Chùa Hang Úc - công trình văn hóa, tâm linh độc đáo ở Yên Bái

Chùa Hang Úc - công trình văn hóa, tâm linh độc đáo ở Yên Bái

Theo đại diện Bảo tàng tỉnh Yên Bái, chùa Hang nằm ờ làng Úc, xã Tân Lập, huyện Lục Yên nên được gọi là chùa Hang Úc. Trong hang, phế tích một ngôi chùa cổ được lưu lại, còn dấu tích hai bệ thờ, một tượng sư tử đất nung. Trên phế tích đất nung có hình rồng, hình tiên nữ Apsara, chim thần. Đặc biệt, một cánh hoa sen đất nung có hàng chữ xã Lâm Trường.

Chùa Hang Úc - công trình văn hóa, tâm linh độc đáo ở Yên Bái ảnh 1Các cán bộ Bảo tàng tỉnh Yên Bái khảo sát chùa Hang Úc ở xã Tân Lập, huyện Lục Yên (Yên Bái). Ảnh: Đức Tưởng - TTXVN

Độc đáo chùa Hang Úc
Theo ông Hoàng Tiến Long, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Yên Bái: Từ năm 1971, giới nghiên cứu đã tìm thấy ở đây một số di vật độc đáo bằng đất nung có chạm hình rồng và tiên nữ, vết tích của một bệ thờ Phật thuộc nghệ thuật thời Trần hiếm có ở Yên Bái (bệ thờ hoa sen thời Trần được tìm thấy tại các địa phương khác thông thường được làm bằng đá chứ không phải đất nung).

Tháng 9/1997, Bảo tàng tỉnh Yên Bái phát hiện hơn 80 di vật khác với các hình chạm trổ khá phong phú, đặc biệt là hình các tiên nữ có khuôn mặt phúc hậu, phục sức cầu kỳ đang trình diễn vũ điệu dâng hoa. Một số tiên nữ hướng mặt về phía bên phải, một số khác hướng mặt về phía bên trái. Điều đó chứng tỏ nhóm tiên nữ ở chùa Hang Úc được bố trí chạy dài.

Cũng theo ông Long, yếu tố Chăm đặc sắc nhất trên bệ thờ gồm 4 tượng chim thần Garuda, được coi là vua của mọi loài chim. Trong tín ngưỡng văn hóa của người Chămpa, chim thần Garuda có kết cấu nửa yếu tố người, nửa yếu tố chim. Yếu tố người gồm: Tai to, chân tay tròn mập, bụng tròn ưỡn về phía trước, mình ở trần, xiêm váy rộng với nhiều nếp gấp phủ từ thắt lưng xuống, tai đeo khuyên, cổ chân và cổ tay đều đeo vòng. Yếu tố chim là các chi tiết: mỏ to và quặp, hai cánh là những chiếc lông vũ xòe rộng, móng nhọn sắc.

Cùng với chim thần, tượng vũ nữ Apsara chạy ngang ra hai bên đến hết mặt bệ thờ (có 3 tượng mỗi bên). Nữ thần Apsara, chính là một tiên nữ trên trời trong Ấn Độ giáo và thần thoại Phật giáo. Theo truyền thuyết, các tiên nữ Apsara mang vẻ đẹp siêu nhiên, lộng lẫy, rất điêu luyện trong ca múa, thường ca hát trong những đêm hội hoặc quanh các chùa tháp trong những đêm trăng sáng...

Cùng với đó, các nhà khảo cổ học còn tìm được nhiều mảnh vỡ có trang trí hình rồng. Rồng có phần mào lửa sắc, dài, thân mập, uốn nhiều khúc mềm mại, mang đặc trưng của mô típ rồng thời Trần. Hình ảnh sư tử được phát hiện trên số mảnh tước (được tìm thấy ít và bị vỡ quá nhỏ), nhưng có thể thấy được khá rõ một số chi, đầu sư tử với răng, hàm, mắt, má và một phần chân có móng nhọn.

Trên bệ thờ, phong phú nhất là hình ảnh hoa sen, hoa cúc, lá đề. Hoa sen được chạm khá đơn giản, các cánh sen đều có phần mũi nhọn, phần thân bè mập, dáng khỏe khoắn; có loại cánh sen kích thước lớn (cao16cm), có loại kích thước nhỏ (cao 6cm). Hoa cúc thường thể hiện thành các băng hoa dây uốn lượn hình sóng. Có băng được bố trí chạy dọc theo các ô ngăn cách các tiên nữ, có băng chạy dọc theo các đường diềm trên các bậc giật cấp của bệ thờ. Lá cúc, hoa cúc thường được chạm với đường nét nhỏ, tinh tế hơn hoa sen. Đặc biệt, có vị trí, loại hoa văn này mang tính cách điệu rất cao, đường nét chạm mập, trong mỗi khúc uốn chỉ có một chiếc lá cúc kích thước lớn.

Tất cả đều cùng niên đại Trần thế kỷ XIII - XIV, là những di vật quý hiếm cách đây bảy đến tám trăm năm còn được lưu giữ tại một hang núi cao tỉnh Yên Bái.

Địa chỉ tâm linh, thắng cảnh hấp dẫn

Chùa Hang Úc có vị trí cảnh quan tự nhiên tuyệt đẹp, sơn thủy hữu tình. Ngôi chùa nằm trong hang ở lưng chừng núi núi Thâm Then, vùng bán ngập hồ Thác Bà. Đặc biệt đến đây, du khách có thể tìm hiểu thêm những điều kỳ thú về niên đại của chùa, tiền đề cho sự du nhập văn hóa Chămpa, sự giao lưu văn hóa giữa Phật giáo với việc du nhập cả văn hóa, nghệ thuật Chămpa...

Theo ông Triệu Quốc Kiệm, Chủ tịch UBND xã Tân Lập, chùa Hang Úc cần được trùng tu tôn tạo di tích để bảo tồn và phát huy những giá trị di sản, văn hóa. Việc làm này không chỉ thực hiện theo chủ trương của Đảng, Nhà nước mà còn đáp ứng được sự mong mỏi của đồng bào các dân tộc thiểu số địa phương về một công trình văn hóa - tâm linh, điểm sinh hoạt văn hóa - tín ngưỡng kết nối cộng đồng. Qua đó, tạo điều kiện phát triển du lịch tại địa phương, bởi từ chùa Hang Úc dễ dàng kết nối với các điểm văn hóa du lịch ở hai xã Tân Lĩnh, Tân Lập và Di tích lịch sử danh thắng cấp quốc gia hồ Thác Bà... Cùng với đó, khu vực xã Tân Lập, Tân Lĩnh... là nơi sinh sống của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Dao, với bản sắc văn hóa độc đáo đã được lưu giữ từ ngàn đời nay.

Ông Phùng Trung Hải, Trưởng Phòng Văn hóa huyện Lục Yên cho biết thêm: Di tích chùa Hang Úc còn có tên gọi khác là chùa Hang, được các nhà nghiên cứu Viện Khảo cổ Việt Nam đặt tên vào các lần nghiên cứu năm 1963 và 1971. Chùa tọa lạc trong hang đá, ở lưng chừng núi Thâm Then (núi Chùa). Cửa hang rộng và cao nên ánh sáng len lỏi vào khắp hang. Hang có nhiều nhũ đá đẹp có độ tuổi hàng triệu năm.

Cùng với chùa Hang Úc, xã Tân Lập có nhiều danh thắng đẹp, có lịch sử văn hóa lâu đời, đặc biệt có truyền thống cách mạng vẻ vang... Xã có nhiều ngọn núi cao, sắc nhọn, như núi Thâm Then cao 501m, núi São cao 200m, thuộc địa khối Đông Nam dãy Phu Sa Phìn chạy dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam; hệ thống núi hang Hùm... và các di tích, thắng cảnh, trong đó hang Hùm là một di chỉ khảo cổ cấp quốc gia... Các di tích lịch sử, văn hóa cùng thắng cảnh tập trung gần nhau tại xã Tân Lập, nếu liên kết tốt sẽ tạo ra tua du lịch danh thắng, tâm linh rất thuận tiện cho du khách.

Tuy nhiên, do nhiều lý do khác nhau, chùa Hang Úc vẫn chưa được đầu tư tôn tạo để gìn giữ những giá trị văn hóa vốn có, mở rộng phát triển du lịch nên vẫn trong tình trạng hoang hóa.

Lý giải điều này, bà Nông thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND huyện Lục Yên cho biết: Huyện đã được tỉnh đầu tư con đường từ xã Tân Lĩnh qua xã Tân Lập vào xã Phan Thanh với tổng nguồn vốn 79 tỷ đồng. Con đường này giúp phát triển kinh tế xã hội, trong đó có phát triển du lịch. Huyện đang triển khai Đề án phát triển du lịch với các giải pháp cụ thể để khai thác tiềm năng của địa phương. Đề án tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức, khuyến khích đầu tư cho du lịch; phát triển nguồn nhân lực; xúc tiến quảng bá du lịch; phát triển thị trường... Riêng các di tích chùa Hang Úc, hang động, huyện đã đầu tư và có chủ trương tiếp đầu tư hệ thống đường vào chùa, các hang động; hệ thống điện chiếu sáng; đường nội bộ trong hang; nhà chờ cho khách tham quan; tôn tạo khuôn viên và các hạng mục khác... với kỳ vọng các khu di tích nói trên sẽ là địa chỉ văn hóa tâm linh, thắng cảnh hấp dẫn đối với các du khách khi đến vùng đất này.

Đức Tưởng

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Tại Lào Cai, trong chuỗi các hoạt động chào mừng ngày 30/4 và 1/5, trải nghiệm dù lượn “Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ” đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người Tú Lệ đến gần hơn với du khách, thúc đẩy du lịch địa phương ngày càng phát triển.

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Trong đợt nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tại quảng trường Golden Field (phường Nghĩa Lộ), các đơn vị trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phối hợp tổ chức Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026. Hội thi quy tụ 8 đội thi đến từ 4 xã, phường, gần 800 diễn viên, nghệ nhân quần chúng tham gia, để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả.

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất có địa hình đa dạng, sở hữu nhiều tiềm năng, lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng.

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên đón lượng lớn du khách từ khắp mọi miền Tổ quốc. Dòng người tìm về Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đồi A1, Hầm De Castrie, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ… không chỉ để tham quan mà còn là hành trình trở về với ký ức lịch sử hào hùng của dân tộc.

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có diện tích hơn 4.800 km², sở hữu nhiều hang động giá trị về địa chất, lưu giữ dấu tích người tiền sử. Đây được xem là “kho báu” để Lạng Sơn khai thác, phát triển du lịch thám hiểm hang động, thu hút du khách, nâng cao đời sống người dân.

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, du khách đổ về các địa điểm du lịch tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi ngày càng nhiều. Không chỉ thưởng thức không khí dịu mát, các địa điểm như Măng Đen, suối Đăk Lôi còn mang đến cho du khách không gian trong lành, giúp du khách hòa mình cùng thiên nhiên, khám phá vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên.

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

Ngày 28/4, UBND xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi đồng loạt khai trương ba điểm du lịch gồm Làng du lịch cộng đồng Kon Plông; Điểm du lịch Farm Chè sạch Đông Trường Sơn; Không gian văn hóa và ẩm thực Đông Trường Sơn. Đây là những hoạt động đầu tiên của xã Kon Plông trong phát triển du lịch, nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cao nguyên này.

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Hướng tới kỳ nghỉ lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, ngành du lịch tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp từ làm mới sản phẩm, kích cầu thị trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ, sẵn sàng đón lượng lớn du khách trong và ngoài nước.

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Những năm gần đây, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, nhờ phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay nông nghiệp sạch tại xã Pà Cò không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ, không tiếp tục chuyển đổi sang cây trồng khác nhằm bảo tồn cảnh quan đặc trưng và phục vụ định hướng phát triển Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya đến năm 2050.

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Ngày 21/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh đã tổ chức Hội thi hướng dẫn viên du lịch giỏi tỉnh Thái Nguyên năm 2026. Hoạt động được tổ chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động hướng dẫn du lịch.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Dưới nắng đầu hạ trên cao nguyên đá, những triền nương lanh ở thôn Nhèo Lủng, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) đang xanh mướt, vào kỳ sinh trưởng. Những thân lanh mảnh mai, tưởng chừng giản dị, lại đang mở ra một hướng đi mới cho phát triển kinh tế và du lịch địa phương, khi xã Đồng Văn triển khai mô hình sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm từ cây lanh.

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Phát huy lợi thế địa hình, thiên nhiên, cảnh quan, mới đây, Khu du lịch Mộc Châu Island, phường Mộc Châu (Sơn La) đã tổ chức giải thể thao đua mô tô địa hình Việt Nam. Đây là giải thi đấu chuyên nghiệp có quy mô toàn quốc, thu hút hơn 100 vận động viên trong nước và nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam tham dự.

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào cai đã đón 3,4 triệu lượt khách du lịch, doanh thu từ du lịch đạt gần 13.000 tỷ đồng. Nhiều sản phẩm du lịch mới, mô hình hình nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa bản địa tiếp tục có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. Việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch đã giúp nhiều địa phương của Lào Cai như Sa Pa, Bắc Hà, Văn Chấn, Y Tý, Mù Căng Chải... trở thành điểm đến hấp dẫn.

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Tối 8/4, tỉnh Phú Thọ tổ chức gặp mặt các đoàn khách quốc tế, với sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành và doanh nghiệp du lịch địa phương, nhằm tăng cường hợp tác, mở rộng thị trường khách quốc tế. Đây là dịp để quảng bá hình ảnh điểm đến Phú Thọ, góp phần thúc đẩy liên kết, quảng bá, thu hút khách du lịch quốc tế.

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Những năm gần đây, xã vùng cao Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La nổi lên là một điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc, bởi nơi đây hội tụ nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, văn hóa và vị trí kết nối vùng. Từ một địa bàn còn nhiều khó khăn, Ngọc Chiến hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Nằm ở vùng núi cao phía Tây thành phố Đà Nẵng, rừng pơ mu tại xã Hùng Sơn đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên và du lịch trải nghiệm. Không chỉ mang giá trị cảnh quan, quần thể rừng pơ mu nơi đây còn được xem là một “di sản sống” của đại ngàn, hội tụ nhiều giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa bản địa và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là một điểm đến mới của tỉnh Bắc Ninh. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát soong hao mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng... tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Chiều 27/3, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng”. Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch trong và ngoài nước.

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Trong bối cảnh xã hội công nghiệp ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, du khách vẫn có thể cảm nhận rõ nét những sắc màu văn hóa được cộng đồng các dân tộc nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân vẫn bền bỉ duy trì các nghề thủ công truyền thống, đưa sản phẩm văn hóa bản địa ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần tạo nên điểm nhấn du lịch đặc sắc cho vùng non nước Cao Bằng.