Điện Biên phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn văn hóa

Song song với phát triển thế mạnh du lịch lịch sử, tỉnh Điện Biên đã tập trung đẩy mạnh phát triển du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Dân tộc Mông

Tên tự gọi: Mông, Na Miẻo.

Tên gọi khác: Mẹo, Mèo, Miếu Hạ, Mán Trắng.

Nhóm địa phương: Mông Trắng, Mông Hoa, Mông Ðỏ, Mông Ðen, Mông Xanh, Na Miẻo.

Dân số: 1.068.189 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc ngôn ngữ hệ Mông - Dao.

Hoạt động sản xuất: Nguồn sống chính là làm nương định canh hoặc nương du canh trồng ngô, lúa, lúa mạch. Nông dân có truyền thống trồng xen canh trên nương cùng với cây trồng chính là các cây ý dĩ, khoai, rau, lạc, vừng, đậu...

Chiếc cày của người Mông rất nổi tiếng về độ bền cũng như tính hiệu quả. Trồng lanh, thuốc phiện (trước đây), các cây ăn quả như táo, lê, đào, mận, dệt vải lanh là những hoạt động sản xuất đặc sắc của người Mông.

Người Mông chăn nuôi chủ yếu trâu, bò, lợn, gà, ngựa. Ngựa thồ là phương tiện vận chuyển rất có hiệu quả trên vùng cao núi đá. Con ngựa rất gần gũi và thân thiết với từng gia đình Mông.

Họ phát triển đa dạng các nghề thủ công như đan lát, rèn, làm yên cương ngựa, đồ gỗ, nhất là các đồ đựng, làm giấy bản, đồ trang sức bằng bạc phục vụ nhu cầu và thị hiếu của người dân. Các thợ thủ công Mông phần lớn là thợ bán chuyên nghiệp làm ra những sản phẩm nổi tiếng như lưỡi cày, nòng súng, các đồ đựng bằng gỗ ghép. Chợ ở vùng Mông thoả mãn vừa nhu cầu trao đổi hàng hoá vừa nhu cầu giao lưu tình cảm, sinh hoạt.

Ăn: Người Mông thường ăn ngày hai bữa, ngày mùa ăn ba bữa. Bữa ăn với các thực phẩm truyền thống có mèn mén (bột ngô đồ) hay cơm, rau xào mỡ và canh. Bột ngô được xúc ăn bằng thìa gỗ. Phụ nữ khéo léo làm các loại bánh bằng bột ngô, gạo vào những ngày tết, ngày lễ.

Người Mông quen uống rượu ngô, rượu gạo, hút thuốc bằng điếu cày. Ðưa mời khách chiếc điếu do tự tay mình nạp thuốc là biểu hiện tình cảm quý trọng. Trước kia, tục hút thuốc phiện tương đối phổ biến với họ.

Mặc: Trang phục của người Mông rất sặc sỡ, đa dạng giữa các nhóm.

Phụ nữ Mông Trắng trồng lanh, dệt vải lanh, váy màu trắng, áo xẻ ngực, thêu hoa văn ở cánh tay, yếm sau. Cạo tóc, để chỏm, đội khăn rộng vành.

Phụ nữ Mông Hoa mặc váy màu chàm có thêu hoặc in hoa văn bằng sáp ong, áo xẻ nách, trên vai và ngực đắp vải màu và thêu. Ðể tóc dài, vấn tóc cùng tóc giả.

Phụ nữ Mông Ðen mặc váy bằng vải chàm, in hoa văn bằng sáp ong, áo xẻ ngực.

Phụ nữ Mông Xanh mặc váy ống. Phụ nữ Mông Xanh đã có chồng cuốn tóc lên đỉnh đầu, cài bằng lược móng ngựa, đội khăn ra ngoài tạo thành hình như hai cái sừng.Trang trí trên y phục chủ yếu bằng đắp ghép vải màu, hoa văn thêu chủ yếu hình con ốc, hình vuông, hình quả trám, hình chữ thập.

Tuổi thơ hồn nhiên của trẻ em dân tộc Mông ở xã Vân Hồ, huyện Mộc Châu (Sơn La). Ảnh Lưu Trọng Đạt.jpg
Tuổi thơ hồn nhiên của trẻ em dân tộc Mông ở xã Vân Hồ, huyện Mộc Châu (Sơn La). Ảnh Lưu Trọng Đạt

: Người Mông quần tụ trong từng bản vài chục nóc nhà. Nhà trệt, ba gian hai chái, có từ hai đến ba cửa. Gian giữa đặt bàn thờ.

Nhà giàu thì tường trình, cột gỗ kê trên đá tảng hình đèn lồng hay quả bí, mái lợp ngói, sàn gác lát ván. Phổ biến nhà bưng ván hay vách nứa, mái tranh.

Lương thực được cất trữ trên sàn gác. Một số nơi có nhà kho chứa lương thực ở ngay cạnh nhà.

Chuồng gia súc được lát ván cao ráo, sạch sẽ.

Ở vùng cao núi đá, mỗi nhà có một khuôn viên riêng cách nhau bằng bức tường xếp đá cao khoảng gần 2 mét.

Phương tiện vận chuyển: Người Mông quen dùng ngựa thồ, gùi có hai quai đeo vai.

Quan hệ xã hội: Bản thường có nhiều họ, trong đó một hoặc hai họ giữ vị trí chủ đạo, có ảnh hưởng chính tới các quan hệ trong bản. Người đứng đầu bản điều chỉnh các quan hệ trong bản, trước kia, cả bằng hình thức phạt vạ lẫn dư luận xã hội. Dân mỗi bản tự nguyện cam kết và tuân thủ quy ước chung của bản về sản xuất, chăn nuôi, bảo vệ rừng và việc giúp đỡ lẫn nhau. Quan hệ trong bản càng gắn bó chặt chẽ hơn thông qua việc thờ cúng chung thổ thần của bản.

Người Mông rất coi trọng dòng họ bao gồm những người có chung tổ tiên. Các đặc trưng riêng với mỗi họ thể hiện ở những nghi lễ cúng tổ tiên, ma cửa, ma mụ... như số lượng và cách bày bát cúng, bài cúng, nơi cúng, ở các nghi lễ ma chay như cách quàn người chết trong nhà, cách để xác ngoài trời trước khi chôn, cách bố trí mộ...

Người cùng họ dù không biết nhau, dù cách xa bao đời nhưng qua cách trao đổi các đặc trưng trên có thể nhận ra họ của mình. Phong tục cấm ngặt những người cùng họ lấy nhau. Tình cảm gắn bó giữa những người trong họ sâu sắc. Trưởng họ là người có uy tín, được dòng họ tôn trọng, tin nghe.

Gia đình nhỏ, phụ hệ. Cô dâu đã qua lễ nhập môn, bước qua cửa nhà trai, coi như đã thuộc vào dòng họ của chồng. Vợ chồng rất gắn bó, luôn ở bên nhau khi đi chợ, đi nương, thăm hỏi họ hàng. Phổ biến tục cướp vợ.

Thờ cúng: Trong nhà có nhiều nơi linh thiêng dành riêng cho việc thờ cúng như nơi thờ tổ tiên, ma nhà, ma cửa, ma bếp. Những người biết nghề thuốc, biết làm thầy còn lập bàn thờ cúng những vị tổ sư nghề của mình. Nhiều lễ cúng kiêng cấm người lạ vào nhà, vào bản. Sau khi cúng ma cầu xin ai thường đeo bùa để lấy khước.

Học: Chữ Mông tuy được soạn thảo theo bộ vần chữ quốc ngữ từ những năm sáu mươi nhưng cho đến nay vẫn chưa thực sự phổ biến.

Lễ tết: Trong khi người Việt đang hối hả kết thúc tháng cuối cùng trong năm thì người Mông đã bước vào Tết năm mới truyền thống từ đầu tháng 12 âm lịch, sớm hơn tết Nguyên đán một tháng theo cách tính lịch cổ truyền của người Mông, phù hợp với nông lịch truyền thống.

Ngày Tết, dân làng thường chơi còn, đu, thổi khèn, ca hát ở những bãi rộng quanh làng. Tết lớn thứ hai là Tết 5 tháng năm (âm lịch). Ngoài hai tết chính, tuỳ từng nơi còn có các Tết vào các ngày 3 tháng 3, 13 tháng 6, 7 tháng 7 (âm lịch).

Các vận động viên dân tộc Mông thi đấu môn bắn nỏ tại Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc huyện Than Uyên (Lai Châu). Ảnh Quý Trung.jpg
Các vận động viên dân tộc Mông thi đấu môn bắn nỏ tại Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc huyện Than Uyên (Lai Châu). Ảnh Quý Trung

Văn nghệ: Thanh niên thích chơi khèn, vừa thổi vừa múa. Khèn, trống còn được sử dụng trong đám ma, lúc viếng, trong các lễ cúng cơm. Kèn lá, đàn môi là phương tiện để thanh niên trao đổi tâm tình.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Mông

Có thể bạn quan tâm

Ổn định hoạt động các chi bộ thôn, tổ dân phố sau sắp xếp

Ổn định hoạt động các chi bộ thôn, tổ dân phố sau sắp xếp

Sau một tháng sắp xếp, các thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Lào Cai cơ bản đi vào hoạt động ổn định và nhận được sự đồng thuận, thống nhất cao của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đây là bước cụ thể hóa chủ trương tinh gọn tổ chức ở cơ sở, hướng tới xây dựng bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính ở vùng biên Đồng Nai

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính ở vùng biên Đồng Nai

Ở xã biên giới Đăk Ơ (thành phố Đồng Nai) nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 40%, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đang từng bước đổi mới để phục vụ người dân tốt hơn. Từ việc thành lập các tổ hỗ trợ tận thôn đến áp dụng nguyên tắc “6 rõ” rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ kết quả, chính quyền địa phương nỗ lực công khai, minh bạch quy trình thủ tục.

Kiến tạo công dân số từ phong trào Bình dân học vụ số

Kiến tạo công dân số từ phong trào Bình dân học vụ số

Từ những mô hình thiết thực với phương châm mỗi thành viên là một "đại sứ số", thành phố Đồng Nai đang từng bước lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số" sâu rộng trong cộng đồng. Không chỉ giúp người dân nâng cao kỹ năng số, các mô hình còn nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực, góp phần hình thành đội ngũ công dân số, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, hướng tới xây dựng Đồng Nai ngày càng văn minh, hiện đại và đáng sống.

Phát huy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Phát huy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Sau một năm chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động, bộ máy hành chính tại các xã tỉnh Phú Thọ đã từng bước phát huy hiệu quả, tạo chuyển biến rõ nét trong giải quyết thủ tục hành chính và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp phát triển kinh tế.

Tuyên Quang: Chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa thiên tai

Tuyên Quang: Chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa thiên tai

Tuyên Quang là địa phương có địa hình chủ yếu là đồi núi, nhiều sông, suối, thường xuyên đối mặt với nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng mỗi mùa mưa bão. Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, các địa phương trong tỉnh đang chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở, phù hợp với đặc điểm từng vùng, nhằm hạn chế thấp nhất rủi ro.

Mua bán người - Hành trình trở về từ bóng tối

Mua bán người - Hành trình trở về từ bóng tối

Tội phạm mua bán người thời công nghệ số ẩn mình sau những tài khoản ảo trên mạng xã hội để dẫn dụ nạn nhân rơi vào bẫy hấp dẫn giăng sẵn. Và phía sau mỗi đường dây bị triệt phá là những nạn nhân từng chìm trong bóng tối và hành trình trở về quê hương luôn đầy gian nan.

Đổi thay ở xã vùng biên Lao Chải nhờ chính quyền địa phương hai cấp

Đổi thay ở xã vùng biên Lao Chải nhờ chính quyền địa phương hai cấp

Sau một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, Tuyên Quang ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động của chính quyền cơ sở. Đặc biệt ở các xã vùng cao, biên giới, bộ máy hoạt động ngày càng hiệu quả, chính quyền gần dân, sát dân hơn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Thắp sáng nơi ở mới cho người dân vùng lũ Mường Than

Thắp sáng nơi ở mới cho người dân vùng lũ Mường Than

Ngay sau trận lũ quét ngày 17/7 tại bản Chít và một số bản của xã Mường Than khiến 24 hộ dân mất nhà ở, tỉnh Lai Châu đã khẩn trương triển khai các giải pháp ổn định dân cư, lựa chọn khu vực bản Sân Bay làm nơi tái định cư an toàn.

Giúp nông dân tiêu thụ nông sản chủ lực qua thương mại điện tử

Giúp nông dân tiêu thụ nông sản chủ lực qua thương mại điện tử

Ngày 25/7, tại xã Chi Lăng, Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và UBND các xã Chi Lăng, Cai Kinh tổ chức Chương trình quảng bá, xúc tiến tiêu thụ nông sản chủ lực tỉnh Lạng Sơn qua thương mại điện tử với chủ đề "Na và nông sản Lạng Sơn - Lan tỏa giá trị, thương hiệu vươn xa".

Bữa cơm sum vầy tri ân các gia đình liệt sĩ

Bữa cơm sum vầy tri ân các gia đình liệt sĩ

Ngày 25/7, nhân dịp kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/72026), Tỉnh Đoàn Lạng Sơn đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, trong đó “Bữa cơm sum vầy - Ấm áp yêu thương” tại gia đình Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim, 95 tuổi, phường Đông Kinh, đã thể hiện tình cảm của tuổi trẻ Lạng Sơn với những gia đình có công với đất nước.

Những thương binh vượt khó làm kinh tế giỏi ở vùng cao Hưng Khánh

Những thương binh vượt khó làm kinh tế giỏi ở vùng cao Hưng Khánh

Từng xông pha trong lửa đạn, cống hiến tuổi trẻ, xương máu cho độc lập, tự do của dân tộc, nhưng khi trở về với cuộc sống đời thường, nhiều thương binh, bệnh binh ở xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai lại tiếp tục nỗ lực trên “mặt trận” làm kinh tế, góp phần vào sự phát triển của địa phương.

Đổi thay trên quê hương chiến khu cách mạng Mường Thàng

Đổi thay trên quê hương chiến khu cách mạng Mường Thàng

Từng là vùng chiến khu cách mạng ghi dấu những năm tháng đấu tranh gian khổ, xã Mường Thàng hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới. Những con đường mới, công trình hạ tầng được đầu tư và đời sống người dân ngày càng khởi sắc đang mở ra một hành trình phát triển mới cho vùng đất giàu truyền thống cách mạng.

Đảng viên trẻ vùng cao tiên phong trong phát triển kinh tế

Đảng viên trẻ vùng cao tiên phong trong phát triển kinh tế

Với sức trẻ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến, đội ngũ đảng viên trẻ ở vùng cao Điện Biên đang phát huy vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và lan tỏa các phong trào thi đua tại cơ sở. Những việc làm thiết thực của họ đang góp phần làm thay đổi diện mạo vùng cao.

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người có công

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người có công

Tỉnh Thái Nguyên đang thực hiện chính sách ưu đãi đối với trên 154.000 người có công với cách mạng. Hằng tháng chi trả trợ cấp ưu đãi cho gần 21.000 người, kinh phí trên 860 tỷ đồng/năm.

Xây dựng xã không ma túy ở vùng cao

Xây dựng xã không ma túy ở vùng cao

Thời gian qua, Công an xã Khao Mang, tỉnh Lào Cai chủ động nhiều giải pháp trong phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, xây dựng môi trường xã hội an toàn, văn minh.

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Nhiều năm qua, dù được đầu tư xây dựng nhiều công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ người dân, song, tới nay hơn một nửa các công trình cấp nước tại các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa đã không phát huy hiệu quả và bị hư hỏng nặng, không bảo đảm công năng để đáp ứng được nhu cầu cung cấp nước sinh hoạt cho người dân theo thiết kế, ảnh hưởng tới việc cấp nước, dẫn đến nhiều người dân miền núi đang sống trong tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt.

Đảm bảo chỗ ăn ở cho người dân tránh lũ

Đảm bảo chỗ ăn ở cho người dân tránh lũ

Lũ dữ quét qua Mường Than khiến nhiều gia đình phải trắng tay, hơn 1.000 người dân phải đi tránh lũ. Việc bố trí ăn ở, sinh hoạt tạm thời được tỉnh Lai Châu và chính quyền địa phương thực hiện chu đáo dù số lượng bà con tránh lũ rất lớn.

Thiên tai, mưa lũ và bài toán ứng phó

Thiên tai, mưa lũ và bài toán ứng phó

Từ ngày 15 đến ngày 18/7, mưa lớn tại Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai đã làm 8 người chết và mất tích (5 người chết, 3 người mất tích) và 10 người bị thương. Lũ dữ đã cuốn phăng trên 255 tỷ đồng, nhiều công trình, nhà cửa bị hư hỏng, nhiều diện tích cây trồng, vật nuôi trôi theo dòng nước cuốn.

Khi phụ nữ Mông trở thành tuyên truyền viên pháp luật

Khi phụ nữ Mông trở thành tuyên truyền viên pháp luật

Tại khu vực biên giới tỉnh Nghệ An, Câu lạc bộ "Phụ nữ với pháp luật" ở bản Phá Lõm đang phát huy hiệu quả thiết thực. Nhờ cách tuyên truyền gần gũi bằng chính tiếng Mông của lực lượng Biên phòng, những người phụ nữ vùng cao không chỉ được nâng cao hiểu biết mà còn trực tiếp trở thành những tuyên truyền viên nòng cốt, góp phần giữ gìn bình yên cho bản làng nơi biên cương.

Tình cảm của người dân hướng về tâm lũ Mường Than

Tình cảm của người dân hướng về tâm lũ Mường Than

Ngay sau khi cơn lũ đi qua, hàng loạt chuyến xe chở đầy hàng hóa cứu trợ từ khắp nơi đã nối đuôi nhau hướng về xã Mường Than, tỉnh Lai Châu. Sự sẻ chia kịp thời từ cộng đồng, doanh nghiệp và các lực lượng vũ trang đang trở thành điểm tựa vững chắc, tiếp thêm sức mạnh để đồng bào vùng tâm lũ gượng dậy sau thiên tai.

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Không áp đặt, không mệnh lệnh hành chính, bằng sự kiên trì tuyên truyền, vận động, nhiều địa phương ở Tuyên Quang đã tạo chuyển biến tích cực trong xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Tại xã Dũng Tiến (Phú Thọ), công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được đổi mới theo hướng bám sát thực tiễn, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng và kết hợp hiệu quả với các nền tảng số để đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Tại tỉnh Điện Biên, tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số do điều kiện kinh tế, trình độ dân trí và tập quán lạc hậu. Để từng bước đẩy lùi tình trạng này, các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân.