Những đợt lũ liên tiếp đã khiến các vùng chăn nuôi dê, cừu ở Khánh Hòa và vùng nuôi bò thịt ven sông Ngân Sơn (Đắk Lắk) thiệt hại nặng. Nước đã rút nhưng chuồng trại hư hỏng, đàn gia súc mất trắng khiến nhiều hộ rơi vào cảnh trắng tay, đang gượng dậy khôi phục sản xuất trong khó khăn.
Gượng dậy sau 2 đợt lũ
Ở vùng đất vài trăm năm gần đây chưa có một trận bão nào đổ bộ trực tiếp, ngay cả lũ gây ảnh hưởng cũng thuộc khá hiếm, là vùng đất Ninh Thuận cũ, thế nhưng người dân ở đây vừa trải qua liên tiếp 2 trận lũ dữ. Đợt lũ đầu vào ngày 6 - 7/11, nước vào nhà đến đầu gối. Nhưng trận lũ thứ 2 đã gây bất ngờ cho tất cả, ngày 17/11, nước lũ đổ về như thác đổ cuốn trôi đi tất cả đàn dê, cừu của nhiều hộ dân.
Căn nhà bà Nguyễn Thị Hồng, thôn Ninh Quý 3, xã Phước Hậu (Khánh Hòa) được xây dựng trên một gò đất cao, nằm cạnh sông Dinh. Bà Hồng cầm lấy những nhánh lá cắt từ loại cây sanh, một loại cây cảnh, để cho 4 con dê còn lại ăn. Đám dê nhìn bà như muốn hỏi chuyện gì đã xảy ra ngày hôm trước và những con khác trong đàn đã đi đâu. Đàn dê của bà Hồng được nuôi nhốt trong chuồng trại khá kiên cố.
Từ đàn dê 28 con sắp tới kỳ xuất chuồng, hiện chỉ còn lại 4 con, đến lá cây sầu đông, lá cây neem vẫn ăn thường ngày không còn nữa, được thay bằng lá cây cảnh có giá trị cao mà chúng cũng không ăn nổi; trong chuồng lợn 10 con, giờ chỉ còn 1 cũng đang bỏ ăn.
Trong cơn lũ ngày 17/11, bà Hồng cùng 4 người con rất nhanh từ trong căn nhà đã phải ôm nhau trên mái nhà kêu cứu, mắt nhìn từng ngôi nhà, từng đàn dê, cừu bị lũ nuốt. May mà mái nhà của bà không bị lũ cuốn đi. Khi các lực lượng cứu hộ phát hiện ra, cho ca nô vào cứu, nhưng vì nước đổ xiết, ca nô cũng không thể tiếp cận được, 5 mẹ con bà Hồng ôm riết nhau trên mái nhà, trải qua đêm trường kinh hãi.
Gần nhà bà Hồng, căn nhà đổ nát hoàn toàn bên cạnh chuồng trại siêu vẹo của bà Nguyễn Thị Thuận. Bà Thuận vừa quay lại nuôi cừu vỗ béo thâm canh sau trận thua lỗ đến sập tiệm vì dịch COVID-19 để nuôi con học đại học. Bây giờ không chỉ trắng tay mà còn thêm một cục nợ. Bà nói trong cay đắng: “Đàn cừu 25 con, cũng sắp tới kỳ cân bán cho con đang học đại học thì 23 con bị lũ dìm chết, cuốn trôi hoàn toàn, 2 còn sót lại thì ‘ngáp ngáp’ nên cũng kêu người cân bán được mấy đồng thì được”.
Năm 2019, dịch COVID-19 làm cho đàn cừu của bà Thuận không xuất bán được, gánh phần vốn lỗ 100 triệu đồng. Đuối sức quá, bà nghỉ nuôi cho tới gần đây mưới nuôi lại. Vốn chăn nuôi bà Thuận vay của thương lái sẽ thu mua cừu thịt. Phần vay 60 triệu đồng, cộng với khoảng lỗ mấy năm trước, bà Thuận không biết tới khi nào mình trả xong nợ.
Ấy vậy, nhưng tất cả những người chăn nuôi cừu, dê ở vùng đất nóng Ninh Thuận cũ này sẽ gượng dậy, làm lại tất cả “để trả nợ, để nuôi con”. Bà Hồng cho biết: “Còn 3 sào táo đang cắt cành, cố gắng chăm lại; rồi sẽ vay tiền, gầy lại đàn dê, đàn heo”. Còn bà Thuận thì bảo rằng: “Vài hôm nữa, xem tình hình nhà nước có hỗ trợ gì không, rồi cũng như trước đây thôi, lại vay vốn của người mua cừu thịt để làm lại chuồng, để gầy lại đàn, nuôi kiếm ít đồng cho con đang học đại học”.
Ai cũng thấy vùng đất này rồi sẽ được vực dậy, rồi sẽ rộn ràng tiếng cừu, tiếng dê nhưng cần có sự nỗ lực gấp nhiều lần trước đây nữa, mới có thể làm lại mọi thứ.
Chủ tịch UBND xã Phước Hậu (Khánh Hòa), Đàng Năng Tom nói: “Hiện tại xã vẫn đang lo cứu đói và lo chỗ ở cho người dân trước. Những bà con mất gia súc, gia cầm được địa phương chia sẻ và khuyến khích cố gắng để gầy dựng lại. Những chính sách cụ thể sẽ được chúng tôi thống kê và đề xuất lên trên, cần phải có những ưu đãi tốt nhất cho đồng bào mình làm lại và sẽ làm lại được”.
Bà Nguyễn Thị Hồng (xã Phước Hậu, Khánh Hòa) xót xa chăm sóc đàn dê 28 con giờ chỉ còn 4 con sau đợt mưa lũ vừa qua. Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN
Chăm lại đàn bò thịt
Ngược về Tuy An Bắc (Đắk Lắk, ven sông Ngân Sơn, nơi chuyên nuôi bò vỗ béo. Tình cảnh cũng éo le trăm bề. Ông Huỳnh Văn Châu, thường xuyên có 2 con bò lai trong chuồng, như hàng ngàn hộ dân sống 2 bên bờ sông Ngân Sơn, đoạn gần ngã ba sông Ngân Sơn và sông Lò Gốm, mỗi mùa lũ về đều hay bị ngập nên các thôn hầu hết đều có căn nhà tránh lũ. “Nhưng năm nay thì khủng khiếp quá, lũ cao hơn đỉnh lú lịch sử năm 1993 đến hơn 1 mét, 1 mét rưỡi. Nghe lũ về, tui đưa vợ con, cháu nhỏ đi tránh lũ. Nhưng nước lũ đổ ào ào, ngập nhà tui xây trên gõ đất cao, đến khi sập luôn bàn thờ trên cao thì tui chỉ biết dắt 2 con bò mà chạy”.
Nhờ sự giúp sức của vài thanh niên hàng xóm, ông Châu phá tường rào những nhà bên cạnh, kéo 2 con bò bơi trong lũ, trèo qua những hàng rào để đến chỗ cao. Ông Châu thì bị thương, 2 con bò an toàn. Rất nhiều người ở thôn Ngân Sơn cùng cảnh ngộ với ông Châu nhưng họ cảm thông hơn với bà con ở thôn Bình Chính “nơi đó bò chết nhiều lắm, bà con mình mất mát, chưa biết làm sao”, bà Nguyễn thị Thanh nói.
Căn nhà của bà Nguyễn Thị Gái, thôn Bình Chính và chuồng bò bên cạnh. 2 con bò thịt nuôi vỗ béo là toàn bộ gia sản của vợ chồng bà Gái, không còn thứ gì khác, đã bị lũ cuốn trôi. Tay trắng hoàn toàn.
Ông Lê Văn Biên đưa chúng tôi ra chuồng bò, được dựng trên gò đất rất cao chung với căn nhà của ông. Ông Biên vừa vay vốn ngân hàng nuôi bò cái đẻ được hơn 1 năm nay để nuôi con gái vào đại học. Con bò cái lai đẻ được con bê, nuôi 7 tháng, vậy rồi lũ về, nhìn những khối bê tông dải phân cách quốc lộ 1 gần nhà bị lũ cuốn ngổn ngang thì ông hãi hùng. Ông Biên kịp treo mỏ con bò mẹ ngược lên nóc chuồng để có thể thở được. Rất may, gò nhà ông quá cao “nên nước lũ không ngập hết mũi, miệng con bò mẹ, nó còn thở được. Riêng bê con thì đành chịu”.
Chị Lơ Yang Vân, công tác Thôn Đội, thôn Bình Chính, có nhà nằm ngay mép sông: “Từ lũ tới giờ không thấy mặt chồng con vì lo việc thôn, xã, cho bà con. Vì mất mát nhiều, bà con khổ nhiều”. Nhà chị Vân nuôi 4 con bò thịt vỗ béo nhưng bị chết 2 con trong lũ, nhà và chuồng bò cạnh nhau cũng bị đổ sập hết nhưng chị vẫn vui để cùng bà con làm lại: “Làm lại chứ anh, vùng đất này màu mỡ, nhiều cỏ xanh tốt, rồi bà con mình sẽ làm lại hết”.
Lũ dữ rút đi, những khó khăn trăm bề lại trồi lên. Thế nhưng bên cạnh những đống đổ nát là những nỗ lực vươn mình trực chờ để vươn lên./.
