'Lợi kép' từ chủ trương giao, khoán bảo vệ rừng

Giao rừng gắn với giao đất cho hộ gia đình, cộng đồng dân cư là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nhằm mục đích đảm bảo toàn bộ diện tích rừng tự nhiên đều có chủ rừng cụ thể. Tại Quảng Ngãi, tính đến thời điểm hiện tại, tỉnh đã thực hiện giao, khoán bảo vệ rừng cho khoảng hơn 5.600 hộ gia đình và 500 cộng đồng dân cư với tổng diện tích lên tới hơn 204.000 ha. Chính sách này đã và đang đem lại nhiều lợi ích thiết thực.

Lực lượng “nòng cốt” giữ rừng

giao-khoan-bao-ve-rung-5.jpg
Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long phối hợp với Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long tuần tra, bảo vệ diện tích rừng được giao, khoán.

Diện tích rừng tự nhiên lớn, lực lượng bảo vệ chuyên trách mỏng, tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép thường xuyên diễn ra, rất khó triệt xóa.. Đó là câu chuyện của nhiều năm về trước, chỉ còn trong ký ức của cán bộ, người dân thôn Làng Ren, xã Minh Long. Từ năm 2020, khi chủ trương giao, khoán bảo vệ rừng thực thi tại địa phương, nguồn nhân lực giữ rừng được bổ sung đáng kể với số hộ gia đình, cộng đồng tham gia ngày một tăng qua từng năm.

Anh Đinh Văn Tách, thành viên Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren chia sẻ, thôn được giao, khoán bảo vệ 1.400 ha rừng tự nhiên. Trên cơ sở đó, chúng tôi lựa chọn ra 51 trên tổng số 90 hộ dân để thành lập nên Tổ cộng đồng bảo vệ rừng; phần lớn ưu tiên cho những trường hợp ưu tú, có uy tín, người trẻ, bộ đội xuất ngũ.

giao-khoan-bao-ve-rung-3.jpg
Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long phối hợp với Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long tuần tra, bảo vệ diện tích rừng được giao, khoán.

Anh Tách cho biết thêm, Tổ cộng đồng bảo vệ rừng của thôn được chia thành 4 nhóm khác nhau, tuân thủ nghiêm ngặt kế hoạch lập sẵn, luân phiên tuần tra, truy quét mỗi tháng. Trong quá trình tuần tra, truy quét, nếu có dấu hiệu khả nghi, các thành viên sẽ cấp báo ngay cho Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long để có hướng xử lý, ngăn chặn kịp thời. Mỗi một thành viên là mắt xích quan trọng và đoàn kết là sức mạnh tạo ra “bức tường lửa” vững chãi, góp phần không nhỏ trong việc giữ mảng xanh cho những cánh rừng già tự nhiên được nhà nước tin tưởng giao, khoán.

Anh Đinh Văn Viết, quản lý bảo vệ rừng viên, Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long cho hay, chúng tôi thường xuyên tuyên truyền để các hộ nhận khoán bảo vệ rừng hiểu, nắm rõ các quy định liên quan, hướng dẫn, trau dồi kỹ năng nghiệp vụ; nâng cao sự cảnh giác nhất là dịp lễ, tết. Bởi, đây là thời gian mà các đối tượng ngoài địa phương hay lợi dụng thâm nhập vào để thực hiện các hành vi khai thác lâm sản, săn bắn động vật rừng trái phép...

“Cộng đồng, người dân là lực lượng “nòng cốt”, là tai mắt hỗ trợ tối đa cho Trạm trong việc bảo vệ tốt lâm phần thuộc thẩm quyền quản lý. Nếu không dựa vào cộng đồng, người dân, những người như chúng tôi sẽ gặp không ít trở ngại, vất vả trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Chính nhờ sự phối hợp nhịp nhàng đó mà rừng được quản lý chặt chẽ, ít bị xâm hại. Trạm có định hướng mở rộng việc ký kết hợp đồng với nhiều cộng đồng, hộ gia đình hơn nữa”- anh Viết bày tỏ.

Nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế

Thành viên Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long đánh dấu cây gỗ thuộc phạm vi rừng được bảo vệ, tránh người dân xâm hại, khai thác trái phép.

Thành viên Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long đánh dấu cây gỗ thuộc phạm vi rừng được bảo vệ, tránh người dân xâm hại, khai thác trái phép.

Chỉ tay về phía vạt rừng có bạt ngàn đại thụ hàng chục năm tuổi sừng sững cao lớn đến nỗi một người ôm không xuể, anh Đinh Văn Êu, Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren cho hay, đó là “quả ngọt” mà người dân nhận lại sau hành trình dài miệt mài giữ rừng với bao mồ hôi, công sức. Thấy rừng “sống” khỏe, ai nấy đều vui mừng lắm.

Anh Êu kể, ngày xưa khi chưa nhận khoán bảo vệ rừng, gia đình anh chủ yếu trồng keo. Mất nhiều năm chăm sóc mới có thể thu hoạch bán lấy tiền trang trải cuộc sống; kinh tế khá thụ động. Sau khi tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, ngoài việc được nhà nước chi trả tiền hằng năm, anh còn có thể kiếm thêm nguồn phụ thu từ việc trồng, khai thác mây nước, sa nhân dưới tán rừng; săn ong lấy mật... Rừng đã tạo sinh kế bền vững giúp bà con thoát cảnh nghèo đói, từng bước vươn lên làm giàu.

Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long phối hợp với Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long tuần tra, bảo vệ diện tích rừng được giao, khoán.

Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long phối hợp với Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long tuần tra, bảo vệ diện tích rừng được giao, khoán.

Bà Đinh Thị Súc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Long khẳng định, việc giao, khoán bảo vệ rừng đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực, góp phần ổn định đời sống và tăng cường vai trò của người dân trong việc quản lý, bảo vệ rừng cũng như gắn trách nhiệm bảo vệ rừng với lợi ích kinh tế. Xã cũng đã huy động nguồn lực từ các chương trình để tiếp tục thực hiện có hiệu quả chính sách này.

Thống kê từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi, tới thời điểm hiện tại, tỉnh đã giao, khoán bảo vệ rừng cho hơn 5.600 hộ gia đình và 500 cộng đồng dân cư, với tổng diện tích lên tới hơn 204.000 ha. Hằng năm, tổng số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng đạt khoảng 400 tỷ đồng, được phân bổ trực tiếp cho các chủ rừng, hộ nhận khoán, cộng đồng dân cư thôn tham gia bảo vệ rừng và một số hoạt động khác có liên quan nhằm nâng cao thu nhập, giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng chủ yếu đến từ các nhà máy thủy điện, cơ sở sản xuất công nghiệp, cấp nước sinh hoạt và du lịch sinh thái...

giao-khoan-bao-ve-rung-1.jpg
Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Làng Ren, xã Minh Long phối hợp với Trạm quản lý, bảo vệ rừng khu vực xã Minh Long tuần tra, bảo vệ diện tích rừng được giao, khoán.

Ông Phạm Duy Hưng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi thông tin, ngoài việc trở thành thành viên quản lý, bảo vệ rừng, các hộ gia đình, cộng đồng dân cư được giao, khoán còn trở thành “tuyên truyền viên” để tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn tỉnh. Nhìn chung, những năm qua, diện tích rừng được giao, khoán được bảo vệ tương đối tốt. Tuy nhiên, việc hưởng lợi trực tiếp từ rừng của các hộ gia đình, cộng đồng dân cư vẫn còn hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế từ rừng; phần lớn chỉ mới hưởng lợi gián tiếp thông qua nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng và các hỗ trợ từ dự án, khoảng 500 ngàn đồng/ha/năm đối với khu vực 1 và 600 ngàn đồng/ha/năm đối với khu vực 2, 3.

Cũng theo ông Phạm Duy Hưng, thời gian tới, Chi cục sẽ đẩy mạnh triển khai hiệu quả Đề án phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên rừng; tạo việc làm, tăng thu nhập, ổn định và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số, người dân miền núi, người làm nghề rừng và người dân sống gần rừng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống, danh lam thắng cảnh và tri thức bản địa của cộng đồng địa phương; bảo đảm an ninh, quốc phòng; đồng thời phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng chính sách chi trả dịch vụ lưu giữ, hấp thụ các-bon rừng, triển khai cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon rừng... để chủ trương giao, khoán bảo vệ rừng - chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước phát huy hiệu quả về mặt lâu dài./.

Có thể bạn quan tâm

Đôn đốc tiến độ các dự án cấp bách phòng, chống thiên tai

Đôn đốc tiến độ các dự án cấp bách phòng, chống thiên tai

Ngày 15/6, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Đinh Công Sứ cùng đoàn công tác của tỉnh đã kiểm tra thực địa, làm việc với các địa phương và đơn vị liên quan về tiến độ thực hiện Dự án khắc phục cấp bách sạt lở khu vực tổ 15, phường Hòa Bình và Dự án cấp bách đê ngăn lũ chống ngập úng Pheo - Chẹ hạ du sông Đà. Đây là hai công trình trọng điểm có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống thiên tai, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và hạ tầng kinh tế - xã hội khu vực hạ du sông Đà.

Cảnh báo đá lở từ vách núi gây nguy hiểm ở Cao Bằng

Cảnh báo đá lở từ vách núi gây nguy hiểm ở Cao Bằng

Cao Bằng là tỉnh miền núi có nhiều vách đá dựng đứng, tiềm ẩn nguy cơ đá lăn, đá rơi trong mùa mưa bão. Những ngày qua, nhiều địa phương có mưa, mưa to, nền đất đá bị phong hóa, sụt trượt khiến những tảng đá to lăn từ trên đỉnh núi xuống gây nguy hiểm cho người dân, phương tiện đi lại trên các tuyến giao thông.

Khuyến cáo người dân cẩn trọng, tránh xa khu vực xuất hiện voi hoang dã

Khuyến cáo người dân cẩn trọng, tránh xa khu vực xuất hiện voi hoang dã

Ngày 15/6, ông Hoàng Văn Tám, Chủ tịch UBND xã Đắk Wil, tỉnh Lâm Đồng cho biết, UBND xã đã phối hợp với đơn vị chủ rừng và các ngành chức năng liên quan tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, khuyến cáo người dân cẩn trọng, hạn chế tiếp xúc với voi hoang dã trên địa bàn.

Trao cơ hội khám sức khỏe, sàng lọc bệnh miễn phí cho người dân

Trao cơ hội khám sức khỏe, sàng lọc bệnh miễn phí cho người dân

Tỉnh Thái Nguyên đang hướng tới mục tiêu tất cả người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí nhằm chủ động phát hiện, dự phòng và điều trị sớm cho người dân, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, đảm bảo mỗi người dân đều được bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện.

Tăng tốc xây dựng 13 trường nội trú ở vùng biên giới Sơn La

Tăng tốc xây dựng 13 trường nội trú ở vùng biên giới Sơn La

Ngày 12/6, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Sơn La Hà Trung Chiến chủ trì cuộc họp đánh giá tiến độ triển khai đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học - trung học cơ sở tại các xã biên giới, đồng thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công để các công trình sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng phục vụ năm học mới. Các dự án trường nội trú liên cấp tại khu vực biên giới đang được triển khai đồng loạt ở Sơn La với khí thế khẩn trương.

Những người giữ lửa niềm tin và lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng

Những người giữ lửa niềm tin và lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng

Bằng những việc làm cụ thể, đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe toàn diện cho nhân dân

Phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe toàn diện cho nhân dân

Tỉnh Đắk Lắk có dân số hơn 3,3 triệu người, trong đó, nhiều người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng sâu, vùng xa. Để tiến tới mục tiêu khám sức khỏe toàn dân, ngành Y tế tỉnh Đắk Lắk đã huy động toàn bộ hệ thống y tế từ tuyến cơ sở đến tuyến tỉnh, tranh thủ nguồn lực từ các bệnh viện và cơ sở y tế ngoài công lập. Đây là bước đi quan trọng để mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng và quản lý sức khỏe xuyên suốt.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026: Hỗ trợ suất ăn cho thí sinh người đồng bào dân tộc thiểu số

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026: Hỗ trợ suất ăn cho thí sinh người đồng bào dân tộc thiểu số

Trong ngày thi đầu tiên của Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 (11/6), tại các điểm thi vùng miền núi tỉnh Quảng Trị, nhiều hoạt động tiếp sức mùa thi đã được triển khai kịp thời nhằm hỗ trợ thí sinh, đặc biệt là học sinh đồng bào dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn.

Xây trận địa hậu cần vững chắc nơi biên cương

Xây trận địa hậu cần vững chắc nơi biên cương

Thực hiện phong trào thi đua “Ngành Hậu cần Quân đội làm theo lời Bác”, các đồn biên phòng trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đã chủ động khắc phục điều kiện khí hậu khắc nghiệt xây dựng thành công mô hình tự chủ 100% nguồn thực phẩm sạch tại chỗ. Điều này đã giúp các đơn vị nâng cao chất lượng bữa ăn cho bộ đội và giúp duy trì xuất sắc tỷ lệ quân số khỏe mạnh trên 98%, giúp đảm bảo năng lực sẵn sàng chiến đấu.

Kiên quyết không để vùng biên 'lỡ nhịp' hạ tầng giáo dục

Kiên quyết không để vùng biên 'lỡ nhịp' hạ tầng giáo dục

Chính quyền các xã biên giới tỉnh Lâm Đồng và ngành chức năng liên quan đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng phục vụ thi công ba trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở. Đây đều là các trường được khởi công vào tháng 3/2026 và dự kiến hoàn thành vào tháng 8/2027.

Tháo gỡ khó khăn về vốn đối ứng giúp nhiều gia đình thoát nghèo bền vững

Tháo gỡ khó khăn về vốn đối ứng giúp nhiều gia đình thoát nghèo bền vững

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ người dân vùng khó khăn phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Từ hỗ trợ nhà ở, đầu tư hạ tầng đến tạo sinh kế phù hợp, các chính sách đang từng bước phát huy hiệu quả; góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số.

Nồi cháo nghĩa tình tiếp sức thí sinh dân tộc thiểu số xứ Lạng

Nồi cháo nghĩa tình tiếp sức thí sinh dân tộc thiểu số xứ Lạng

Nhằm tiếp sức, động viên tinh thần học sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, từ đêm 10/6 đến hết kỳ thi, thầy, các thầy, cô giáo Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Lạng Sơn cùng các đơn vị đồng hành, nhà tài trợ đã duy trì những nồi cháo nghĩa tình phục vụ bữa ăn bữa đêm cho học sinh. Những suất cháo nóng hổi không chỉ giúp đảm bảo sức khỏe, mà còn thể hiện sự quan tâm, tình yêu thương dành cho các em.

Tiếp sức thí sinh vùng khó, đồng bào dân tộc thiểu số

Tiếp sức thí sinh vùng khó, đồng bào dân tộc thiểu số

Nhằm tiếp sức, động viên tinh thần học sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026, từ đêm 10/6 đến hết kỳ thi, thầy, cô giáo Trường Trung học Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Lạng Sơn cùng các đơn vị đồng hành, nhà tài trợ đã tổ chức nấu những nồi cháo nghĩa tình vào ban đêm giúp học sinh đảm bảo sức khỏe. Nhiều trường học trong tỉnh cũng tổ chức hoạt động tiếp sức mùa thi thiết thực, giúp thí sinh vượt “vũ môn” thuận lợi...

Quan tâm đời sống tín ngưỡng của đồng bào Công giáo vùng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình ​

Quan tâm đời sống tín ngưỡng của đồng bào Công giáo vùng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình ​

Ngày 10/6, Đoàn công tác do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh làm Trưởng đoàn đã đến thăm, làm việc với Tòa Giám mục Bắc Ninh nhằm kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án liên quan.

Tạo sinh kế bền vững giúp đồng bào vùng cao thoát nghèo

Tạo sinh kế bền vững giúp đồng bào vùng cao thoát nghèo

Những năm qua, cùng với việc triển khai đồng bộ các Chương trình mục tiêu quốc gia, công tác giảm nghèo ở Tuyên Quang đã chuyển biến tích cực. Thay vì hỗ trợ mang tính ngắn hạn, các địa phương đang tập trung tạo sinh kế bền vững, giúp người dân có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước vươn lên thoát nghèo bằng chính nội lực của mình.

Hỗ trợ 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Hỗ trợ 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Sáng 10/6, ông Danh Phúc, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn Giáo tỉnh An Giang cho bết, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 08/2026/NQ-HĐND, ngày 21/5/2026 quy định mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số không thuộc đối tượng đã được ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế trên địa bàn.

Đặc sản OCOP 'mở đường' cho kinh tế nông thôn

Đặc sản OCOP 'mở đường' cho kinh tế nông thôn

Những trái dâu tằm chín mọng trong vườn hữu cơ, những quả dưa lưới ngọt lành dưới chân núi Bà Đen hay đặc sản mãng cầu nổi tiếng của Tây Ninh giờ không chỉ là nông sản đơn thuần. Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều sản vật địa phương đang được nâng tầm thành thương hiệu, kết hợp với du lịch trải nghiệm để mở thêm cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho vùng nông thôn.

Tuổi trẻ chung tay xây dựng biên cương

Tuổi trẻ chung tay xây dựng biên cương

Giữa màu xanh của núi đá và những thửa ruộng vùng cao đang vào vụ, khu vực mốc biên giới 291/2 thuộc xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang những ngày đầu tháng 6 trở nên rộn ràng hơn bởi bước chân của hàng trăm đoàn viên, thanh niên. 

Mở rộng liên kết chuỗi, gia tăng giá trị ngành hàng chủ lực ở Cà Mau

Mở rộng liên kết chuỗi, gia tăng giá trị ngành hàng chủ lực ở Cà Mau

Cà Mau là tỉnh có thế mạnh trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp với các ngành hàng chủ lực đem lại nguồn thu lớn cho nhà nông như tôm, cua, lúa, cá. Xác định trong nhiều năm tới nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chủ lực của nền kinh tế, tỉnh Cà Mau đã có định hướng cũng như chiến lược dài hạn để tập trung phát triển mạnh kinh tế tập thể, gắn với liên kết, tiêu thụ sản phẩm nông sản, nhằm đem lại hiệu quả cao nhất.

Giáo dục vùng biên chuyển mình nhờ đầu tư đồng bộ

Giáo dục vùng biên chuyển mình nhờ đầu tư đồng bộ

Dù còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế, khoảng cách địa lý và đời sống giáo viên, nhưng những năm gần đây, giáo dục vùng biên giới Tây Ninh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, chính quyền địa phương cùng tâm huyết của đội ngũ nhà giáo đang góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho học sinh nơi biên cương.