Tại vùng biển Hòn Khói, xã Đông Ninh, thị xã Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa), nghề trồng rong nho đang trở thành hướng đi bền vững. Người dân liên kết với doanh nghiệp, áp dụng kỹ thuật hiện đại, tạo nên chuỗi sản xuất hiệu quả. Nhờ áp dụng công nghệ tách nước theo tiêu chuẩn Nhật Bản, sản phẩm rong nho "made in Khánh Hòa" ngày càng được thị trường trong và ngoài nước đón nhận.
Với hơn 500 km bờ biển, nước biển có độ mặn ổn định, đây là điều kiện tự nhiên lý tưởng cho rong nho sinh trưởng. Từ vài ao thử nghiệm ban đầu, đến nay vùng Hòn Khói đã phát triển thành khu vực nuôi trồng tập trung. Người dân chuyển từ nuôi tôm sang trồng rong, doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu, hình thành chuỗi liên kết rõ rệt.
Ông Nguyễn Thành Minh, hộ trồng rong nho ở khu vực Hòn Khói, cho biết ông gắn bó với nghề từ năm 2019. Trước đây gia đình ông làm muối và nuôi tôm, nhưng hiệu quả thấp. Sau khi được tập huấn kỹ thuật, ông đầu tư cải tạo ao, lắp hệ thống nước tuần hoàn và giàn che. Mỗi sào cho sản lượng khoảng 4 tạ rong tươi, mỗi năm thu hoạch 8-10 lứa. "Trồng rong nho vốn nhẹ, ít rủi ro, đầu ra ổn định. Thu nhập bình quân hơn 400 triệu đồng mỗi năm," ông Minh chia sẻ.
Ngoài có nguồn thu nhập, mô hình của ông Minh còn tạo việc làm cho 15 lao động địa phương, chủ yếu là phụ nữ. Họ làm công đoạn rửa, tách nước và đóng gói sản phẩm, thu nhập bình quân 5-6 triệu đồng/tháng. Sản phẩm được tiêu thụ trong nước và cung cấp cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo ông Lương Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Ninh Hòa, toàn phường hiện có khoảng 40 ha mặt nước nuôi trồng rong nho với sản lượng năm 2024 đạt hơn 700 tấn. "Địa phương đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn người dân áp dụng quy trình VietGAP. Một số sản phẩm rong nho trên địa bàn đã đạt chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên, riêng sản phẩm Rong nho tách nước Trí Tín đạt 5 sao – đây là sản phẩm đầu tiên của tỉnh được công nhận ở cấp này", ông Châu cho biết.
Ông Châu nói thêm, phường đã phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng rong, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Hiện có 6 doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm rong nho như Công ty Trí Tín, DT Group, Xuân Quang, MUTIMEAL và Goya Việt Nam. "Việc liên kết giúp người dân yên tâm đầu tư, có đầu ra ổn định, thu nhập ngày càng được nâng cao", ông Châu nói.
Theo ông Châu, nước biển tại khu vực Đông Ninh Hòa trong, sạch, có độ mặn và khoáng chất phù hợp. Sản phẩm rong nho có màu xanh, giòn, vị ngọt tự nhiên nên được thị trường ưa chuộng. Ngoài giá trị kinh tế, nghề trồng rong còn giúp giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động nhàn rỗi, nhất là phụ nữ vùng biển, góp phần ổn định đời sống và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững.
Trong chuỗi sản xuất, Công ty TNHH Trí Tín đóng vai trò trung tâm liên kết. Ông Lê Bền, giám đốc công ty, là người tiên phong đưa rong nho từ mô hình thử nghiệm ra sản xuất thương phẩm cách đây gần 20 năm. Ông kể: "Năm 2004, tôi trồng thử rong nho tại Hòn Khói. Hai năm sau, sản phẩm đầu tiên đã đạt kiểm định an toàn và được đối tác Nhật Bản đặt hàng. Họ sang tận nơi để kiểm tra quy trình. Từ đó, nghề trồng rong ở Khánh Hòa mở hướng đi mới."
Ông Lê Bền cho biết, giá trị sản phẩm tăng gấp nhiều lần nhờ chế biến sâu. Một kg rong tươi bán trong nước chỉ vài chục nghìn đồng. Còn rong nho tách nước xuất khẩu đạt giá khoảng 17 USD/kg. Khi doanh nghiệp đầu tư công nghệ, người dân được hưởng lợi vì giá thu mua cao hơn, đơn hàng ổn định hơn.Theo ông Bền, yếu tố quan trọng nhất để rong nho phát triển bền vững là giữ được nguồn nước sạch và sự liên kết chặt giữa người dân – doanh nghiệp – chính quyền. "Mỗi bên có vai trò riêng. Người dân sản xuất theo quy trình. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm kỹ thuật và tiêu thụ. Nhà nước hỗ trợ quy hoạch và cấp mã số vùng nuôi. Khi ba yếu tố này gắn kết, sản phẩm sẽ bền vững và có chỗ đứng ở thị trường quốc tế", ông Bền nói.
Công ty Trí Tín áp dụng công nghệ tách nước theo tiêu chuẩn Nhật Bản, đảm bảo sản phẩm giữ độ tươi và giòn sau thời gian dài vận chuyển. Nhờ đó, rong nho Khánh Hòa có mặt ở nhiều thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và châu Âu. Sản phẩm đạt chứng nhận HACCP, HALAL và mã số xuất khẩu thủy sản.
Ông Lương Minh Châu cũng khẳng định, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp. Phường đang phối hợp xây dựng thương hiệu "Rong nho Đông Ninh Hòa", hướng tới vùng sản xuất tập trung gắn với du lịch sinh thái. "Chúng tôi sẽ tăng cường kiểm tra vùng nuôi, chấn chỉnh tình trạng nuôi trồng không theo quy hoạch, đảm bảo môi trường nước ổn định. Mục tiêu là phát triển nghề rong nho theo hướng xanh, sạch và có giá trị xuất khẩu cao," ông nói.
Thực tế cho thấy, liên kết sản xuất đã mang lại kết quả rõ rệt. Người dân có việc làm quanh năm, thu nhập ổn định. Doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu bền vững. Môi trường vùng nuôi được bảo vệ. Sản phẩm "made in Khánh Hòa" khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Nghề trồng rong nho ở Khánh Hòa đang phát triển theo hướng kinh tế biển xanh. Sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân là nền tảng để sản phẩm địa phương tiếp tục vươn xa, góp phần nâng cao giá trị nông nghiệp và xây dựng thương hiệu thủy sản bền vững của tỉnh./.
