Tạo chuyển biến rõ nét trong bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số

Sau gần 5 năm triển khai, Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 đã đạt nhiều kết quả nổi bật, tạo chuyển biến rõ nét trong bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số. Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu được đặt ra là tiếp tục khôi phục, phát huy bền vững các giá trị truyền thống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đa dạng, sáng tạo, gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Để hiểu rõ hơn về những thành quả này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Ngọc Chung, Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Thưa Cục trưởng, ông đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật của Dự án 6 trong Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025?

Sau 5 năm triển khai, Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 ghi nhận nhiều kết quả tích cực, tạo chuyển biến rõ nét trong bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số. Công tác tổ chức được triển khai đồng bộ, hiệu quả với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương.

bai3-anh1.jpg

Dự án đã góp phần phục dựng, bảo tồn nhiều lễ hội truyền thống, bổ sung vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như Lễ hội Gầu Tào của người Mông, không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, thực hành Then - đàn tính của các dân tộc Tày, Nùng, Thái. Hơn 50 làng, bản được bảo tồn, từng bước hình thành mô hình du lịch cộng đồng; 29 di tích quốc gia đặc biệt cùng nhiều di tích tiêu biểu được tu bổ, tôn tạo.

Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tiếp tục được củng cố với hơn 700 câu lạc bộ dân gian, trên 5.700 đội văn nghệ; gần 400 lớp tập huấn với hơn 16.000 lượt người tham gia. Hạ tầng văn hóa được cải thiện với hơn 3.200 nhà văn hóa, khu thể thao thôn bản, nâng tỷ lệ thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng lên gần 94%.

Không chỉ nâng cao đời sống tinh thần, Dự án 6 còn góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế, thúc đẩy du lịch cộng đồng, tạo sinh kế, tăng thu nhập, đồng thời khơi dậy vai trò nghệ nhân và hình thành lực lượng kế cận trong bảo tồn văn hóa.

Đối với dân tộc Thái - một trong những cộng đồng có bản sắc văn hóa phong phú, Dự án 6 đã được cụ thể hóa bằng những chương trình, mô hình hay cách làm nào tiêu biểu nào, thưa ông?

Đối với đồng bào dân tộc Thái, Dự án 6 được triển khai với nhiều mô hình, cách làm cụ thể, bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Tại Sơn La, địa phương có đông người Thái sinh sống, các nội dung của dự án được triển khai bài bản, đồng bộ.

Ngành văn hóa địa phương tổ chức nhiều lớp tập huấn, truyền dạy di sản phi vật thể như dân ca, dân vũ tại Yên Châu, Quỳnh Nhai; đồng thời mở rộng sang các dân tộc Kháng, Khơ Mú, Mường… góp phần tạo sự giao thoa, làm phong phú đời sống văn hóa cộng đồng. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cũng được chú trọng, gắn bảo tồn với phát triển du lịch và sinh kế, tiêu biểu là các mô hình tại Yên Châu, Vân Hồ.

Hoạt động nghiên cứu, biên soạn, quảng bá văn hóa được đẩy mạnh với nhiều ấn phẩm chuyên đề. Trong lĩnh vực di sản vật thể, toàn tỉnh hiện có 96 di tích, trong đó 64 di tích đã được xếp hạng; nhiều điểm sau khi tu bổ, tôn tạo đã phát huy giá trị, thu hút du khách, góp phần bảo tồn gắn với phát triển kinh tế.

Hiện nay, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam đang triển khai những chương trình, đề án hoặc mô hình cụ thể nào để bảo tồn và phát huy văn hóa bản sắc dân tộc, thưa ông?

Hằng năm, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam chủ trì, phối hợp tổ chức nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là không gian bảo tồn mà còn là nơi tái hiện sinh động đời sống văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc.

Các sự kiện như “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”, “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”, “Tuần Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản văn hóa Việt Nam” hay “Chợ phiên vùng cao” đã trở thành hoạt động thường niên, được tổ chức bài bản, ngày càng thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

Thông qua các sự kiện này, nhiều giá trị văn hóa truyền thống như phong tục, lễ hội, nghề thủ công, nghệ thuật dân gian… được tái hiện một cách chân thực, góp phần lan tỏa và tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc.

Riêng trong năm 2025, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã tổ chức hàng trăm sự kiện văn hóa - du lịch quy mô quốc gia, thu hút hàng trăm nghìn lượt khách tham quan.

Thưa ông, vai trò của cộng đồng, đặc biệt là các nghệ nhân và người dân bản địa, đang được phát huy ra sao trong các hoạt động của Dự án 6?

Các nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng là chủ thể sáng tạo và lưu giữ di sản, nắm giữ tri thức, kỹ năng, trực tiếp truyền dạy dân ca, dân vũ, lễ hội, nghề thủ công cho thế hệ trẻ, được ví như “kho tư liệu sống” của mỗi tộc người.

Trong bối cảnh hội nhập, họ đóng vai trò “sợi dây” gìn giữ bản sắc, đồng thời dẫn dắt cộng đồng xây dựng đời sống văn hóa mới, từng bước xóa bỏ hủ tục. Không chỉ bảo tồn, đội ngũ này còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội thông qua du lịch cộng đồng, truyền nghề, tạo sinh kế và là cầu nối giữa chính quyền với người dân.

Tuy nhiên, số lượng nghệ nhân đang giảm, lực lượng kế cận còn hạn chế, đòi hỏi cơ chế, chính sách kịp thời để tôn vinh, đãi ngộ và hỗ trợ truyền dạy. Đồng thời, cần tăng cường giao lưu, nhân rộng mô hình hiệu quả và đưa mục tiêu bảo tồn văn hóa vào các chương trình, kế hoạch phát triển nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, bền vững.

bai3-anh2.jpg
Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.

Ông có đề xuất giải pháp gì cho mục tiêu của Dự án 6 giai đoạn tiếp theo 2026 - 2030?

Với quan điểm xuyên suốt là khẳng định vai trò thiết yếu của văn hóa trong chiến lược phát triển bền vững, đồng thời nâng tầm du lịch quốc gia trên cơ sở phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Dự án 6 sẽ được tái cơ cấu theo hướng rõ mục tiêu, cụ thể nhiệm vụ, gồm 14 nội dung trọng tâm chia thành hai nhóm lớn.

Thứ nhất là nhóm hoạt động đầu tư xây dựng, bao gồm: bảo tồn làng, bản văn hóa truyền thống; tu bổ các di tích quốc gia đặc biệt của đồng bào dân tộc thiểu số; xây dựng, cải tạo hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở thôn, bản; và hình thành các điểm đến du lịch văn hóa tiêu biểu tại vùng dân tộc thiểu số.

Thứ hai là nhóm hoạt động hỗ trợ với 10 nội dung quan trọng, như tổ chức các ngày hội, liên hoan nghệ thuật truyền thống; phát huy các lễ hội gắn với phát triển du lịch biển và miền núi; đẩy mạnh truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể, bảo tồn tiếng nói, chữ viết dân tộc; xây dựng các mô hình bảo tồn gắn với sản phẩm du lịch; thiết lập hệ thống dữ liệu văn hóa của 54 dân tộc; đồng thời tăng cường truyền thông, quảng bá văn hóa – du lịch.

Mục tiêu lớn nhất trong giai đoạn này là chuyển hóa mạnh mẽ hơn nữa các giá trị di sản văn hóa truyền thống thành những sản phẩm du lịch đặc trưng, có giá trị kinh tế cao, mang đậm bản sắc của từng vùng, từng dân tộc. Đây chính là chìa khóa để phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa, đồng thời vẫn bảo đảm gìn giữ các giá trị văn hóa cốt lõi cho các thế hệ sau.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho địa phương đi đôi với cơ chế giám sát, đánh giá chặt chẽ từ Trung ương. Đồng thời, cần rà soát, điều chỉnh hệ thống văn bản pháp luật, danh mục địa bàn khó khăn cho phù hợp với thực tiễn; ưu tiên nguồn lực đầu tư, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa và các dân tộc rất ít người; từng bước tăng tỷ lệ vốn đầu tư phát triển, giảm dần vốn sự nghiệp để nâng cao hiệu quả lâu dài.

Đặc biệt, cần xác định Dự án 6 là một nội dung thành phần độc lập trong Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Điều này sẽ giúp bảo đảm tính tập trung, nâng cao hiệu quả triển khai, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giám sát, đánh giá định lượng và ưu tiên bố trí nguồn lực cho các nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch trong chiến lược phát triển văn hóa giai đoạn tới.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Có thể bạn quan tâm

Khám sàng lọc bệnh tim miễn phí cho trẻ em vùng cao

Khám sàng lọc bệnh tim miễn phí cho trẻ em vùng cao

Sáng 10/5, tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên, Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Điện Biên phối hợp với Bệnh viện Tim Hà Nội cùng các đơn vị liên quan tổ chức khám sàng lọc bệnh tim mạch miễn phí cho trẻ em ở tỉnh.

Quỹ Hỗ trợ nông dân - Điểm tựa giúp hội viên phát triển kinh tế bền vững

Quỹ Hỗ trợ nông dân - Điểm tựa giúp hội viên phát triển kinh tế bền vững

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp còn nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu, giá vật tư tăng cao và đầu ra nông sản thiếu ổn định, nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp nhiều hội viên nông dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh mạnh dạn đầu tư sản xuất, phát triển kinh tế gia đình và từng bước vươn lên làm giàu bền vững.

Lan tỏa hàng Việt trên 'chợ số'

Lan tỏa hàng Việt trên 'chợ số'

Đưa hàng Việt lên "chợ số" (thương mại điện tử) là chiến lược trọng tâm, kết hợp livestream, ứng dụng số và hỗ trợ của Chính phủ để nâng cao sức cạnh tranh. Nhiều doanh nghiệp đã tận dụng và coi các nền tảng “chợ số” là xu hướng thời đại để lan tỏa hàng Việt.

'Luồng xanh' khai thông điểm nghẽn đầu tư ở Điện Biên

'Luồng xanh' khai thông điểm nghẽn đầu tư ở Điện Biên

Trong bối cảnh thu hút đầu tư ngoài ngân sách được xác định là động lực tăng trưởng, tỉnh Điện Biên tập trung tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính. Cơ chế “Luồng xanh” được triển khai nhằm rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục, góp phần cải thiện môi trường đầu tư.

Đẩy nhanh tiến độ thi công các trường học vùng biên

Đẩy nhanh tiến độ thi công các trường học vùng biên

Tỉnh Cao Bằng đang khẩn trương xây dựng 11 trường học tại các xã biên giới với quyết tâm hoàn thành trong năm 2026. Những công trình giáo dục này được kỳ vọng mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho học sinh vùng cao, tạo nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và góp phần giữ vững thế trận quốc phòng - an ninh nơi phên dậu Tổ quốc.

80 năm công tác dân tộc: Hành trình kiến tạo niềm tin và khơi dậy sức mạnh nội sinh

80 năm công tác dân tộc: Hành trình kiến tạo niềm tin và khơi dậy sức mạnh nội sinh

Ngày 3/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 58/SL thành lập Nha Dân tộc thiểu số - cơ quan quản lý nhà nước đầu tiên về công tác dân tộc. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngay từ những ngày đầu lập nước. Trải qua 80 năm hình thành, phát triển, công tác dân tộc không ngừng được hoàn thiện cả về tư duy và thể chế, trở thành một trong những trụ cột quan trọng góp phần bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Phú Thọ: Thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển năng động hơn

Phú Thọ: Thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển năng động hơn

Tỉnh Phú Thọ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển kinh tế tư nhân trong bối cảnh kinh tế chuyển dịch mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Kết quả từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xã hội của địa phương.

Ngày đêm xây dựng trường nơi phên giậu Tổ quốc

Ngày đêm xây dựng trường nơi phên giậu Tổ quốc

Những ngày tháng tư, tại các xã biên giới Phiêng Khoài, Xuân Nha, Lóng Sập của tỉnh Sơn La, những công trường xây dựng các Trường nội trú liên cấp Tiểu học - Trung học cơ sở đang ngày đêm vang vọng tiếng máy xúc, tiếng đổ bê tông, tiếng hàn cắt thép… Các đơn vị thi công đang chạy đua với thời gian, quyết tâm về đích trong chiến dịch 100 ngày đêm xây dựng 13 điểm trường khu vực biên giới của tỉnh.

7 dự án trường nội trú biên giới ở Gia Lai gặp khó do thiếu nguồn lao động

7 dự án trường nội trú biên giới ở Gia Lai gặp khó do thiếu nguồn lao động

Mặc dù đã hoàn thiện thiết kế bản vẽ, đầy đủ mặt bằng thi công nhưng 7 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới của tỉnh Gia Lai lại chưa đảm bảo tiến độ đề ra. Nguyên nhân là do các dự án này đều nằm xa trung tâm, điều kiện sinh hoạt khó khăn nên rất khó thu hút nguồn lao động, nhất là lao động có tay nghề - yếu tố quyết định tiến độ các công trình vùng biên.

Giúp người dân biên giới giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh

Giúp người dân biên giới giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về "một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân", ngành Y tế tỉnh Cao Bằng đã cụ thể hóa, triển khai đồng bộ các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; đặc biệt là công tác chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới.

Sau hơn hơn 1 năm, quyết định hỗ trợ hợp tác xã ở Quảng Ngãi vẫn chưa thể triển khai

Sau hơn hơn 1 năm, quyết định hỗ trợ hợp tác xã ở Quảng Ngãi vẫn chưa thể triển khai

Thực hiện Nghị quyết 106/NQ-CP của Chính phủ về phát triển hợp tác xã nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định 641/QĐ-UBND ngày 30/9/2024 về phê duyệt danh sách và kinh phí hỗ trợ các hợp tác xã tham gia xây dựng mô hình hợp tác xã nông nghiệp phát triển bền vững, phù hợp với vùng miền, địa phương năm 2025. Tuy nhiên, đến nay, sau hơn 1 năm Quyết định được ban hành, nguồn lực hỗ trợ các hợp tác xã của tỉnh vẫn chưa được thực hiện.

Dấu ấn tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số quốc gia

Dấu ấn tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số quốc gia

Đối với người dân tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và người dân lớn tuổi, việc sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại thông minh hay máy tính để nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến gặp không ít khó khăn.

Tăng cường quản lý bảo vệ rừng giáp ranh giữa Đắk Lắk với Gia Lai

Tăng cường quản lý bảo vệ rừng giáp ranh giữa Đắk Lắk với Gia Lai

Liên quan đến tình trạng vi phạm Luật Lâm nghiệp mà báo chí phản ánh tại khu vực rừng giáp ranh giữa tỉnh Đắk Lắk với Gia Lai, ngày 23/4, ông Nguyễn Quốc Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị đã chỉ đạo các lực lượng trực thuộc tăng cường công tác kiểm tra, xác minh, xử lý tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái pháp luật tại khu vực giáp ranh.

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Việc tinh gọn bộ máy tại Điện Biên đã giúp giảm đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo chuyển biến rõ nét trong phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục cải cách hành chính, hướng tới phát triển bền vững.

Đổi mới tuyên truyền, nâng cao ý thức, kéo giảm tai nạn giao thông

Đổi mới tuyên truyền, nâng cao ý thức, kéo giảm tai nạn giao thông

Thời gian qua, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiềm chế, kéo giảm tai nạn giao thông, trong đó nổi bật là các mô hình tuyên truyền trực quan, tác động trực tiếp đến nhận thức của người tham gia giao thông. Từ khu vực trung tâm đến vùng sâu, vùng biên giới, các cách làm mới, linh hoạt đang từng bước phát huy hiệu quả, góp phần hình thành văn hóa giao thông an toàn trong cộng đồng.

Gia Lai yêu cầu xác minh, xử lý vụ khai thác lâm sản trái phép vùng giáp ranh

Gia Lai yêu cầu xác minh, xử lý vụ khai thác lâm sản trái phép vùng giáp ranh

Trước diễn biến phức tạp về tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép khu vực giáp ranh, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai đã ban hành văn bản số 3968/SNNMT-KL yêu cầu xác minh, xử lý tình trạng khai thác, tập kết, vận chuyển lâm sản trái phép xảy ra tại lâm phần Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Phú Nhơn và khu vực giáp ranh với tỉnh Đắk Lắk.

Nghệ An: Chung tay hỗ trợ 16 hộ dân về khu tái định cư tập trung

Nghệ An: Chung tay hỗ trợ 16 hộ dân về khu tái định cư tập trung

Trong 2 ngày 19 và 20/4, cấp ủy, chính quyền xã Nhôn Mai (tỉnh Nghệ An) đã huy động đông đảo cán bộ, công chức xã cùng lực lượng Biên phòng, Công an, Ban Chỉ huy quân sự xã; đoàn viên thanh niên và người dân tổ chức hỗ trợ tháo dỡ nhà, khiêng vác, vận chuyển đồ đạc và khung nhà ở cho 16 hộ dân bị trôi mất nhà cửa do thiên tai, phải di dời khẩn cấp từ bản Phá Mựt (cũ) đến Khu tái định cư tập trung Phá Mựt (bản Na Hỷ) - cách xa bản cũ khoảng gần 1,5 km.

Xã không ma túy - điểm sáng nơi vùng cao

Xã không ma túy - điểm sáng nơi vùng cao

Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh Lào Cai tập trung triển khai nhiều giải pháp về xây dựng xã, phường không ma túy. Đến nay, với những cách làm linh hoạt, hiệu quả, nhiều địa phương đạt kết quả cao trong công tác này.

Ngăn ngừa buôn lậu tại điểm nóng Lao Bảo

Ngăn ngừa buôn lậu tại điểm nóng Lao Bảo

Xuất phát từ việc nhiều mặt hàng chính như đường kính, thuốc lá, gia súc, gia cầm và xăng dầu có tỷ giá chênh lệch cao, tình hình vận chuyển, buôn lậu trái phép hàng hóa qua biên giới Việt Nam - Lào đang có chiều hướng gia tăng trở lại, trọng điểm là xã Lao Bảo (Quảng Trị), tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp.

Để trẻ em vùng biên sớm có trường mới: Nỗ lực về đích đúng tiến độ

Để trẻ em vùng biên sớm có trường mới: Nỗ lực về đích đúng tiến độ

Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Quảng Trị đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án trường nội trú liên cấp tại khu vực biên giới, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026 để kịp phục vụ năm học mới 2026 - 2027, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, giảm nghèo bền vững và củng cố quốc phòng - an ninh khu vực biên giới.