Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Tự chủ đại học gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình

Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV: Tự chủ đại học gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV, chiều 12/6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học. 
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Làm rõ phạm vi, mức độ, điều kiện thực hiện quyền tự chủ

Các đại biểu tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục đại học nhằm khắc phục bất cập, hạn chế của Luật hiện hành; thể chế hóa chủ trương, quan điểm về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo tinh thần Hiến pháp 2013 và các nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới tổ chức quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập và yêu cầu về cơ cấu, trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Cho ý kiến về tự chủ đại học, các đại biểu nhấn mạnh việc đẩy mạnh tự chủ đại học là cần thiết và phù hợp với xu thế chung của giáo dục đại học. Đi đôi với mở rộng tự chủ là tăng cường trách nhiệm giải trình và đổi mới quản trị cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là nâng cao vai trò, năng lực của Hội đồng trường. Tuy nhiên, một số đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn các khái niệm, nội hàm về quyền tự chủ, năng lực tự chủ; về phạm vi, mức độ, điều kiện thực hiện quyền tự chủ phù hợp với năng lực của cơ sở giáo dục đại học và yêu cầu cụ thể về trách nhiệm giải trình; đồng thời, cần quy định trong dự thảo Luật nguyên tắc pháp lý cần thiết nhằm tạo sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật về vấn đề tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là về tổ chức – nhân sự, tài chính, tài sản. 

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đài tạo Phùng Xuân Nhạ giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) phân tích: Tự chủ cần hướng tới các mục tiêu: Tự chủ chuyên môn, bộ máy, nhân sự, tài chính và tài sản. Điều kiện thực hiện tự chủ phải được xác lập và thực hiện thông qua quản lý Nhà nước theo nguyên tắc “Không bó buộc tính tự chủ”, nhất là các cơ sở giáo dục tư thục và bảo đảm phù hợp, không lãng phí nguồn lực của xã hội. Các cơ sở tư thục có vốn nước ngoài được tạo điều kiện thực hiện tự chủ, nhưng phải công khai, minh bạch về thông tin, thứ bậc đánh giá, kết quả kiểm định chất lượng của các tổ chức độc lập, có uy tín, tỷ lệ sinh viên có việc làm khi tốt nghiệp… để cân nhắc và lựa chọn.

Theo đại biểu Hoàng Quang Hàm, đối với tự chủ các cơ sở giáo dục đại học công lập cần phân định rõ điều kiện và mức độ tự chủ phù hợp. Ví dụ, các cơ sở hoạt động bằng kinh phí ngân sách nhà nước với cơ sở ngân sách nhà nước bảo đảm một phần kinh phí hoạt động phải khác nhau về mức độ tự chủ bộ máy, nhân sự, tự chủ về chuyên môn, nhất là tự chủ về tuyển sinh.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp) chỉ rõ, quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học được quy định tại khoản 6 điều 4 và điều 32 là trọng tâm then chốt của việc sửa đổi Luật lần này. Bước tiến lớn trong nhận thức về tự chủ đại học được thể hiện trong dự án luật chính là việc nhấn mạnh trách nhiệm giải trình của nhà trường, thể hiện quan điểm, vai trò của hội đồng trường như một thiết chế nhằm đổi mới quản trị nhà trường. Tuy nhiên, cách thể hiện như trong khoản 6 điều 4 và điều 32 dự thảo Luật chưa làm rõ nội hàm, khái niệm tự chủ, điều kiện tự chủ, nội dung, phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình. Thực tế cho thấy, tự chủ nhằm mục đích nâng cao chất lượng đào tạo. Việc trao quyền tự chủ cho các trường đại học là một quá trình trong đó năng lực giải trình của cơ sở giáo dục phải gắn với những điều kiện cụ thể và chỉ khi nào cơ sở giáo dục đại học đảm bảo các điều kiện nhất định thì mới được trao quyền tự chủ. Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu, làm rõ cơ chế tự chủ đại học bao gồm tự chủ học thuật, tài chính, nhân sự, nội dung, yêu cầu và phương thức giải trình…

Nhấn mạnh việc tự chủ đại học là trọng tâm then chốt, cần được giải quyết triệt để ở lần sửa đổi Luật Giáo dục đại học lần này, đại biểu Triệu Thế Hùng (Lâm Đồng) đề nghị bổ sung vấn đề tự chủ học thuật bên cạnh đẩy mạnh tự chủ nhân sự, tài chính. Theo đại biểu, giáo dục đại học là lĩnh vực lao động trí tuệ với hàm lượng chất xám cao, vì thế đòi hỏi rất cao về tư duy khai phóng, sáng tạo của cả thầy và trò, từ đó tạo ra tri thức mới, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội. Tự chủ học thuật là chìa khoá của thành công, là bí quyết phát triển giáo dục của các nước tiên tiến, vì thế cần có sự quan tâm hơn nữa.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc Lê Thị Nguyệt phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
 Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc Lê Thị Nguyệt phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Quy hoạch mạng lưới các trường đại học

Bên cạnh đổi mới phân tầng giáo dục đại học, quyền của Hội đồng trường đại học... một số đại biểu cho rằng cần quy hoạch mạng lưới các trường đại học sao cho tiết kiệm, hiệu quả, để các trường phát huy cao nhất lợi thế so sánh, tránh trường hợp mở ra quá nhiều trường trong một khu vực hoặc trùng nhiều ngành nghề đào tạo, dư thừa nguồn lực, gây lãng phí cho xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) lưu ý, trong luật cần quy định rõ các điều kiện tối thiểu để trường thành lập mới tại một địa phương, một vùng địa lý cụ thể. Trước khi Chính phủ xem xét quyết định thành lập trường mới cần xem xét kỹ lưỡng điều kiện địa lý, tính đặc thù, sự khác biệt ngành nghề đào tạo, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu nguồn lực, để bảo đảm trường mới thành lập phát triển tốt, không ảnh hưởng đến các trường đã có ở khu vực vốn đang thực hiện tốt việc đào tạo phục vụ xã hội về ngành nghề đó.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Lan phát biểu. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Lan phát biểu.
Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Bên cạnh đó, theo đại biểu, Điều 33 của dự thảo Luật đã quy định khá cụ thể về điều kiện mở ngành đào tạo mới. Tuy nhiên, ban soạn thảo cần tiếp tục rà soát để có quy định phù hợp, vì không phải ngành nào cũng giống ngành nào, nên cần xác định điều kiện riêng cho một số ngành nghề đặc biệt. Các ngành đòi hỏi yếu tố kỹ thuật cao phải quy định chặt chẽ hơn về điều kiện mở ngành như đủ nhân lực, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm học tập, nghiên cứu... 

Đại biểu Lê Quang Trí (Tiền Giang) thống nhất quy định trao quyền tự chủ cho trường trong mở ngành đào tạo cũng như xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng, số lượng, đặc biệt là cơ cấu nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội theo cơ chế thị trường, cần vai trò của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong thông tin định hướng và điều tiết chỉ tiêu tuyển sinh, mở mã ngành khi có nguy cơ cung vượt cầu trong thời gian tới…

Trong khi đó, đại biểu Đinh Thị Phương Lan (Quảng Ngãi) cho rằng, việc mở ngành đào tạo phải phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trên cơ sở quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đào tạo, tránh lạm dụng mở ngành nhưng cũng không được gây khó khăn cho các trường có nhu cầu, điều kiện khi mở mã ngành.

Tại phiên làm việc, các nội dung về quản lý nhà nước về giáo dục đại học, việc xếp hạng cơ sở giáo dục đại học... cũng được các đại biểu phân tích, cho ý kiến cụ thể.
Phan Phương
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Cử tri dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh kiến nghị nhiều vấn đề ‘nóng’ với đại biểu trúng cử

Cử tri dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh kiến nghị nhiều vấn đề ‘nóng’ với đại biểu trúng cử

Sau khi kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được công bố, nhiều cử tri trong cộng đồng dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh bày tỏ sự vui mừng, đồng thời kiến nghị nhiều vấn đề thiết thực về chính sách, đời sống bà con dân tộc trong cộng đồng.

Gỡ khó cho mô hình trường bán trú kiểu mới tại Nghệ An

Gỡ khó cho mô hình trường bán trú kiểu mới tại Nghệ An

Dù mang lại những hiệu quả đột phá trong việc nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao và giảm tỷ lệ học sinh bỏ học, mô hình trường Trung học phổ thông bán trú kiểu mới tại Nghệ An sau 3 năm thí điểm vẫn đang rơi vào tình cảnh "vận hành nội trú trên danh nghĩa bán trú". Xây dựng một cơ chế chính thức, đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất là điều cấp thiết để bù đắp cho những tâm huyết của đội ngũ giáo viên vùng sâu, vùng xa.

Đắk Lắk hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất sau thiên tai

Đắk Lắk hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất sau thiên tai

Sau khi Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết số 05/NQ-HĐND ngày 12/2/2026 về hỗ trợ khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do bão số 13 và mưa lũ tháng 11/2025, UBND tỉnh đã có quyết định phân bổ kinh phí gần 400 tỷ đồng trong hơn 600 tỷ đồng về 56 xã, phường có báo cáo thiệt hại trên lĩnh vực nông nghiệp để hỗ trợ cho người dân. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, các địa phương lại gặp nhiều vướng mắc, nhất là trên lĩnh vực chăn nuôi.

Phát huy vai trò của thanh niên trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Phát huy vai trò của thanh niên trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu với thanh niên trên địa bàn tỉnh năm 2026 chủ đề “Thanh niên Lai Châu phát huy vai trò trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp” diễn ra ngày 25/3. Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến tại các điểm cầu 38 xã, phường trong tỉnh.

Quyết liệt ngăn chặn 'quái xế' buôn lậu thuốc lá vùng biên

Quyết liệt ngăn chặn 'quái xế' buôn lậu thuốc lá vùng biên

Thời gian gần đây, tại tỉnh Đồng Tháp, một số đối tượng điều khiển xe mô tô với tốc độ cao trên đường để vận chuyển thuốc lá lậu từ biên giới vào nội địa, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông và bức xúc trong nhân dân. Công an Đồng Tháp đã triển khai nhiều giải pháp đấu tranh quyết liệt để ngăn chặn và xử lý đối với những "hung thần" chở thuốc lá lậu này.

Vay vốn lãi suất thấp hiện thực hóa giấc mơ an cư

Vay vốn lãi suất thấp hiện thực hóa giấc mơ an cư

Thông qua chương trình cho vay nhà ở xã hội với lãi suất ưu đãi, hàng nghìn hộ gia đình lao động khó khăn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có cơ hội tiếp cận được nguồn vốn để xây dựng, sửa chữa nhà ở, từng bước ổn định cuộc sống và an tâm lập nghiệp.

Một tuần 10 vụ phá rừng, tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm

Một tuần 10 vụ phá rừng, tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm

Ngày 24/3, thông tin từ UBND tỉnh Lâm Đồng xác nhận trong tuần 11/2026 (từ 11 - 18/3) đã xảy ra 10 vụ phá rừng trái pháp luật, làm thiệt hại 1,69 ha rừng. Lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chủ rừng và chính quyền địa phương kiên quyết xử lý đối tượng vi phạm cùng cán bộ tiếp tay hoặc có liên quan.

Ấm áp 'Ngôi nhà cấp ủy' vùng dân tộc, miền núi Lâm Đồng

Ấm áp 'Ngôi nhà cấp ủy' vùng dân tộc, miền núi Lâm Đồng

Triển khai từ tháng 8/2025, mô hình “Ngôi nhà cấp ủy” của Đảng ủy xã Đam Rông 2 nhanh chóng được nhiều đảng viên, nhất là tại những vùng miền núi, vùng dân tộc trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng biết tới, qua đó thể hiện tính nhân văn trong mô hình của một tổ chức Đảng ở vùng được coi là đặc biệt khó khăn nhất tỉnh, đem lại mái ấm cho những đảng viên nghèo.

Vun đắp tương lai nơi biên cương

Vun đắp tương lai nơi biên cương

Tại nhiều xã biên giới đất liền trên cả nước, không quản ngày hay đêm, mọi nguồn lực đang dồn sức để xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp.

Lào Cai: Xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026

Lào Cai: Xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026

Sáng 20/3, Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện các giải pháp phấn đấu xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026 theo chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an và Nghị quyết của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai.

Gieo tương lai từ những ngôi trường mới vùng biên

Gieo tương lai từ những ngôi trường mới vùng biên

Nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, ngày 19/3, UBND thành phố Huế tổ chức Lễ khởi công, động thổ đồng loạt 3 trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học-Trung học cơ sở và Trung học phổ thông tại các xã biên giới tại xã A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 5.

Chính sách tạo động lực bảo vệ rừng ở Thanh Hóa

Chính sách tạo động lực bảo vệ rừng ở Thanh Hóa

Tỉnh Thanh Hóa đã huy động các nguồn lực xã hội hóa từ các chương trình, dự án trong nước và quốc tế để giảm bớt gánh nặng chi phí từ ngân sách nhà nước và phục vụ bảo vệ và phát triển rừng.

Chung tay xây dựng mái ấm nghĩa tình nơi cực Nam Tổ quốc

Chung tay xây dựng mái ấm nghĩa tình nơi cực Nam Tổ quốc

Bên cạnh thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, thời gian qua, Công an tỉnh Cà Mau đặc biệt quan tâm công tác an sinh xã hội, đền ơn đáp nghĩa. Trong đó, việc triển khai xây dựng nhà cho gia đình chính sách, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh là hoạt động thiết thực, góp phần hiện thực hóa ước mơ “an cư lạc nghiệp”, đồng thời củng cố mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa lực lượng Công an và nhân dân.

Ngăn chặn hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu tại biên giới phía Bắc

Ngăn chặn hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu tại biên giới phía Bắc

Ngày 16/3, Cục Hải quan cho biết, lực lượng hải quan tại các cửa khẩu tuyến biên giới phía Bắc đã trực tiếp phát hiện và ngăn chặn hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ trong đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Linh hoạt các hình thức hỗ trợ người yếu thế vùng cao, biên giới thực hiện quyền bầu cử

Linh hoạt các hình thức hỗ trợ người yếu thế vùng cao, biên giới thực hiện quyền bầu cử

Trong ngày hội lớn của toàn dân, bên cạnh các hòm phiếu chính được đặt tại các khu vực bỏ phiếu, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã linh hoạt bố trí thêm các hòm phiếu phụ di động, mang lá phiếu đến tận nhà cho những cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật hoặc đi lại khó khăn. 

Xúc động lá phiếu đầu đời dưới lá cờ Tổ quốc nơi biên giới cực Tây

Xúc động lá phiếu đầu đời dưới lá cờ Tổ quốc nơi biên giới cực Tây

Sáng sớm nơi cực Tây Tổ quốc, khi những dải sương mỏng còn lững lờ vắt ngang các triền núi A Pa Chải, không khí của ngày hội lớn đã rộn ràng khắp các bản làng ở xã biên giới Sín Thầu, tỉnh Điện Biên. Nơi đây có cột mốc ba cạnh thiêng liêng – điểm gặp nhau của ba quốc gia Việt Nam, Lào, Trung Quốc và cột cờ A Pa Chải, nơi lá cờ đỏ sao vàng hiên ngang bay giữa bầu trời Tây Bắc.

Vượt lên trời mưa, giao thông chia cắt, nhiều xã miền núi đạt 100% cử tri đi bầu cử sớm

Vượt lên trời mưa, giao thông chia cắt, nhiều xã miền núi đạt 100% cử tri đi bầu cử sớm

Theo Trung tâm chỉ đạo, điều hành Ủy ban Bầu cử thành phố Đà Nẵng, đến 14 giờ ngày 15/3, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại tất cả xã, phường trên địa bàn thành phố trung bình đạt hơn 97,3%; trong đó, có 27 xã đạt 100%, 22 phường, xã đạt từ 99% trở lên.

Cử tri xứ Mường rộn ràng trong ngày hội non sông

Cử tri xứ Mường rộn ràng trong ngày hội non sông

Ngày 15/3, tại các xã vùng cao xứ Mường (Hòa Bình cũ), nay thuộc tỉnh Phú Thọ, không khí ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra sôi nổi, phấn khởi.