Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Tự chủ đại học gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình

Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Tự chủ đại học gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV, chiều 12/6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học. 
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Làm rõ phạm vi, mức độ, điều kiện thực hiện quyền tự chủ

Các đại biểu tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục đại học nhằm khắc phục bất cập, hạn chế của Luật hiện hành; thể chế hóa chủ trương, quan điểm về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo tinh thần Hiến pháp 2013 và các nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới tổ chức quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập và yêu cầu về cơ cấu, trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Cho ý kiến về tự chủ đại học, các đại biểu nhấn mạnh việc đẩy mạnh tự chủ đại học là cần thiết và phù hợp với xu thế chung của giáo dục đại học. Đi đôi với mở rộng tự chủ là tăng cường trách nhiệm giải trình và đổi mới quản trị cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là nâng cao vai trò, năng lực của Hội đồng trường. Tuy nhiên, một số đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn các khái niệm, nội hàm về quyền tự chủ, năng lực tự chủ; về phạm vi, mức độ, điều kiện thực hiện quyền tự chủ phù hợp với năng lực của cơ sở giáo dục đại học và yêu cầu cụ thể về trách nhiệm giải trình; đồng thời, cần quy định trong dự thảo Luật nguyên tắc pháp lý cần thiết nhằm tạo sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật về vấn đề tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là về tổ chức – nhân sự, tài chính, tài sản. 

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) phân tích: Tự chủ cần hướng tới các mục tiêu: Tự chủ chuyên môn, bộ máy, nhân sự, tài chính và tài sản. Điều kiện thực hiện tự chủ phải được xác lập và thực hiện thông qua quản lý Nhà nước theo nguyên tắc “Không bó buộc tính tự chủ”, nhất là các cơ sở giáo dục tư thục và bảo đảm phù hợp, không lãng phí nguồn lực của xã hội. Các cơ sở tư thục có vốn nước ngoài được tạo điều kiện thực hiện tự chủ, nhưng phải công khai, minh bạch về thông tin, thứ bậc đánh giá, kết quả kiểm định chất lượng của các tổ chức độc lập, có uy tín, tỷ lệ sinh viên có việc làm khi tốt nghiệp… để cân nhắc và lựa chọn.

Theo đại biểu Hoàng Quang Hàm, đối với tự chủ các cơ sở giáo dục đại học công lập cần phân định rõ điều kiện và mức độ tự chủ phù hợp. Ví dụ, các cơ sở hoạt động bằng kinh phí ngân sách nhà nước với cơ sở ngân sách nhà nước bảo đảm một phần kinh phí hoạt động phải khác nhau về mức độ tự chủ bộ máy, nhân sự, tự chủ về chuyên môn, nhất là tự chủ về tuyển sinh.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp) chỉ rõ, quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học được quy định tại khoản 6 điều 4 và điều 32 là trọng tâm then chốt của việc sửa đổi Luật lần này. Bước tiến lớn trong nhận thức về tự chủ đại học được thể hiện trong dự án luật chính là việc nhấn mạnh trách nhiệm giải trình của nhà trường, thể hiện quan điểm, vai trò của hội đồng trường như một thiết chế nhằm đổi mới quản trị nhà trường. Tuy nhiên, cách thể hiện như trong khoản 6 điều 4 và điều 32 dự thảo Luật chưa làm rõ nội hàm, khái niệm tự chủ, điều kiện tự chủ, nội dung, phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình. Thực tế cho thấy, tự chủ nhằm mục đích nâng cao chất lượng đào tạo. Việc trao quyền tự chủ cho các trường đại học là một quá trình trong đó năng lực giải trình của cơ sở giáo dục phải gắn với những điều kiện cụ thể và chỉ khi nào cơ sở giáo dục đại học đảm bảo các điều kiện nhất định thì mới được trao quyền tự chủ. Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu, làm rõ cơ chế tự chủ đại học bao gồm tự chủ học thuật, tài chính, nhân sự, nội dung, yêu cầu và phương thức giải trình…

Nhấn mạnh việc tự chủ đại học là trọng tâm then chốt, cần được giải quyết triệt để ở lần sửa đổi Luật Giáo dục đại học lần này, đại biểu Triệu Thế Hùng (Lâm Đồng) đề nghị bổ sung vấn đề tự chủ học thuật bên cạnh đẩy mạnh tự chủ nhân sự, tài chính. Theo đại biểu, giáo dục đại học là lĩnh vực lao động trí tuệ với hàm lượng chất xám cao, vì thế đòi hỏi rất cao về tư duy khai phóng, sáng tạo của cả thầy và trò, từ đó tạo ra tri thức mới, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội. Tự chủ học thuật là chìa khoá của thành công, là bí quyết phát triển giáo dục của các nước tiên tiến, vì thế cần có sự quan tâm hơn nữa.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc Lê Thị Nguyệt phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
 Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc Lê Thị Nguyệt phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Quy hoạch mạng lưới các trường đại học

Bên cạnh đổi mới phân tầng giáo dục đại học, quyền của Hội đồng trường đại học... một số đại biểu cho rằng cần quy hoạch mạng lưới các trường đại học sao cho tiết kiệm, hiệu quả, để các trường phát huy cao nhất lợi thế so sánh, tránh trường hợp mở ra quá nhiều trường trong một khu vực hoặc trùng nhiều ngành nghề đào tạo, dư thừa nguồn lực, gây lãng phí cho xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) lưu ý, trong luật cần quy định rõ các điều kiện tối thiểu để trường thành lập mới tại một địa phương, một vùng địa lý cụ thể. Trước khi Chính phủ xem xét quyết định thành lập trường mới cần xem xét kỹ lưỡng điều kiện địa lý, tính đặc thù, sự khác biệt ngành nghề đào tạo, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu nguồn lực, để bảo đảm trường mới thành lập phát triển tốt, không ảnh hưởng đến các trường đã có ở khu vực vốn đang thực hiện tốt việc đào tạo phục vụ xã hội về ngành nghề đó.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Lan phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Lan phát biểu.
Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Bên cạnh đó, theo đại biểu, Điều 33 của dự thảo Luật đã quy định khá cụ thể về điều kiện mở ngành đào tạo mới. Tuy nhiên, ban soạn thảo cần tiếp tục rà soát để có quy định phù hợp, vì không phải ngành nào cũng giống ngành nào, nên cần xác định điều kiện riêng cho một số ngành nghề đặc biệt. Các ngành đòi hỏi yếu tố kỹ thuật cao phải quy định chặt chẽ hơn về điều kiện mở ngành như đủ nhân lực, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm học tập, nghiên cứu... 

Đại biểu Lê Quang Trí (Tiền Giang) thống nhất quy định trao quyền tự chủ cho trường trong mở ngành đào tạo cũng như xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng, số lượng, đặc biệt là cơ cấu nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội theo cơ chế thị trường, cần vai trò của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong thông tin định hướng và điều tiết chỉ tiêu tuyển sinh, mở mã ngành khi có nguy cơ cung vượt cầu trong thời gian tới…

Trong khi đó, đại biểu Đinh Thị Phương Lan (Quảng Ngãi) cho rằng, việc mở ngành đào tạo phải phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trên cơ sở quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đào tạo, tránh lạm dụng mở ngành nhưng cũng không được gây khó khăn cho các trường có nhu cầu, điều kiện khi mở mã ngành.

Tại phiên làm việc, các nội dung về quản lý nhà nước về giáo dục đại học, việc xếp hạng cơ sở giáo dục đại học... cũng được các đại biểu phân tích, cho ý kiến cụ thể.
Phan Phương
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Ngăn chặn thực phẩm 'bẩn' ngay từ khu vực biên giới

Ngăn chặn thực phẩm 'bẩn' ngay từ khu vực biên giới

Trước tình trạng vận chuyển, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ diễn biến phức tạp tại khu vực biên giới, các lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ninh đã tăng cường kiểm tra và triệt phá nhiều điểm tập kết, vận chuyển thực phẩm lậu với quy mô lớn. Đây là hành động thiết thực, góp phần đảm bảo an toàn thực phẩm cho người dân và du khách đến Quảng Ninh, nhất là vào mùa du lịch hè cao điểm như hiện nay.

Khám và tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân

Khám và tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân

Nhằm giúp người dân chủ động chăm sóc sức khỏe, phát hiện sớm bệnh tật và giảm chi phí điều trị, ngành Y tế tỉnh Điện Biên vừa đồng loạt triển khai chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí tại 11 đơn vị y tế trên địa bàn.

Luân phiên bác sĩ về trạm y tế cấp xã ở Gia Lai

Luân phiên bác sĩ về trạm y tế cấp xã ở Gia Lai

Nhằm tăng cường năng lực cho tuyến y tế cơ sở, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch luân phiên bác sĩ về làm việc có thời hạn tại các trạm y tế cấp xã giai đoạn 2026-2030.

Xây dựng trường nội trú liên cấp ở biên giới trở thành mô hình giáo dục đặc biệt

Xây dựng trường nội trú liên cấp ở biên giới trở thành mô hình giáo dục đặc biệt

Chiều 5/6, làm việc với Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về công tác phát triển giáo dục và tiến độ xây dựng hệ thống trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt của tỉnh trong triển khai chủ trương xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới và kết quả phát triển giáo dục, đào tạo.

Kiểm soát chặt khu vực biên giới, chống vượt biên trái phép

Kiểm soát chặt khu vực biên giới, chống vượt biên trái phép

Cùng với sự phát triển của hoạt động giao thương, du lịch và hợp tác quốc tế, hoạt động xuất, nhập cảnh qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn những năm gần đây ngày càng trở nên sôi động. Tuy nhiên, bên cạnh các hoạt động hợp pháp thì tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự khu vực biên giới, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các loại tội phạm xuyên quốc gia và nguy cơ lây lan dịch bệnh. Trước thực tế đó, lực lượng Bộ đội Biên phòng trên tuyến biên giới Lạng Sơn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phát hiện, ngăn chặn hiệu quả các hành vi vi phạm.

Hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số

Hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số

HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII ngày 29/5 đã thông qua Nghị quyết quy định chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn tỉnh nhằm tạo điều kiện cho người dân ổn định nơi ở, phát triển sản xuất, từng bước nâng cao đời sống; góp phần giảm nghèo bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tái định hình vị thế trung tâm Tây Nguyên - Bài cuối: Khát vọng trung tâm vùng

Tái định hình vị thế trung tâm Tây Nguyên - Bài cuối: Khát vọng trung tâm vùng

Trong lịch sử phát triển của nhiều vùng kinh tế, luôn có những đô thị giữ vai trò hạt nhân kết nối. Đó không nhất thiết là nơi đông dân nhất hay có tốc độ tăng trưởng cao nhất, mà là nơi có khả năng tập hợp nguồn lực, thu hút đầu tư, dẫn dắt đổi mới và tạo sức lan tỏa đối với không gian xung quanh.

Tái định hình vị thế trung tâm Tây Nguyên - Bài 1: Mở lối hành lang tăng trưởng mới

Tái định hình vị thế trung tâm Tây Nguyên - Bài 1: Mở lối hành lang tăng trưởng mới

Tây Nguyên đang đứng trước một giai đoạn chuyển động mới khi cấu trúc phát triển vùng dần thay đổi dưới tác động của các hành lang kinh tế, mạng lưới đô thị và những động lực tăng trưởng mới. Câu chuyện không còn dừng ở mở rộng hạ tầng hay phát triển từng địa phương riêng lẻ, mà đang hướng tới tổ chức lại không gian phát triển trên quy mô lớn hơn. Trong bối cảnh ấy, Đắk Lắk và đô thị Buôn Ma Thuột đứng trước cơ hội xác lập vai trò trung tâm kết nối, dẫn dắt những dòng chảy mới về sản xuất, dịch vụ và liên kết vùng của Tây Nguyên trong tương lai.

Nghĩa tình chiến sỹ biên phòng xây trường nơi vùng biên

Nghĩa tình chiến sỹ biên phòng xây trường nơi vùng biên

Thực hiện chủ trương của Chính phủ và chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai về xây dựng hệ thống Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã biên giới, những ngày này, trên công trường xây dựng Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Ia Púch, không khí lao động đang diễn ra khẩn trương.

Đắk Lắk bảo tồn và phát huy tiềm năng du lịch vườn trà cổ trên đỉnh núi

Đắk Lắk bảo tồn và phát huy tiềm năng du lịch vườn trà cổ trên đỉnh núi

Sau khi khảo sát, phát hiện vườn trà cổ gần 100 năm tuổi trên núi Hòn Chảo (thôn Mỹ Thành, xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk), lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã lên phương án bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên nơi đây, đồng thời phát triển và khai thác tiềm năng du lịch, tạo sinh kế cho người dân.

Nghệ An đẩy nhanh quy hoạch 5 xã vùng cao, biên giới sau sắp xếp đơn vị hành chính

Nghệ An đẩy nhanh quy hoạch 5 xã vùng cao, biên giới sau sắp xếp đơn vị hành chính

Ngày 26/5, làm việc với 5 xã vùng cao, biên giới gồm Quế Phong, Thông Thụ, Tri Lễ, Mường Quàng và Tiền Phong, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện công tác quy hoạch, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng đối với định hướng phát triển lâu dài sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Tuyên Quang chủ động, giữ ổn định cơ sở khi sắp xếp thôn, tổ dân phố

Tuyên Quang chủ động, giữ ổn định cơ sở khi sắp xếp thôn, tổ dân phố

Tuyên Quang đang khẩn trương triển khai việc sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở, đồng thời bảo đảm ổn định đời sống nhân dân, giữ vững khối đoàn kết cộng đồng và thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.

Trải nghiệm thu hoạch cam tại vườn của Hợp tác xã Du lịch cộng đồng ATK Phú Đình.

Thái Nguyên tập trung nguồn lực cho các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới

Thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Thái Nguyên phấn đấu xây dựng nông thôn hiện đại, xanh, thông minh, phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giảm nghèo đa chiều, bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.

Sơn La định hướng kết nối tiêu thụ sản phẩm mận

Sơn La định hướng kết nối tiêu thụ sản phẩm mận

Ngày 22/5, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La phối hợp với UBND xã Yên Sơn tổ chức hội thảo chuyên đề “Nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và định hướng kết nối tiêu thụ sản phẩm mận xã Yên Sơn năm 2026”.

Chuyển đổi số vùng biên mở ra cơ hội phát triển mới

Chuyển đổi số vùng biên mở ra cơ hội phát triển mới

Tại các xã biên giới của tỉnh Lạng Sơn, hình ảnh cán bộ biên phòng, đoàn viên thanh niên, tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng dịch vụ công, thanh toán không dùng tiền mặt hay sử dụng điện thoại thông minh để trao đổi hàng hóa đã trở nên quen thuộc. Khắp những thôn xóm heo hút chạy dọc đường tuần tra biên giới, chuyển đổi số đang ngấm sâu vào đời sống người dân, mở ra nhiều thay đổi tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh biên giới và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nhiều mô hình 'Xã, phường không ma túy' đạt kết quả tích cực

Nhiều mô hình 'Xã, phường không ma túy' đạt kết quả tích cực

Sau hơn 2 tháng triển khai, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, việc triển khai, thực hiện Nghị quyết số 51-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng “Xã, phường không ma túy” trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Chính sách mới thắp sáng những mái trường vùng cao

Chính sách mới thắp sáng những mái trường vùng cao

Tại nhiều điểm trường vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, nơi học sinh từng phải mang theo gạo, rau từ nhà đến lớp, Nghị định 66 của Chính phủ đang từng bước mang đến những đổi thay tích cực cho giáo dục miền núi.

Tăng cường đấu tranh phòng chống tội phạm trên tuyến biên giới

Tăng cường đấu tranh phòng chống tội phạm trên tuyến biên giới

Trong ngày 19-20/5, Thiếu tướng Nguyễn Văn Thiện, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng dẫn đầu đoàn công tác đã kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác trinh sát, phòng, chống ma túy và tội phạm, công tác cửa khẩu năm 2025 và 4 tháng của năm 2026 tại Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo và Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế La Lay.

Tiếp thêm động lực cho nông dân vùng biên phát triển kinh tế

Tiếp thêm động lực cho nông dân vùng biên phát triển kinh tế

Ngày 17/5, tại xã Phước Vinh, Tây Ninh, báo Tuổi Trẻ, Công ty cổ phần GREENFEED Việt Nam phối hợp cùng Hội Nông dân và Tỉnh đoàn Tây Ninh tổ chức lễ trao vốn Chương trình “Tiếp sức nhà nông” cho 40 hộ nông dân có hoàn cảnh khó khăn, có con em vượt khó học giỏi.