luống dược liệu bắt đầu sinh trưởng, mở ra kỳ vọng về một hướng đi mới cho nông nghiệp nơi địa đầu cực Bắc Tổ quốc.
Từ những triền ngô bạc màu
Giữa sự chuyển mình ấy có dấu ấn của những đảng viên tiên phong. Tại thôn Tắc Tằng, đảng viên Lù Quốc Chanh là một trong những người mạnh dạn đi đầu trong việc đưa các loại cây trồng mới về vùng đá. Từ những diện tích canh tác hiệu quả thấp trước đây, anh thử nghiệm trồng sâm và một số loại cây có giá trị kinh tế cao hơn. Khi mô hình bước đầu cho kết quả khả quan, nhiều hộ dân trong thôn đã đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm và bắt đầu làm theo.
Theo anh Chanh, bà con vùng cao thường rất thận trọng khi chuyển đổi cây trồng bởi điều kiện sản xuất khó khăn, nguồn vốn hạn chế. Muốn người dân tin tưởng thì phải có người làm trước, chứng minh được hiệu quả thực tế.
Câu chuyện ở Tắc Tằng cũng là cách làm chung mà Đảng bộ xã Lũng Cú đang triển khai. Thay vì vận động bằng những khẩu hiệu chung chung, địa phương lựa chọn cách làm từ thực tiễn, lấy đảng viên làm hạt nhân để lan tỏa phong trào chuyển đổi sản xuất.
Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức cho biết, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương xác định phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích là nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, muốn thay đổi tư duy sản xuất của người dân thì trước hết cán bộ, đảng viên phải tiên phong.
Với phương châm "đảng viên đi trước, làng nước theo sau", xã đã xây dựng 12 mô hình điểm với tổng diện tích gần 12 ha, giao cho các cơ quan, đoàn thể và lực lượng vũ trang trực tiếp triển khai. Mỗi đơn vị đảm nhận từ một đến hai mô hình, đồng thời cử cán bộ, đảng viên trực tiếp tham gia sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật và đồng hành cùng người dân.
Từ những mô hình ban đầu, nhận thức của người dân dần thay đổi. Nếu trước đây nhiều hộ chỉ quen với sản xuất tự cung tự cấp thì nay đã bắt đầu quan tâm đến hiệu quả kinh tế, nhu cầu thị trường và khả năng liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Hình thành chuỗi liên kết bền vững
Người dân xã Lũng Cú thu hoạch gừng trên diện tích chuyển đổi từ đất trồng ngô kém hiệu quả. Ảnh: TTXVN phát
Cùng với việc phát huy vai trò của đảng viên, Lũng Cú đang triển khai mạnh mẽ chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên quy mô lớn.
Theo Chủ tịch UBND xã Trần Đức Chung, địa phương đã rà soát quỹ đất, đánh giá điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu để lựa chọn các loại cây trồng phù hợp. Trong đợt triển khai vừa qua, xã đã chuyển đổi gần 150 ha đất trồng ngô năng suất thấp và đất hoang hóa sang trồng gừng ta. Đến nay, người dân đã trồng được khoảng gần 200 ha gừng.
Bên cạnh đó, xã phát động phong trào trồng cây hạt dẻ với diện tích đạt 16 ha trên tổng số gần 20 ha theo kế hoạch. Một số mô hình cây trồng mới cũng được đưa vào thử nghiệm như sâm núi, sâm Bố Chính, sâm Lai Châu với diện tích khoảng 5.000 m²; cây Đương Quy 1,5 ha và mắc ca 1 ha. Những loại cây này bước đầu thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên vùng cao, mở ra triển vọng hình thành các vùng sản xuất hàng hóa đặc trưng trong tương lai.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ 18 mô hình kinh tế trên địa bàn đều được thực hiện theo hình thức xã hội hóa. Tổng nguồn lực huy động đạt gần 1 tỷ đồng từ các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Cách làm này không chỉ giảm áp lực cho ngân sách địa phương mà còn tạo sự chủ động trong quá trình triển khai các mô hình sản xuất. Quan trọng hơn, địa phương đang từng bước giải quyết được bài toán đầu ra - yếu tố được xem là rào cản lớn nhất đối với sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Trong tháng 5 vừa qua, xã Lũng Cú đã kết nối và tổ chức ký kết hợp tác với 6 doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm cho người dân. Việc các doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu giúp bà con yên tâm đầu tư sản xuất, hạn chế tình trạng bị ép giá hoặc gặp khó khăn trong tiêu thụ nông sản khi đến vụ thu hoạch.
Chủ tịch UBND xã Lũng Cú Trần Đức Chung cho biết thêm, các doanh nghiệp không chỉ bao tiêu sản phẩm mà còn tham gia hỗ trợ kỹ thuật, định hướng sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.
Không dừng lại ở mục tiêu tăng thu nhập, Lũng Cú còn hướng tới phát triển nông nghiệp gắn với du lịch. Những vùng trồng gừng, hạt dẻ, dược liệu đang từng bước trở thành những điểm nhấn mới trong bức tranh du lịch nơi địa đầu cực Bắc Tổ quốc. Khi cây trồng mới mang lại hiệu quả kinh tế, người dân có thêm động lực để giữ đất, giữ nghề và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.
Từ những triền ngô năng suất thấp trên vùng đá khô cằn, một hướng đi mới đang dần hình thành ở Lũng Cú. Đó không chỉ là sự chuyển đổi về cây trồng mà còn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất, trong cách tổ chức phát triển kinh tế. Và trên hành trình ấy, những đảng viên tiên phong như anh Lù Quốc Chanh đang góp phần gieo những mầm xanh của hy vọng trên miền đá nơi địa đầu Tổ quốc./.
