Giữa không gian cổ kính của phố cổ Đồng Văn (khu vực thị trấn Đồng Văn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ, nay là xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang), khi những dãy nhà trình tường nhuốm màu thời gian còn vương hơi sương sớm, tiếng khèn Mông lại cất lên, khi trầm lắng, khi rộn ràng, như một mạch chảy âm thầm nối quá khứ với hiện tại.
Không chỉ là âm thanh của lễ hội, khèn Mông đang dần trở thành nhịp cầu kết nối các giá trị văn hóa, lan tỏa bản sắc của đồng bào vùng cao đến gần hơn với bạn bè trong và ngoài nước.
Những ngày diễn ra Lễ hội Khèn Mông (25 - 27/4), Đồng Văn không chỉ là điểm hẹn của người dân trong vùng, mà còn là nơi hội tụ của nhiều sắc màu văn hóa. Không gian lễ hội năm nay không chỉ có những điệu khèn quen thuộc của người Mông, mà còn mở rộng thành một bức tranh văn hóa đa sắc màu của các dân tộc trên Cao nguyên đá với những tiết mục như “Khèn gọi đá nở hoa” hay múa “Nhịp chày ngày hội”.
Âm hưởng của khèn hòa quyện cùng những giai điệu dân ca, điệu múa truyền thống của các dân tộc khác như Tày, Lô Lô đã tạo nên một không gian giao thoa văn hóa đầy sức sống. Ca khúc “Đợi nàng” gợi lại nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa của người Tày, trong khi tiết mục “Màu sắc trên bản Lô Lô” lại mang đến những gam màu rực rỡ, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của đồng bào Lô Lô.
Nghệ nhân trình diễn khèn Mông, gìn giữ những giai điệu truyền thống giữa đời sống hôm nay.
Điểm nhấn đặc biệt là màn trình diễn trang phục truyền thống “Sắc hoa trên đá”, tái hiện các hoạt động quen thuộc như: dệt lanh, đập lúa, chế tác muôi gỗ, chế tác khèn Mông… Những hình ảnh ấy không chỉ mang tính trình diễn mà còn gợi nhắc về một đời sống lao động cần mẫn, nơi mỗi sản phẩm đều gắn với tri thức bản địa và bàn tay khéo léo của người dân.
Lễ hội năm nay còn có sự tham gia giao lưu của các nghệ sĩ đến từ huyện Phú Ninh, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), mang đến một góc nhìn rộng hơn về sự tương đồng và giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng cư dân vùng núi.
Trẻ em dân tộc Mông lớn lên cùng tiếng khèn, tiếp nối mạch nguồn văn hóa nơi miền đá.
Ông Phạm Đức Nam, Chủ tịch UBND xã Đồng Văn cho biết: “Thông qua lễ hội, chúng tôi mong muốn không chỉ bảo tồn nghệ thuật khèn Mông mà còn đưa giá trị văn hóa truyền thống lan tỏa rộng hơn, trở thành cầu nối giao lưu với các địa phương trong và ngoài nước”.
Lễ hội khèn Mông đang giúp tiếng khèn vượt ra khỏi không gian bản làng, trở thành nhịp cầu nối những giá trị văn hóa, đưa bản sắc vùng cao đến gần hơn với thế giới./.
