Miền Tây miệt vườn từ lâu đã được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi chằng chịt, ruộng vườn bạt ngàn, sản vật phong phú. Ở đó, cư dân đã hình thành nên một không gian văn hóa đặc trưng, trong đó Tết Nguyên đán là một nét chấm phá thấm đẫm chất miền Tây sông nước.
Hương sắc Tết trên quê hương miền Tây
Là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi, màu mỡ, ngút ngàn màu xanh cây lá, Cần Thơ thường được nhắc đến với cái tên mến thương: Miền đất Tây Đô. Mỗi độ xuân về, miệt vườn nơi đây thêm khởi sắc, ruộng vườn thêm bát ngát bao la. Trong ánh nắng vàng của mùa xuân, đó đây người người đã rộn rã đón Tết, dọn dẹp, trang hoàng lại đường sá, quét dọn, lau chùi, sơn phết lại các phần mộ gia tiên. Trong cảnh thanh bình ấy, nhiều nơi đường làng ngõ xóm được tô điểm bởi các loại hoa cảnh khiến không gian ngập tràn sắc xuân. Xung quanh những ngôi nhà đầm ấm chan hòa trong sắc nắng được trồng các loại hoa vạn thọ, hoa cúc, phía sau vườn là những liếp rau cải, giàn bầu xanh mơn mởn. Phía trước giữa ngôi nhà thường là cây mai vàng rực.
Cà Mau là vùng đất được thiên nhiên ban tặng nhiều tôm, cá, từ đó có các đặc sản chế biến nổi tiếng, dần trở thành quà biếu được yêu thích. Những ngày cận Tết Nguyên đán, các làng nghề làm tôm khô tại tỉnh Cà Mau rất tấp nập, nhộn nhịp. Gia đình anh Lê Tuấn Kiệt và chị Nguyễn Minh Thư, ngụ tại xã Tạ An Khương, đã nghiên cứu và đưa ra thị trường sản phẩm tôm khô "móng chim" độc đáo. Sản phẩm được dựa trên đặc điểm tự nhiên của con tôm đất để tạo nên hình dáng cong như móng chim bắt mắt. Tôm đất là loại tôm chỉ sống tự nhiên, chưa được gây nuôi, có chất lượng thịt ngon ngọt tự nhiên, khi chín có màu đỏ đẹp mắt. Loại tôm này hiện được nhiều cơ sở ở Cà Mau chọn làm nguyên liệu để làm tôm khô, trở thành món quà biếu ưa chuộng mỗi dịp lễ, Tết.
Những ngày giáp Tết, sân nhà chị Phạm Thị Mới (thương hiệu “Cô Mới”) tại phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ luôn phủ kín các mẻ củ cải trắng và nhiều loại khô cá. Trong nhà, nhiều người tất bật sơ chế nguyên liệu, đóng gói từng mẻ hàng, tiếng nói cười rộn ràng.
Thương hiệu “Cô Mới” hiện cung cấp ra thị trường hơn 40 mặt hàng, từ ba khía, tôm khô, dưa kiệu, mứt củ hành tím đến các dòng xá bấu và nhiều sản phẩm mắm, khô cá các loại. Đặc biệt trong đó, có 6 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, gồm: Ba khía muối, tôm khô, dưa kiệu truyền thống, mứt củ hành tím, xá bấu chua ngọt và xá bấu ngọt. Đây là những sản phẩm nông sản chất lượng, chuẩn vị Cà Mau đã đưa hương vị Tết quê nhà Miền Tây đến nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.
Tại Vĩnh Long, mỗi dịp gần Tết, những hộ gói bánh truyền thống vô cùng bận rộn. Gắn bó với nghề làm bánh chưng 20 năm qua, cơ sở sản xuất bánh tét Trà Cuôn ở xã Vĩnh Kim của ông Nguyễn Trung Thảo là một địa chỉ tin cậy, cung cấp bánh ra thị trường. “Từ đầu tháng Chạp, nhu cầu mua bánh của người dân tăng cao nên gia đình phải tăng công suất nhiều lần. Bận rộn vào dịp này dù rất mệt nhưng bù lại mọi người rất vui vẻ, phấn khởi, cùng mong về một cái Tết đầy đủ, ấm no, sung túc hơn”, ông Thảo vui vẻ chia sẻ.
Những ngày này, không khí làng nghề bánh tét Hội Gia, phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp cũng rộn ràng hơn ngày thường. Trong bếp, những nồi bánh lớn nghi ngút bốc hơi. Lẩn trong không khí, hương nếp mới, đậu xanh, thịt mỡ lan quyện khắp xóm. Theo nhiều hộ gia đình gắn bó với nghề làm bánh tét lâu năm, những ngày giáp Tết cường độ làm việc ở đây tăng gấp bốn, năm lần ngày thường.
Trong khi đó, những ngày cận Tết, làng nghề Phú Mỹ sản xuất bánh phồng đã hơn 1 trăm năm qua ở tỉnh An Giang cũng tất bật, nhộn nhịp. Hương vị đặc trưng truyền thống của bánh phồng đã trở thành niềm tự hào trong lòng mỗi người con vùng đất An Giang. Nhờ nguồn nguyên liệu nếp đặc sản riêng biệt, bánh phồng Phú Mỹ có hương vị riêng, độ thơm, béo, ngọt rất khác biệt so với những nơi khác. Qua thời gian chiếc bánh phồng đã gắn bó với cuộc sống của người dân xứ này.
Đầm ấm không gian xưa, sôi động cùng xuân mới
Nếu như con hẻm ở đường Nguyễn Trãi, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ mang nét hoài cổ với nghề đánh lư đồng nhộn nhịp, thì những vùng khác trên đất Tây Đô lại rộn ràng với những hoạt động chào xuân ấn tượng, hiện đại. Tại khu Cantho Eco Resort xã Nhơn Ái, thành phố Cần Thơ có nhiều chương trình chào Xuân ấn tượng với các hoạt động lễ hội, nhiều chương trình kích cầu mua sắm, ưu đãi dịch vụ, quảng bá điểm đến. Ông Võ Nguyễn Minh Thái, Giám đốc Kinh doanh và Truyền thông Cantho Eco Resort cho biết, Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ngoài những trang trí mới, khu du lịch còn phát triển các dịch vụ tiện ích kèm theo như trải nghiệm vườn thú (Eco Safari), tiệc sinh hoạt nhóm(Team building)...
Tại xã Cù Lao Dung, cơ sở du lịch Cô Hai Garden Coffee - Homestay là địa chỉ du lịch hấp dẫn, nơi kết nối du khách gần xa. Cách trang trí ở mang đến một không gian Tết miền Tây xưa. Ngoài các chương trình kết hợp hiện đại và truyền thống, các “phiên chợ quê”, từ ngày 28 tháng Chạp đến Mùng 6 Tết tại đây sẽ có thêm các hoạt động giải trí buổi tối với nhiều tiết mục múa hát đặc trưng của đồng bào Khmer như múa Rom Vong, Saravan, hát dù kê.
Dịp Tết, khu nghỉ dưỡng Mekong Silt Ecolodge, phường An Bình, nơi được ví như "ngôi làng nhỏ" với những vườn cây xanh nép mình bên dòng kênh uốn lượn. Tại đây, du khách sẽ được trải nghiệm thêm các hoạt động mang đậm nét ẩm thực miền Tây như kho hột vịt, cắt dưa cải, làm củ kiệu các hoạt động mà đặc biệt khách quốc tế rất ưa thích. Có người ví von, Tết như là một “vũ điệu của sắc màu và mùi vị”. Đất trời nở bừng hoa cỏ mùa xuân, nhà nhà thơm nồng kẹo mứt, người người tất bật xôn xao, chuẩn bị cho Tết đến xuân về. Xuân đến trong cảnh sắc và xuân thắm trong từng con người, nếp nhà.
Gần Tết, ngoài xóm rộn rã cảnh các gia đình tát đìa, dỡ chà bắt cá tôm. Trước đây, hầu như nhà nào ở miền Tây cũng có ít nhất một cái mương trũng hay cái đìa để tôm cá các nơi đổ về vào mùa nước lớn. Khi nước rút, cá tôm trú lại rất nhiều. Thả mấy cành khô, mấy bụi lục bình, vậy là trở thành nơi trú ngụ, sinh sản cho tôm cá. Nửa cuối tháng Chạp, nhà nhà ới nhau tát cạn mấy cái đìa, vậy là cá tôm ăn không hết sẽ làm mấy món khô ngon tuyệt. “Hầu như nhà nào cũng có đìa, nhưng hàng xóm vẫn xúm lại giúp nhau tát từng đìa rồi chia cá cho nhau” ông Nguyễn Văn Tòng, ngụ xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long, chia sẻ.
Theo quan niệm của người miền Tây. Tết là để hướng về nguồn cội tổ tiên, sau là sum họp gia đình. Cuối năm, các gia đình đi quét (tảo) mộ, dọn dẹp, tân trang phần mộ của người đã khuất, mời tổ tiên về ăn Tết. Đàn ông lo lau dọn đồ thờ cúng, phụ nữ chuẩn bị, nấu nướng các món ăn. Ngày 30 tháng Chạp làm mâm cơm “rước ông bà”, trước giao thừa cúng gia tiên mời ông bà tổ tiên về ăn cơm, mồng ba Tết thì làm lễ “đưa ông bà”.
“Ở miền Tây, dù nghèo hay giàu, ngày Tết, gia đình nào cũng chuẩn bị chu đáo những món ngon đậm hương vị đặc trưng. Đặc biệt, mỗi gia đình đều có nồi thịt kho và bánh tét, mâm cơm ngày Tết luôn có món thịt kho tàu kèm dưa giá hoặc củ kiệu”. Ông Trương Thành Phố, Giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông Nextview chia sẻ.
Chị Nguyễn Thị Vân (xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long) chia sẻ: Năm nào mẹ tôi cũng chuẩn bị chu đáo nhất cho khâu làm mâm cơm cúng tất niên rất tươm tất. Nhiều năm qua, đã thành lệ, mâm cơm cuối năm không thường có những món truyền thống như nồi thịt heo kho rệu, canh xương giò heo hầm củ cải trắng, củ cải đỏ, bông cải, gạo thơm cơm trắng, thêm món gỏi gà, lạp xưởng, có khi mì xào, rồi chả giò, củ kiệu và chén nước mắm ngon.
“Miền Tây bạt ngàn sông nước với những giá trị truyền thống lâu đời được gìn giữ thật sự ngọt ngào hương vị Tết. Cùng với nếp nhà ấy, chợ quê ấy, mỗi vùng đều có những nét riêng để rồi in sâu vào ký ức những người con xa xứ. Sinh ra và lớn lên ở miền Tât sông nước, ai cũng da diết nhớ những món ăn dân dã, mộc mạc mà đậm sâu hương vị sản vật quê hương như bánh tét lá Cẩm, cháo lòng Cái Tắc, rượu Phú Lễ, khô bổi U Minh, hủ tiếu dai Mỹ Tho, củ cải muối Sóc Trăng, cốm dẹp Trà Vinh, tàu hủ Bình Minh, mắm Châu Đốc, cá nhám Kiên Giang, lạp xưởng Long An, bột Sa Đéc, muối Gành Hào”, cựu nhà báo Huy Bình ở Cần Thơ chia sẻ./.
