Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ

Độc đáo lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer Nam Bộ
Lễ Sen Đôn Ta của đồng bào Khmer được tổ chức với nhiều hoạt động đan xen, thể hiện sự biết ơn công đức của tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người đã khuất; đồng thời, cầu an cho bản thân, gia quyến và những người còn còn tại thế.
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Đồng bào Khmer đi lễ chùa vào dịp lễ Sen Đôn Ta năm 2018 tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo truyền thống, người dân Khmer Nam Bộ thường tổ chức lễ Sen Đôn Ta tại nhà và tại chùa trong 3 ngày chính là 14, 15 tháng 10 (Phéc T’ro-bot) và ngày 01 tháng 11 (A-such) nhưng do năm nay nhuần tháng 8 theo lịch Khmer nên lễ được diễn ra từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 10 năm 2018 dương lịch.
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Đồng bào Phật tử chuẩn bị lễ vật gồm bánh trái, hoa quả được dâng lên chư tăng tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng)
Lễ Sen Đôn Ta được bắt nguồn từ tín ngưỡng xa xưa của người dân tại phum sóc Khmer trước khi Phật giáo Nam tông du nhập miền nam Việt Nam. Nam Bộ vốn là vùng đất ngập nước, cư dân thường di chuyển bằng ghe, xuồng và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, trồng lúa nước. Trong truyền thống canh tác lúa mùa trước đây, bà con bắt đầu xuống giống từ đầu năm, khi bắt đầu mùa mưa theo Khmer lịch cho đến khi mùa Đôn Ta đến cũng là lúc hoàn thành mùa gieo cấy. Rảnh tay khỏi việc đồng áng, đồng bào Khmer thường xuyên gặp gỡ, thăm hỏi ông bà, cha mẹ ở xa và dâng tặng những món quà quê, cây nhà lá vườn như bánh trái, hoa quả... 
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Chư tăng chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) tụng kinh hồi hướng phước báo, độ thực từ vật thực do Phật tử cúng dường
Mùa Sen Đôn Ta cũng là dịp các cấp, các ngành, chính quyền địa phương đi thăm hỏi đồng bào và chư tăng ở các ngôi chùa trên địa bàn. Vì vậy, Sen Đôn Ta không chỉ là dịp báo hiếu, đáp nghĩa mà còn là ngày hội tràn đầy niềm vui, tình đoàn đoàn kết, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. 
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Lễ đặt bát hội với sự tham của 100 vị sư và hàng ngàn phật tử Khmer tại chùa Chantarăngsây (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh)
Theo lễ nghi truyền thống, lễ Sen Đôn Ta thường được tổ chức trong thời gian 16 ngày với 4 nghi thức chính: lễ đặt cơm vắt (Bos Bai Ben), lễ cúng ông bà (Sen Đôn Ta), lễ rước ông bà (Phchum Ben) và lễ đưa tiễn ông bà (chun Đôn Ta). Tuy nhiên, cách gọi Sen Đôn Ta của người Khmer Nam Bộ đối với lễ hội này chủ yếu nhằm vào hai nghi thức chính: cúng ông bà tại nhà và đặt cơm vắt (Bos bai ben) tại chùa, gọi chung là Sen Đôn Ta.
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng).
Bà con Phật tử thực hiện nghi thức đặt cơm vắt tại chùa Luông Bassac, còn gọi là chùa Bãi Xàu (Thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng). 
Người Khmer quan niệm rằng ngoài cõi thực còn có cõi tâm linh, cõi vô hình và thời điểm diễn ra lễ Đôn Ta là dịp duy nhất trong năm những người đã khuất có thể quay lại trần gian từ lời mời gọi của người thân trong gia đình. Vì vậy, tập tục “sen” (cúng) vẫn được duy trì và là hoạt động không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của đồng bào Khmer Nam Bộ nhằm tưởng nhớ công đức tổ tiên, ông bà, cha mẹ và những người có công với đất nước... 
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A, (An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Nghi thức cúng rước ông bà của gia đình ông Sơn Hol ở ấp Bưng Tróp A,
(An Hiệp, Châu Thành, Sóc Trăng)
Trong dịp lễ Đôn Ta, người Khmer thường dậy sớm, chuẩn bị vật thực để mang lên chùa, dâng lên các vị sư và thỉnh chư tăng đến độ thực tại nhà để tụng kinh cầu siêu hồi hướng công quả đến thân nhân quá vãng của mình. Lễ phẩm thường là những món ăn mà người quá cố khi còn sống thích, các loại bánh, trái cây, nước ngọt... Đặc biệt, không thể thiếu trong ngày lễ chính là món cơm vắt (cơm nắm tay, gọi là Bay-ben) và cơm vắt có hình nhọn như chiếc nón lá (Bay bat-bor).
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Thỉnh mời chư tăng tụng kinh cầu siêu đến thân nhân đã quá cố của mình tại gia đình bà Thạch Thị Kim Sang ở khóm 5 (phường 9, Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng)
Kết thúc lễ cúng Đôn Ta là nghi lễ cúng đưa tiễn ông bà. Do cuộc sống gắn bó với sông nước nên người Khmer thường chế tác thuyền đưa tiễn ông bà từ bẹ chuối với hình nộm hai người nộm chèo lái; trong thuyền đặt nhiều vật dụng như lộ phí,bánh trái, nước uống, quần áo làm bằng giấy...
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Thuyền được làm từ bẹ chuối dùng trong lễ tiễn đưa ông bà của người Khmer được thả trên sông rạch, ao hồ quanh nhà
Nếu như người Kinh có lễ Vu Lan báo hiếu, người Chăm có lễ hội Ka Tê thì người Khmer có lễ Sen Đôn Ta - một trong những lễ hội quan trọng với nhiều ý nghĩa tốt đẹp, thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ công lao của tổ tiên, ông bà và những người đã khuất.
Bài và ảnh: Sơn Hên, An Hiếu
(Báo ảnh Dân tộc và Miền núi/TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.

Lễ hội cốm Thuận Hòa, nơi hòa mình vào văn hóa Tày

Lễ hội cốm Thuận Hòa, nơi hòa mình vào văn hóa Tày

Chiều 10/10, UBND xã Thuận Hòa (Tuyên Quang) đã tổ chức Lễ hội Cốm - Hương cốm sắc thu năm 2026, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Lễ hội là dịp tôn vinh nghề làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Độc đáo Lễ hội Katê của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn

Độc đáo Lễ hội Katê của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn

Sáng 10/10, Lễ hội Katê năm 2026 của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn tỉnh Lâm Đồng đã khai mạc tại di tích tháp Pô Sah Inư, phường Phú Thủy, thu hút hàng nghìn người dân, du khách trong và ngoài nước tham quan, tìm hiểu nét văn hóa độc đáo này.